„Við sjáum sífellt fleiri börn og unglinga sem eru farin að nota vörur með virkum innihaldsefnum sem húðin þeirra hefur enga þörf fyrir. Það getur valdið ertingu og raskað náttúrulegu varnarlagi húðarinnar,“ segir Dr. Ragna Hlín Þorleifsdóttir húðsjúkdómalæknir hjá Húðlæknastöðinni.
Áhrif samfélagsmiðla á borð við TikTok og Instagram hafa á fáum árum breytt því hvernig börn og unglingar hugsa um húðumhirðu. Fjölskrefa húðrútínur, serum og ýmsar vörur með virkum innihaldsefnum eru orðin hluti af daglegu efni sem ungt fólk sér á samfélagsmiðlum, þrátt fyrir að sérfræðingar telji slíkar vörur almennt óþarfar fyrir unga og heilbrigða húð.
Þetta var meðal þess sem fjallað var um á fræðsluviðburði Lyfju um húðumhirðu barna og unglinga sem fór fram í Lyfju í Skeifunni á dögunum. Markmiðið var að veita foreldrum og ungu fólki faglegar upplýsingar um húðheilsu og mikilvægi einfaldra húðvenja.
Sífellt yngri börn sýna húðvörum mikinn áhuga
Að sögn Arnheiðar Leifsdóttur hjá Lyfju hefur aukinn áhugi barna og unglinga á húðvörum orðið sífellt sýnilegri undanfarin ár.
„Við sjáum að foreldrar eru í auknum mæli að leita ráða um hvaða vörur henti ungri húð og hvað sé raunverulega nauðsynlegt. Á sama tíma eru börn og unglingar farin að óska sér húðvara í afmælis- og jólagjafir og fylgjast vel með því sem þau sjá á samfélagsmiðlum. Við teljum mikilvægt að foreldrar og unglingar hafi aðgang að faglegum upplýsingum um hvað hentar ungri húð og hvað ekki,“ segir Arnheiður.
Ragna Hlín segir að samfélagsmiðlar, markaðssetning og löngun barna til að falla inn í hópinn skýri þróunina að stórum hluta.
„Það sem við sjáum oft á samfélagsmiðlum eru húðrútínur sem byggja á mörgum vörum og virkum innihaldsefnum. Slíkar vörur geta átt rétt á sér fyrir ákveðin húðvandamál eða fullorðna húð, en þær eru almennt ekki nauðsynlegar fyrir heilbrigða barnahúð.
„Margir áhrifavaldar sýna húðrútínur sem innihalda fjölmargar vörur og virk innihaldsefni sem upphaflega voru þróuð fyrir fullorðna húð. Það getur auðveldlega gefið börnum og unglingum ranga mynd af því hvað húðin þeirra þarfnast og ýtt undir þá hugmynd að fleiri vörur skili betri árangri.“
Ung húð þarf einfaldleika
Flóknar húðrútínur með mörgum skrefum skila almennt engum ávinningi fyrir heilbrigða barnahúð og geta jafnvel gert meiri skaða en gagn. Grunnurinn að góðri húðumhirðu er einfaldur: að hreinsa húðina, viðhalda raka og verja hana gegn sólinni.
Samkvæmt Rögnu Hlín er húð barna þynnri og viðkvæmari en húð fullorðinna og tekur því auðveldlega upp efni úr húðvörum. Of mikil notkun á virkum innihaldsefnum getur raskað náttúrulegu varnarlagi húðarinnar og valdið þurrki, ertingu, bólgum og jafnvel aukið hættu á snertiofnæmi.
Þess vegna er mælt með því að húðumhirða barna fyrir kynþroska sé eins einföld og mögulegt er. Yfirleitt nægir að hreinsa húðina með vatni eða mildum hreinsi, nota ilmefnalaust rakakrem þegar þörf er á og bera á sólarvörn.
Vörur sem innihalda retinól, AHA- eða BHA-sýrur, C-vítamín eða önnur öflug virk efni eiga almennt ekki erindi á húð barna nema sérstök húðvandamál séu til staðar og meðferð sé ráðlögð af sérfræðingi.
Unglingar upplifa vissulega breytingar á húðinni þegar hormónastarfsemi eykst og sumir glíma við bólur eða aukna fitumyndun. Þá getur verið ástæða til að velja húðvörur sem henta viðkomandi húðgerð, en einnig þar er einfaldleikinn lykilatriði.
Mikilvægasta húðvaran er sólarvörn
Þótt mikil áhersla sé á ýmis virk innihaldsefni í húðvörum leggja sérfræðingar áherslu á að sólarvörn sé langmikilvægasta húðvaran þegar kemur að langtímaheilsu húðarinnar.
„Stór hluti þeirra sólarskemmda sem við sjáum síðar á ævinni á sér upptök á barns- og unglingsárum. Þess vegna skiptir miklu máli að kenna börnum snemma mikilvægi sólarvarna og góðra sólarvenja,“ segir Ragna Hlín.
Útfjólublá geislun getur valdið uppsöfnuðum skemmdum í húðinni sem síðar geta komið fram sem litabreytingar, ótímabær öldrun húðar eða jafnvel húðkrabbamein. Regluleg notkun sólarvarna ásamt því að leita skjóls þegar sólin er sterkust eru einfaldar venjur sem geta haft áhrif á húðheilsu til framtíðar.
Hægt að fylgjast með UV-stuðlinum á lyfja.is
Arnheiður segir mikilvægt að fólk hafi aðgang að áreiðanlegum upplýsingum um UV-geislun hverju sinni.
„Margir tengja UV-geisla eingöngu við sólarlandaferðir eða heita sumardaga, en UV-geislun getur verið há hér á landi, jafnvel þegar það er skýjað. Þess vegna er mikilvægt að fylgjast með UV-stuðlinum og velja viðeigandi sólarvörn eftir aðstæðum.“
UV-stuðullinn sýnir hversu sterk útfjólublá geislun sólarinnar er hverju sinni og hversu hratt húðin getur brunnið. Þegar stuðullinn hækkar eykst þörfin fyrir sólarvarnir og aðrar varnir gegn geislun sólarinnar.
Til að auðvelda fólki að taka upplýstar ákvarðanir um sólarvarnir býður Lyfja upp á UV-mæli á lyfja.is þar sem hægt er að fylgjast með UV-stuðli dagsins í rauntíma og fá leiðbeiningar um hvaða varnir henta hverju sinni. UV-mælirinn er hluti af áherslu Lyfju á fræðslu og forvarnir þegar kemur að húðheilsu og vörnum gegn skaðlegum geislum sólar.
Foreldrar gegna lykilhlutverki í fræðslu
Með árlegum fræðsluviðburðum eins og þessum vill Lyfja stuðla að aukinni þekkingu foreldra og barna á húðheilsu og mikilvægi einfaldra og öruggra húðvenja. Með því að ræða gagnrýnið um efni sem birtist á samfélagsmiðlum og hjálpa börnum að skilja muninn á markaðssetningu og raunverulegum þörfum húðarinnar geta foreldrar lagt grunn að heilbrigðum venjum. Ung húð þarf ekki flóknar tíu skrefa húðrútínur heldur milda umhirðu, góða rakagjöf þegar þörf er á og áreiðanlega sólarvörn.
Hér fyrir neðan má sjá myndir frá viðburðinum sem Soffía Rún ljósmyndari tók.
