Stjórnarmaður í framkvæmdastjórn Sjúkraliðafélags Íslands sakar formanninn um
leyndarhyggju og neitar að undirrita ársreikninga félagsins. Á sama tíma sýna
ársreikningar félagssjóðs að launakostnaður hefur næstum tvöfaldast frá 2019 og félagið
er rekið með halla annað árið í röð.
Endurskoðunarkostnaður er að sögn hærri en hjá stærstu verkalýðsfélögum landsins, og kostnaður vegna nýrrar heimasíðu virðist hafa ýtt
rekstri tölvukerfis upp í 23,5 milljónir á síðasta ári.
Félagsmenn vilja svör.
Á þriðjudaginn verða ársreikningar Sjúkraliðafélags Íslands lagðir fyrir fulltrúaþing félagsins til
samþykktar. Magnús E. Smith, stjórnarmaður í framkvæmdastjórn, hefur lýst því yfir í samtali við
Morgunblaðið að hann ætli ekki að undirrita reikningana fyrr en hann fái sundurliðaðar upplýsingar
um launakostnað og önnur útgjöld.
Hann segir leyndarhyggju ráða ríkjum hjá formanni félagsins.
Sandra B. Franks, formaður Sjúkraliðafélagsins, hafnar því og segir að allt sé uppi á borðum. Hún
hefur einnig boðað að ársreikningar verði birtir opinberlega eftir fulltrúaþingið.
Nútíminn hefur nú undir höndum samantekt úr ársreikningum félagsins fyrir tímabilið 2019-2025,
sem dregur upp mynd af stéttarfélagi þar sem rekstrarkostnaður vex hraðar en tekjurnar og þar sem
ákveðnir gjaldaliðir vekja sérstakar spurningar. Um er að ræða stéttarfélag um 2.300 sjúkraliða – að
langstærstum hluta kvenna – sem teljast meðal lægst launuðu starfsstétta heilbrigðiskerfisins.
Launakostnaður tvöfaldaðist á sex árum
Launakostnaður Félagssjóðs Sjúkraliðafélags Íslands hefur farið úr 81,5 milljónum króna árið 2019 í
156 milljónir króna árið 2025 – aukning um 91,5%. Á sama tíma hefur fjöldi virkra félagsmanna aðeins
aukist úr 2.110 í um 2.300, eða um 9%. Launataxtar sjúkraliða hafa einnig hækkað á tímabilinu, en
hvergi nærri því jafn mikið.
Sem hlutfall af tekjum félagsins hefur launakostnaðurinn farið úr 47,1% árið 2019 í 64,4% árið 2025 –
það þýðir að af hverjum hundrað krónum sem sjúkraliðar greiða í félagsgjöld, fara nú 64 krónur í laun
og launatengd gjöld á skrifstofu félagsins, samanborið við 47 krónur árið 2019.
Sandra hefur skýrt aukninguna að hluta með því að árið 2022 hafi greiðslur til stjórnarmanna í
svæðisdeildum verið færðar undir launakostnað, og að 65 einstaklingar falli þar undir. Þetta skýrir
hluta stökksins milli 2022 og 2023, en ekki allan hann: launakostnaður hækkar um 28,1 milljón króna
milli 2022 og 2023 á sama tíma og ársverk á skrifstofu eru aðeins talin hafa aukist úr 5,3 í 5,8 – eða
um hálft ársverk.
Það merkir að launakostnaður á hvert ársverk hækkaði úr 18,3 milljónum króna árið 2022 í 21,6
milljónir árið 2023 – um 18% á einu ári. Samkvæmt undirrituðum ársreikningi 2025 voru ársverk hjá
Félagssjóði 6,8 á síðasta ári og launakostnaður þar með 22,9 milljónir króna á hvert ársverk.
Rekið tvö ár í röð með halla
Þrátt fyrir að iðgjöld til Félagssjóðs hafi vaxið ár frá ári – úr 147 milljónum 2019 í 247 milljónir 2025 –
er félagssjóðurinn rekinn með halla annað árið í röð. Tap ársins 2024 var 4,5 milljónir króna og tap
ársins 2025 nemur 19,4 milljónum, samkvæmt undirrituðum ársreikningi sem dagsettur er 24. apríl
2026. Rekstrartap fyrir fjármagnsliði – sem segir til um eiginlegan rekstur sjóðsins óháð
verðbréfaávöxtun – er enn meira: 17,4 milljónir árið 2024 og 32,6 milljónir árið 2025. Það er ávöxtun
verðbréfa og vaxtatekjur sem brúa bilið og lækka heildartapið.
Það vekur sérstaka athygli í þessu samhengi að félagsgjald í Sjúkraliðafélagi Íslands er 1,4% af launum
félagsmanna – sem er umtalsvert hærra en hjá öðrum sambærilegum stéttarfélögum. Samkvæmt
heimildum Nútímans er algengt félagsgjald hjá sambærilegum félögum um 0,875%. Sjúkraliðafélagið
innheimtir með öðrum orðum um 60% hærra hlutfall af launum félagsmanna en algengt er. Þrátt
fyrir þetta hærra iðgjald nær félagið ekki að halda sér réttu megin við núllið.
