Landsvirkjunarmálið komið á borð Alþingis – fjármálaráðherra vill að öll samskipti verði rannsökuð

Harðar deilur eru risnar á Alþingi vegna starfsloka Harðar Arnarsonar, fyrrverandi forstjóra Landsvirkjunar, og samskipta fjármálaráðuneytisins við stjórn fyrirtækisins. Daði Már Kristófersson fjármálaráðherra hefur hvatt stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd Alþingis til að taka öll gögn málsins til ítarlegrar skoðunar. Stjórnarandstaðan sakar ráðherrann um að hafa gefið þinginu villandi upplýsingar, en hann hafnar því alfarið.
Málið hefur vakið mikla athygli eftir að RÚV birti upplýsingar úr gögnum sem tengjast aðdraganda starfsloka Harðar Arnarsonar, sem hafði gegnt starfi forstjóra Landsvirkjunar í 17 ár.
Í minnisblaði sem Hörður sendi stjórn fyrirtækisins lýsti hann áhyggjum af samskiptum stjórnar og fjármálaráðuneytisins og taldi hættu á að þau gætu verið túlkuð sem pólitísk afskipti af rekstri Landsvirkjunar.
Óttaðist alvarlegar afleiðingar fyrir Landsvirkjun
Samkvæmt gögnum sem RÚV hefur fjallað um gerði Hörður athugasemdir við aukin samskipti milli fjármálaráðuneytisins og stjórnar Landsvirkjunar utan hefðbundinna vettvanga.
Hann taldi meðal annars að ráðuneytið hefði óskað eftir upplýsingum sem ekki væri heimilt að afhenda og að fundir hefðu verið haldnir án aðkomu forstjóra.
Í minnisblaðinu varaði Hörður við því að slík samskipti gætu skapað lagalega áhættu fyrir fyrirtækið.
Hann óttaðist að Eftirlitsstofnun EFTA (ESA) gæti túlkað samskiptin sem pólitísk afskipti og að það hefði alvarlegar afleiðingar fyrir sjálfstæði og starfsemi Landsvirkjunar.
Ekki liggur þó fyrir niðurstaða ESA um að ólögmæt afskipti hafi átt sér stað.
Ráðherra fundaði með stjórninni án forstjóra
Hörður óskaði eftir fundi með fjármálaráðherra í nóvember 2025 til að ræða samskipti ráðuneytisins og stjórnar fyrirtækisins.
Sá fundur fór ekki fram með þeim hætti sem Hörður hafði óskað eftir.
Þann 6. janúar 2026 fundaði Daði Már Kristófersson hins vegar með stjórn Landsvirkjunar í ráðuneytinu. Þar voru meðal annars ræddir stjórnarhættir, hlutverk stjórnar og upplýsingamiðlun.
Hörður var ekki viðstaddur þann fund.
Fjármálaráðherra hefur útskýrt að um hafi verið að ræða hefðbundinn fund ráðherra með stjórn ríkisfyrirtækis og að forstjórar sitji almennt ekki slíka fundi.
Hann hefur jafnframt sagt að hann hefði verið reiðubúinn að funda sérstaklega með Herði.
Stjórnarandstaðan sakar ráðherra um villandi upplýsingagjöf
Ágreiningurinn harðnaði eftir að fjármálaráðherra svaraði fyrirspurnum á Alþingi 19. október.
Þá sagði hann að starfslok Harðar hefðu tengst ágreiningi um stjórnarhætti.
Guðlaugur Þór Þórðarson, þingmaður Sjálfstæðisflokksins, telur að sú skýring hafi verið ófullnægjandi og gefið villandi mynd af málinu.
Hann hefur gagnrýnt að ráðherra hafi ekki upplýst þingið um áhyggjur Harðar af samskiptum stjórnar og ráðuneytisins.
Aðrir þingmenn stjórnarandstöðunnar hafa tekið undir gagnrýnina og kallað eftir ítarlegri upplýsingum.
Ráðherra hefur hins vegar hafnað því að hafa sagt þinginu ósatt.
Hann segir að ágreiningurinn hafi einmitt snúist um stjórnarhætti og að fyrri svör hans hafi verið í samræmi við þær upplýsingar.
Vill að þingnefnd fái öll gögn málsins
Daði Már flutti Alþingi sérstaka skýrslu um Landsvirkjun miðvikudaginn 4. nóvember.
Þar greindi hann meðal annars frá því að honum hefði verið kunnugt um ábendingar Harðar frá 11. september.
Ráðherra hafnaði því að fjármálaráðuneytið hefði haft pólitísk afskipti af starfsemi Landsvirkjunar.
Hann hvatti jafnframt stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd Alþingis til að fá öll gögn málsins og fara ítarlega yfir samskipti ráðuneytisins, stjórnarinnar og fyrrverandi forstjóra.
Með því yrði hægt að varpa skýrara ljósi á atburðarásina og meta hvort tilefni væri til frekari athugunar.
Ekki hefur verið staðfest í þeim upplýsingum sem liggja fyrir að þingnefndin hafi þegar lokið gagnaöflun eða komist að niðurstöðu.
Stjórn Landsvirkjunar hafnar ásökununum
Stjórn Landsvirkjunar hefur hafnað því að hafa haft óeðlileg afskipti af daglegum rekstri fyrirtækisins.
Stjórnin segir að samskipti hennar við starfsfólk og utanaðkomandi aðila hafi verið innan eðlilegra marka og í samráði við forstjóra þegar það átti við.
Hún hefur einnig bent á að stjórn fyrirtækisins beri lögbundna ábyrgð á eftirliti með störfum forstjóra.
Því geti verið eðlilegt að stjórn fundi án hans þegar fjallað er um störf hans eða samskipti við stjórnina.
Stjórnin hafnar því að vikið hafi verið frá lögum eða góðum stjórnarháttum.
Þorgerður Katrín lýsir yfir stuðningi við ráðherra
Málið var aftur til umræðu á Alþingi fimmtudaginn 5. nóvember.
Þá krafði Guðlaugur Þór Þórðarson utanríkisráðherra og formann Viðreisnar, Þorgerði Katrínu Gunnarsdóttur, svara um hvort hún styddi framgöngu Daða Más.
Þorgerður Katrín lýsti yfir fullum stuðningi við fjármálaráðherra.
Hún sagði hann hafa lagt áherslu á faglegar stjórnir og aukna fjarlægð milli stjórnmála og stjórnar ríkisfyrirtækja.
Stjórnarandstaðan hefur hins vegar haldið áfram að gagnrýna upplýsingagjöf ráðherrans og krefjast frekari skýringa.
Mikilvægt að upplýsa málið til fulls
Landsvirkjun er eitt mikilvægasta fyrirtæki landsins og gegnir lykilhlutverki í íslensku orku- og atvinnulífi.
Því skiptir verulegu máli að skýr mörk séu milli eigendahlutverks ríkisins, stjórnar fyrirtækisins og daglegs rekstrar.
Ágreiningurinn vekur jafnframt spurningar um upplýsingaskyldu ráðherra gagnvart Alþingi og hvernig tryggja megi gagnsæi þegar alvarlegur ágreiningur kemur upp innan opinberra fyrirtækja.