„Þetta augnablik markar tímamót fyrir Bretland og leiðir til stærstu breytinga síðustu 40 ár. Nýtt stjórnmála- og efnahagslíkan,“ sagði Andy Burnham, nýr forsætisráðherra Bretlands, í sinni fyrstu ræðu fyrir utan Downing-stræti 10, stuttu eftir að Karl Bretakonungur setti hann formlega í embætti í dag.
Burnham var stórorður í ræðunni og sagðist ætla að setja fram áætlun til næstu tíu ára til að breyta bæði breskum stjórnmálum og efnahag. Áætlunin á að koma fram síðar á þessu ári.
Fyrsta verkefni hans sem forsætisráðherra yrði að koma í veg fyrir að fólk svæfi úti en heimilisleysi er vaxandi vandamál í Bretlandi.
Stjórnmálamenn ekki staðið sig nógu vel og þurfi að vera betri
Burnham hóf ræðu sína á að minnast á hið augljósa; hann er sjötti forsætisráðherra Bretlands á tíu árum og sá sjöundi síðan 2016. Theresa May tók við embættinu af David Cameron 13. júlí 2016 eftir að Bretar kusu að ganga úr Evrópusambandinu í þjóðaratkvæðagreiðslu.
„Ég er fullkomlega meðvitaður um að ég er sjötta manneskjan síðustu tíu árin til að ganga upp þessa götu, sjöundi forsætisráðherrann síðan 2016. Það gerir þetta augnablik að stund íhugunar og nýrra lausna.“
Hann sagði sína kynslóð stjórnmálamanna þurfa að gera betur og taka á móti nýjum áskorunum. „Bretland þarf að sýna heiminum að við getum endurheimt stöðugleika á ný og þetta er áskorun okkar til að láta stjórnmálin virka, láta þau virka betur.“
Hann sagðist gera sér grein fyrir því að fólk væri orðið leitt á stjórnmálum. „Ég heyri í þér og ég vil vera heiðarlegur við þig. Við höfum ekki staðið okkur nógu vel og við þurfum að vera betri. Við munum verða betri.“
Ætlar að breyta stjórnmálunum
Burnham var kjörinn leiðtogi Verkamannaflokksins á föstudag. Í ræðu sinni þar lagði hann áherslu á að umbreyta efnahagskerfi Bretlands. Á því varð engin breyting í dag.
Hann lofaði nýju stjórnmála- og efnahagslíkani í ræðunni og sagði að mestu breytingar í 40 ár væru væntanlegar.
„Á níunda áratugnum tók Bretland nokkrar rangar beygjur. Stjórnmálavald varð miðstýrt, efnahagsvald einkavætt, stórir hlutar landsins féllu frá iðnaði og hafa enn ekki náð sér á strik.“
Mörgum finnist þeir enn í hnignun og að þeir hafi ekki getu til þess að snúa hlutunum við. „Þess vegna ætlum við að breyta stjórnmálunum til að gera þau að meiri samvinnu, þannig að þau snúist meira um að leysa vandamál en stigagjöf. Og við tökum valdið héðan og færum það inn í öll póstnúmer í landinu, svo hægt sé að gera meira.“
„Rétt gildi og rétt viðmið í hjarta stjórnkerfisins“
Burnham sagðist í ræðunni ætla að kynna nýjar lausnir á háum framfærslukostnaði á morgun. Síðar á þessu ári ætlaði hann að setja fram áætlun til tíu ára til að breyta breskum stjórnmálum og efnahag.
„Hún leggur fram leið frá því hvar við erum núna að því hvar ég tel að við viljum að Bretland verði, hvaðan sem við komum, hvaða stjórnmálaflokk sem við styðjum. En ég get gert eitthvað til að gefa fólki smá andrými núna, einhverja hjálp við framfærslukostnað. Ég ætla að setja fram sumar af þessum aðgerðum frá og með morgundeginum, þar á meðal hvernig við greiðum fyrir þær.“
Burnham sagðist meðal annars ætla að hjálpa fleiri ungmennum að komast inn á vinnumarkaðinn með því að breyta menntakerfinu, veita meiri stuðning í geðheilbrigðismál og að ríkisstjórnin ætli að byggja fleiri íbúðir fyrir almenning.
„Við ætlum að hjálpa fólki að lifa góðu lífi og fjárfesta í velgengni þess frekar en að borga fyrir mistök.“
Hann sagði að sitt fyrsta verk yrði að binda enda á að fólk sofi á götum úti. Crisis eru landssamtök til stuðnings heimilislausum í Bretlandi. Samkvæmt þeirra mati voru tæplega 5 þúsund manns sem sváfu úti að minnsta kosti eina nóttu á Englandi haustið 2024, sem er 91 prósent aukning frá 2021.
„Þetta snýst um að setja rétt gildi og rétt viðmið í hjarta stjórnkerfisins. Ég ætla að setja umhyggju fyrir öðru fólki í forgrunn alls sem ég geri. Ég ætla að leggja mig allan fram og bið ykkur öll að leggja ykkar af mörkum.“
Hann bað Breta um að byggja upp einingu, sameiginlegan tilgang og jákvæðni.
„Við skulum gera þetta að þeirri stundu þegar Bretland byrjar að trúa á ný, stundu sem við vekjum vonina aftur. Þakka ykkur kærlega fyrir.“
