Mikið verðfall varð á hlutabréfamörkuðum í Asíu á föstudag eftir að sala á hlutabréfum tæknifyrirtækja hófst á Wall Street í kjölfar bandarísku þingkosninganna. Í Suður-Kóreu þurfti að stöðva hlutabréfaviðskipti tímabundið þegar helsta hlutabréfavísitala landsins féll um nær níu prósent. Ótti fjárfesta við auknar reglur um gervigreind og mögulegar tafir á uppbyggingu gagnavera hefur valdið miklum óróa á alþjóðlegum fjármálamörkuðum.

Viðskipti stöðvuð í 20 mínútur

Suður-kóreska hlutabréfavísitalan KOSPI féll um allt að 8,8 prósent skömmu eftir opnun markaða á föstudagsmorgun.

Verðfallið varð svo mikið að kauphöllin í Seoul virkjaði sjálfvirkan öryggisbúnað sem stöðvaði viðskipti í 20 mínútur.

Slíkum aðgerðum er ætlað að draga úr óhóflegum sveiflum og koma í veg fyrir að skyndileg söluskriða magnist enn frekar.

Þegar viðskipti hófust á ný dró nokkuð úr lækkuninni.

Við lok viðskipta hafði KOSPI-vísitalan lækkað um 6,02 prósent og stóð í 5.059,69 stigum, sem er lægsta lokagildi hennar frá því í mars.

Lækkunin kom í kjölfar 5,28 prósenta falls daginn áður.

Tæknirisarnir urðu verst úti

Suður-Kórea er eitt mikilvægasta framleiðsluland heims á hálfleiðurum og tölvuminni sem notað er í gervigreindarkerfum.

Þar eru meðal annars tæknifyrirtækin Samsung Electronics og SK Hynix, sem gegna lykilhlutverki í framleiðslu tölvukubba.

Hlutabréf Samsung Electronics lækkuðu um rúm sex prósent á föstudag og hlutabréf SK Hynix um rúm tíu prósent.

Mikil sala á bréfum þessara fyrirtækja hafði veruleg áhrif á KOSPI-vísitöluna, enda eru þau meðal verðmætustu fyrirtækja landsins.

Erlendir fjárfestar seldu suður-kóresk hlutabréf fyrir um 2.800 milljarða wona á föstudag, samkvæmt Reuters.

Kosningaúrslitin í Bandaríkjunum valda óvissu

Óróinn á mörkuðum tengist meðal annars niðurstöðum þingkosninganna í Bandaríkjunum, þar sem demókratar náðu meirihluta í báðum deildum Bandaríkjaþings.

Fjárfestar óttast að breytt valdahlutföll geti leitt til aukins eftirlits með gervigreindarfyrirtækjum og strangari reglna um uppbyggingu gagnavera.

Á undanförnum árum hafa bandarísk tæknifyrirtæki fjárfest gríðarlegum fjárhæðum í gagnaverum, tölvubúnaði og annarri starfsemi sem tengist gervigreind.

Mikill hluti þess búnaðar er framleiddur í Asíu.

Ef hægir á uppbyggingu gagnavera gæti það haft áhrif á eftirspurn eftir tölvukubbum og öðrum tæknibúnaði.

Enn liggur þó ekki fyrir að bandarísk stjórnvöld hafi samþykkt nýjar takmarkanir sem réttlæta jafn mikla verðlækkun og orðið hefur.

Mikil lækkun einnig í Japan

Verðfallið náði einnig til annarra asískra hlutabréfamarkaða.

Í Japan lækkaði Nikkei-vísitalan um sex prósent á föstudag, mesta dagslækkun hennar frá apríl 2025.

Hlutabréf tæknifyrirtækja urðu sérstaklega illa úti, en sala á bréfum hófst þegar bandarískir markaðir féllu verulega á fimmtudag.

Nasdaq-vísitalan, þar sem mörg stærstu tæknifyrirtæki heims eru skráð, lækkaði um 5,5 prósent.

Hlutabréf hálfleiðarafyrirtækja urðu fyrir enn meiri þrýstingi og Philadelphia Semiconductor-vísitalan féll um 12,2 prósent.

Samkvæmt Reuters þurrkaðist verðmæti upp á um þrjár billjónir Bandaríkjadala út af fyrirtækjum í S&P 500-vísitölunni í verðfallinu á Wall Street.

Stjórnvöld grípa til aðgerða

Suður-kóresk stjórnvöld hafa brugðist við óróanum með sérstökum fundum um stöðu fjármálamarkaða.

Lee Hyoung-il fjármálaráðherra hefur lýst því yfir að stjórnvöld muni fylgjast náið með þróuninni og grípa til ráðstafana ef þörf krefur.

Yfirvöld hafa jafnframt gripið til tímabundinna breytinga á reglum sem tengjast skuldsettum fjárfestingum til að draga úr hættu á frekari söluskriðu.

Stjórnvöld leggja áherslu á að undirstöður suður-kóreska hagkerfisins séu enn traustar.

Sérfræðingar telja viðbrögðin hugsanlega of mikil

Þótt lækkunin hafi verið mikil telja sumir markaðssérfræðingar að fjárfestar kunni að hafa brugðist of harkalega við kosningaúrslitunum.

Sérfræðingar hjá Daishin Securities benda á að auknar reglur um gagnaver geti tafið framkvæmdir, en það þýði ekki að uppbygging gervigreindarinnviða stöðvist.

Einnig hafa vaknað spurningar um hvort verðmat tæknifyrirtækja hafi orðið of hátt eftir miklar hækkanir undanfarinna ára.

Mikil skuldsetning og væntingar um framtíðarhagnað af gervigreind hafa aukið viðkvæmni markaðanna fyrir neikvæðum fréttum.

Getur haft áhrif langt út fyrir Asíu

Verðfallið sýnir hversu samtengdir fjármálamarkaðir heimsins eru orðnir.

Ákvarðanir um tæknistefnu í Bandaríkjunum geta haft bein áhrif á fyrirtæki í Suður-Kóreu, Japan og Taívan.

Þróunin gæti einnig haft óbein áhrif á evrópska markaði og fjárfestingar í tæknigeiranum.

Fyrir Ísland gætu áhrifin meðal annars komið fram í sveiflum á erlendum fjárfestingum lífeyrissjóða og annarra fjárfesta, þótt ekki liggi fyrir upplýsingar um sérstakt tap íslenskra aðila vegna verðfallsins.