Konur voru rúmlega 50 prósent kjörinna fulltrúa í síðustu sveitarstjórnarkosningum, segir Eva Marín Hlynsdóttir, prófessor í stjórnmálafræði við Háskóla Íslands. Í alþjóðlegu samhengi sé það mjög sérstakt og árangurinn glæsilegur vegna þess að lögbundinn kvóta þurfi almennt til þess að ná álíka hlutfalli.
Rætt var við Evu Marín á Morgunvaktinni á Rás 1 í morgun.
Hátt hlutfall kvenna í sveitarstjórnum virðist þó ekki endurspeglast í vali á oddvitum.
„Miðað við mína talningu, og ég ætla ekki alveg að fullyrða, það gæti skeikað einum eða tveimur, þá sýnist mér að af þeim 182 listum séu 33 sem setji konu í oddasætið. Það eru töluvert mörg sveitarfélög þar sem eru bara karlmenn í fyrsta sætinu. Þetta er ekki nýtt fyrirbæri. Það hefur yfirleitt verið þannig að listar hafa verið settir þannig að karlinn er í fyrsta sæti og svo kemur kona. Þannig að við vitum ekki hvað mun skila sér inn í sveitarstjórnirnar vegna þess að ég taldi ekki hvað kemur þar á eftir og við vitum ekki samsetninguna.“
Álag dregur úr vilja til endurkjörs
Mikið álag í sveitarstjórnum veldur því að stór hluti þeirra sem setið hafa eitt kjörtímabil gefur ekki kost á sér til endurkjörs, segir Eva Marín. Þekking og reynsla dettur út og sveitarstjórnin fer á byrjunarreit.
„Það er þetta álag sem virðist hafa neikvæð áhrif á það að fólk vill ekki bjóða sig fram aftur. Þannig að við erum að missa í rauninni út mjög hátt hlutfall af þeim sem hafa setið einu sinni og það er kannski ekkert rosalega gott. Að missa fólk svona mikið út, af því að þá verður álag aftur á næsta fólk. Þú lærir að setja þig inn í mál og ert kominn með ákveðna færni og ef það er alltaf verið að endurnýja sveitarstjórnir upp á nýtt þá er fólk alltaf að byrja á núllpunkti og það er alltaf erfitt. Og ef þú skiptir sveitarstjóra eða bæjarstjóra út í leiðinni þá ertu strax búinn að auka á vandann.“
Rannsóknir bæði hér og erlendis sýni aukið áreiti á samfélagsmiðlum. Margir nefna að launin mættu vera betri. Borgarstjórn er eina sveitarstjórnin á landinu sem er á fullum launum, segir Eva Marín. Það sé óvenjulegt í evrópsku samhengi.
„Í flestum tilfellum eru það svokallaðar executive committees [framkvæmdanefndir], eða það sem við myndum kalla borgarráð til dæmis. Það eru í rauninni þau sem eru oft á fullum launum en almennir kjörnir fulltrúar eru það almennt ekki. Þeir fá einhverjar þóknanir. Það virðist vera að miðað við það álag sem okkar fólk kvartar yfir þá virðist vera meira álag á okkar sveitarstjórnarfólk en í mörgum öðrum löndum.“
