Olíuverð á heimsmarkaði féll um nær níu prósent á miðvikudag eftir að demókratar unnu meirihluta á Bandaríkjaþingi í þingkosningunum. Fjárfestar telja að niðurstöðurnar geti aukið þrýsting á Donald Trump Bandaríkjaforseta um að binda enda á stríðið við Íran. Þrátt fyrir mikla verðlækkun ríkir áfram óvissa um framvindu átakanna og möguleika á friðarsamkomulagi.

Mesta verðlækkun í rúma tvo mánuði

Samkvæmt Reuters lækkaði Brent-hráolía, sem er helsta alþjóðlega viðmiðunarverð olíu, um 8,7 prósent á miðvikudag og endaði í 94,62 Bandaríkjadölum á tunnu.

Bandaríska WTI-olían lækkaði á sama tíma um 8,3 prósent og endaði í 88,12 dölum á tunnu.

Verðið hafði ekki verið lægra síðan 31. ágúst.

Lækkunin hélt áfram snemma á fimmtudagsmorgun en snerist síðan við. Um klukkan 10:30 að íslenskum tíma hafði Brent-olían hækkað í 96,15 dali á tunnu.

Þrátt fyrir þá hækkun er olíuverð enn töluvert lægra en fyrir kosningarnar.

Kosningaósigur Trump breytir væntingum markaða

Úrslit þingkosninganna í Bandaríkjunum hafa haft veruleg áhrif á væntingar fjárfesta um framtíð stríðsins við Íran.

Demókratar náðu meirihluta í báðum deildum Bandaríkjaþings, sem gæti gert Trump erfiðara fyrir að tryggja pólitískan stuðning við áframhaldandi hernaðaraðgerðir.

Samkvæmt Reuters telja heimildarmenn sem tengjast stjórnvöldum við Persaflóa að forsetinn hafi nú aukna ástæðu til að leita samkomulags í stað þess að stigmagnast átökin.

Fjárfestar hafa því dregið úr kaupum sem byggjast á ótta við langvarandi truflanir á olíuframboði frá Mið-Austurlöndum.

Þetta hefur stuðlað að skarpri lækkun olíuverðs.

Hormuz-sundið skiptir sköpum

Ein helsta ástæða mikilla sveiflna á olíumörkuðum er staðan við Hormuz-sundið, sem er ein mikilvægasta siglingaleið heims fyrir olíuflutninga.

Stríðið við Íran hefur valdið verulegri óvissu um öryggi skipa og flutninga um svæðið.

Samkvæmt upplýsingum sem Reuters hefur eftir markaðssérfræðingum hafa olíuflutningar um sundið að mestu náð sér á strik miðað við stöðuna fyrir átökin, þótt flutningskostnaður sé enn hærri.

Þetta hefur dregið úr áhyggjum af skorti á olíu.

Ástandið er þó viðkvæmt og ný átök eða truflanir á siglingum gætu valdið snöggri hækkun olíuverðs á ný.

Sérfræðingar vara við of mikilli bjartsýni

Þótt fjárfestar hafi brugðist við kosningaúrslitunum með mikilli sölu á olíu telja sérfræðingar of snemmt að gera ráð fyrir skjótum friði.

Giovanni Staunovo, sérfræðingur hjá UBS, benti á fimmtudag að staðan í Mið-Austurlöndum væri enn óleyst og því hefði olíuverð tekið að hækka á ný.

Sérfræðingar hafa einnig bent á að olíubirgðir séu takmarkaðar eftir langvarandi truflanir á framboði.

Ef átökin magnast á ný gæti verð á Brent-olíu hækkað verulega.

Enginn endanlegur friðarsamningur milli Bandaríkjanna og Írans hefur verið staðfestur.

Hvað þýðir þetta fyrir Ísland?

Miklar breytingar á heimsmarkaðsverði olíu geta haft áhrif á íslenskt efnahagslíf.

Ísland er háð innfluttu jarðefnaeldsneyti, meðal annars fyrir bíla, flugvélar og skip.

Ef lækkun olíuverðs reynist varanleg gæti hún með tímanum leitt til lægra innkaupsverðs eldsneytis og dregið úr kostnaði fyrirtækja og heimila.

Áhrifin ráðast þó einnig af gengi íslensku krónunnar, flutningskostnaði, álagningu og opinberum gjöldum.

Því er ekki sjálfgefið að nær níu prósenta lækkun á hráolíu skili sér í sambærilegri lækkun á bensín- og dísilverði á Íslandi.

Óvissa um framhaldið

Þróunin á olíumörkuðum sýnir hversu mikil áhrif alþjóðastjórnmál hafa á verð mikilvægra hrávara.

Kosningaúrslitin í Bandaríkjunum hafa breytt væntingum fjárfesta, en þau tryggja ekki frið í Mið-Austurlöndum.

Næstu dagar gætu því ráðið miklu um hvort lækkun olíuverðs markar upphaf varanlegrar breytingar eða hvort ný átök leiða til annarrar verðhækkunar.