Sem hlutfall af tekjum hafa heildargjöld sjóðsins farið úr um 72% árið 2019 í 112,7% árið 2025. Þetta
er staðan þrátt fyrir að aðrir sjóðir félagsins – Orlofsheimilasjóður, Starfsmenntasjóður og
Starfsþróunarsjóður – millifæri 42,7 milljónir króna árið 2025 til Félagssjóðs undir liðnum „þátttaka
sjóða í rekstrarkostnaði Félagssjóðs". Þessi millifærsla er ein af þeim sem félagsmenn óska
sérstaklega eftir skýringum á: Lög sjóðanna virðast ekki heimila slíkt að mati þeirra sem hafa skoðað
málið.
Tölvukerfi og endurskoðun: stökkin sem vekja spurningar
Tveir gjaldaliðir vekja sérstaka athygli í samantektinni.
Rekstur tölvukerfis Félagssjóðs hefur farið úr 2,8 milljónum árið 2019 í 23,5 milljónir árið 2025 –
meira en áttfaldur kostnaður á sex árum. Stökkið á síðasta ári er sérstaklega skarpt: úr 11,1 milljón
2024 í 23,5 milljónir 2025, eða 113% aukning á einu ári. Að mestu leyti er um að ræða kostnað við
gerð nýrrar heimasíðu fyrir félagið, og félagsmenn hafa óskað eftir tímagjaldi, tímaskýrslum og
verklýsingu til þess að geta sannreynt þetta.
Reikningshaldsleg þjónusta og endurskoðun sýnir álíka mynd. Liðurinn fór úr 1,1 milljón árið 2019 í
tæpar 14 milljónir árið 2023, og var tæpar 11 milljónir árið 2025. Magnús E. Smith hefur bent á að
endurskoðunarkostnaður Sjúkraliðafélagsins sé orðinn hærri en hjá stærstu verkalýðsfélögum
landsins – félögum sem eru margfalt stærri að stærð og umsvifum.
Til viðbótar kemur að liðurinn „Fulltrúaþing og annar fundakostnaður" er kominn í 6,4 milljónir árið
2025, samanborið við 1,2 milljónir 2021 – meira en fimmfaldur kostnaður á fjórum árum. Þá er nýr
liður í ársreikningnum 2025, „Átaksverkefni – fjölgun sjúkraliða", upp á 10,8 milljónir króna.
Ráðning Ágústs Ólafs Ágústssonar
Félagsmenn hafa einnig spurst fyrir um ráðningu Ágústs Ólafs Ágústssonar, fyrrverandi
alþingismanns, hjá félaginu. Óskað er eftir fundargerð framkvæmdastjórnar þar sem ákvörðunin var
tekin, rökstuðningi fyrir ráðningunni, upplýsingum um starfshlutfall hans á árunum 2023, 2024 og
2025, og heildarlauna- eða verktakagreiðslum sömu ár.
FM-Belfast og fleira vekur spurningar
Félagsmenn hafa einnig óskað eftir upplýsingum um:
• Ferð félagsstjórnar til Belfast 16.-19. október 2025 – heildarkostnað, hvað þátttakendur
greiddu sjálfir og úr hvaða sjóði ferðin var greidd.
• Sundurliðun á gjaldaliðum eins og „annar starfsmannakostnaður", „aðkeypt önnur
þjónusta", „átaksverkefni og fjölgun sjúkraliða" og „styrkir og gjafir“
• Sundurliðaðar launagreiðslur vegna svæðisdeilda, trúnaðarmanna og skrifstofu – og
heildarlaun formanns, varaformanns og framkvæmdastjóra.
Þá vekur athygli að Sjúkraliðafélag Íslands er styrktaraðili útvarpsþáttarins Andri Björns á FM957 –
útvarpsstöð sem höfðar fyrst og fremst til ungs fólks. Erfitt er að sjá hvernig slíkur styrkur fellur að
hagsmunum láglaunaðra sjúkraliða sem greiða iðgjöld til félagsins til þess að standa vörð um kjör sín.
Hvað er framundan?
Á þriðjudag verða ársreikningar félagsins lagðir fyrir fulltrúaþing til samþykktar. Sandra B. Franks
formaður segir að allt sé uppi á borðum og að reikningarnir verði birtir opinberlega eftir þingið.
Magnús E. Smith hefur sagt að hann muni ekki undirrita þá fyrr en hann fái sundurliðaðar skýringar –
og hann segist sjálfur vera undir mikilli pressu að samþykkja reikningana án þess að hafa fengið svör
við spurningum sínum. Nú hafa félagsmenn bæst við hóp þeirra sem krefjast svara.
