Félag íslenskra atvinnuflugmanna (FÍA) hefur ákveðið að efna til atkvæðagreiðslu um verkfallsaðgerðir vegna kjaradeilu við Icelandair. Flugmenn saka fyrirtækið um að undirbúa flutning starfa frá Íslandi til Möltu og ganga þannig fram hjá íslenskum kjarasamningum. Fyrirhugaðar aðgerðir myndu ekki ná til hefðbundins áætlunarflugs Icelandair heldur eingöngu leiguflugs fyrir þriðja aðila.

Á fundi flugmanna Icelandair miðvikudaginn 4. nóvember samþykktu félagsmenn FÍA að efna til atkvæðagreiðslu um verkfallsaðgerðir. Ákvörðunin kemur í kjölfar árangurslausra kjaraviðræðna við Samtök atvinnulífsins, sem fara með samningsumboð Icelandair.

Kjarasamningar flugmanna hafa verið lausir frá haustinu 2025 og viðræður hafa staðið yfir hjá ríkissáttasemjara frá því í vor.

Ágreiningurinn snýst nú ekki eingöngu um laun og starfskjör heldur einnig um framtíð íslenskra flugmannsstarfa.

Kaupin á Fly Play Europe valda ágreiningi

Icelandair hefur keypt 49 prósenta hlut í Fly Play Europe, félagi með flugrekstrarleyfi á Möltu.

FÍA telur að kaupin séu liður í áformum Icelandair um að flytja hluta starfsemi sinnar úr landi og ráða flugmenn samkvæmt öðrum kjörum en gilda á Íslandi.

Samkvæmt FÍA hefur Icelandair tilkynnt að flugvélar sem sinna hefðbundnu leiðakerfi félagsins verði áfram reknar á Íslandi, en aðrar vélar geti verið reknar frá Möltu.

Félagið telur að með þessu sé verið að grafa undan forgangsrétti íslenskra flugmanna til starfa hjá Icelandair.

FÍA lýsir áformunum sem félagslegu undirboði og telur þau fela í sér tilraun til að sniðganga gildandi kjarasamninga.

Þetta er afstaða stéttarfélagsins. Ekki liggur fyrir sjálfstæð niðurstaða um að Icelandair hafi brotið gegn kjarasamningum eða lögum.

Segja Icelandair hafa hafnað þremur samningsleiðum

FÍA segir að félagið hafi lagt fram þrjár tillögur til að leysa kjaradeiluna án verkfallsaðgerða.

Fyrst hafi flugmenn óskað eftir sömu kjarabótum og samið var um á almennum vinnumarkaði og öðrum starfshópum hjá Icelandair hafi þegar boðist.

Að sögn FÍA hafnaði Icelandair þeirri leið.

Í kjölfarið hafi flugmenn boðist til að gera skammtímasamning með hóflegum kjarabótum, meðal annars með hliðsjón af erfiðri rekstrarstöðu flugfélagsins vegna eldsneytisverðs, gengisþróunar og losunargjalda.

Þeirri tillögu hafi einnig verið hafnað.

Að lokum hafi FÍA boðist til að samþykkja tímabundna launafrystingu, að því gefnu að allir starfsmenn fyrirtækisins, þar á meðal stjórnendur, tækju þátt í að bera byrðarnar.

FÍA segir Icelandair einnig hafa hafnað þeirri leið.

Ekki liggur fyrir sjálfstæð staðfesting frá Icelandair á þessari lýsingu viðræðnanna.

Vilja hlífa farþegum við röskun

FÍA leggur áherslu á að hugsanlegar verkfallsaðgerðir verði sérstaklega afmarkaðar.

Þær myndu eingöngu ná til leiguflugs Icelandair og Loftleiða fyrir þriðja aðila, en ekki hefðbundins áætlunarflugs félagsins.

Markmiðið sé að verja hagsmuni flugmanna án þess að valda almennum farþegum óþarfa óþægindum.

FÍA segir þessa afmörkun einnig ætlaða til að draga úr áhrifum hugsanlegra aðgerða á íslenskt efnahagslíf og ferðaþjónustu.

Engar verkfallsaðgerðir hafa enn hafist og ekki hefur verið tilkynnt um niðurfellingu áætlunarflugs vegna þessarar atkvæðagreiðslu.

Ágreiningur um framtíð íslenskra starfa

Kaupin á Fly Play Europe hafa vakið spurningar um hvernig Icelandair hyggst skipuleggja alþjóðlega flugstarfsemi sína.

Fyrirtækið hefur áður kynnt fjárfestinguna sem lið í því að styrkja starfsemi sína og verja störf í íslenskum fluggeira.

FÍA telur hins vegar að starfsemi á Möltu geti leitt til þess að verkefni sem áður hefðu fallið undir íslenska kjarasamninga verði flutt til erlendra áhafna.

Ágreiningurinn snýst því meðal annars um túlkun á forgangsrétti flugmanna og hvort sú vernd nái til verkefna sem Icelandair hyggst sinna í gegnum erlent félag.

Slíkar spurningar geta haft víðtækari þýðingu fyrir íslenskan vinnumarkað, sérstaklega hjá fyrirtækjum sem reka starfsemi í fleiri en einu landi.

Skora á stjórnendur að endurskoða áformin

FÍA hefur skorað á stjórnendur Icelandair að falla frá fyrirætlunum um flutning starfa úr landi og virða þann forgangsrétt sem félagið telur felast í kjarasamningum flugmanna.

Jafnframt krefst félagið þess að samið verði við flugmenn á sambærilegum grundvelli og aðra starfshópa fyrirtækisins.

Næsta skref er atkvæðagreiðsla meðal flugmanna um hvort heimila eigi verkfallsaðgerðir.

Ekki liggur fyrir í þeim heimildum sem skoðaðar voru hvenær atkvæðagreiðslunni lýkur eða hvenær hugsanlegar aðgerðir gætu hafist.