Í kjölfar umfangsmikillar tölvuárásar á íslenska hýsingarfyrirtækið 1984 ehf., sem náði hámarki 20. nóvember, hefur komið fram að fyrstu verk árásarmannanna voru að skemma sjö vefsíður sem, að sögn framkvæmdastjóra fyrirtækisins, tengdust stuðningi við Palestínu. Nöfn síðnanna hafa ekki verið birt.
1984 er, að eigin sögn, stærsti hýsingaraðili landsins og hýsir tugþúsundir vefja. Um 65 prósent viðskiptavina eru erlendir, samkvæmt umfjöllun Vísis. Fyrirtækið var stofnað 2006 og framkvæmdastjóri þess er Mörður Áslaugarson.
Í stefnu 1984 segir að fyrirtækið hýsi blaðamenn, fréttamiðla og aðgerðarsinna, en hýsi ekki þá sem tala fyrir ofbeldi, hryðjuverkum, kúgun eða hatri. Jafnframt hefur 1984 hýst síður sem hafa vakið harða gagnrýni, þar á meðal vefsíður Antifa, sem bandarísk stjórnvöld hafa skilgreint sem hryðjuverkasamtök, og aðrar umdeildar aðgerðasíður. Hér er gerður greinarmunur á því sem er staðfest, því sem byggir á opinberum skráningum, og því sem er haft eftir öðrum.
Tölvuárásin og sjö síður
1984 lokaði allri þjónustu tímabundið 20. nóvember eftir að ljóst varð að tölvuárás væri í gangi. Mörður hefur sagt að merki um árásina hafi sést dögum áður og að fyrirtækið hafi varist henni í viku eða meira, áður en árásarmennirnir náðu fótfestu. Hann hefur lýst árásinni sem sérhannaðri, afar kostnaðarsamri og sennilega á vegum þjóðríkis, en sagði jafnframt við Vísi að ekki væri unnt að draga ályktanir um hver stæði á bak við hana.
Að sögn Marðar náðu árásarmennirnir að skemma sjö vefi áður en framganga þeirra var stöðvuð. Hann sagði að lénsheiti síðnanna bendi til stuðnings við Palestínu, en að hann gæti ekki fullyrt hvort um innlendar eða erlendar síður væri að ræða. Syndis vinnur að hreinsun kerfanna ásamt netöryggissveitinni CERT-IS. RÚV, Morgunblaðið og Vísir greindu frá þessu 21. nóvember.
Stefna 1984
Á stefnusíðu 1984, eins og hún var varðveitt á Wayback Machine 26. ágúst 2026 og enn 22. október, segir að fyrirtækið hýsi þá sem „tala gegn valdamiklum og miskunnarlausum,“ þar á meðal blaðamenn og aðgerðarsinna sem eiga undir högg að sækja í kúgunarríkjum. Þar stendur jafnframt, á ensku:
„What we don’t do is host those who advocate violence, terror, suppression or hatred. We throw out neo-Nazis and racists.“
„Við hýsum ekki þá sem boða ofbeldi, hryðjuverk, kúgun eða hatur. Við hendum nýnasistum og rasistum út.“
Vefsíða 1984 lá niðri þegar þessi frétt var skrifuð, vegna árásarinnar, og var textinn því lesinn af vefskjalasafninu. Við Mondoweiss sagði fyrirtækið árið 2023 að það tæki niður nokkrar slíkar síður á ári og þyldi ekki ofbeldis-, gyðingahaturs-, kynþátta- eða hatursefni á kerfum sínum.
Antifa-síða flutt til Íslands
Vefsíða hópsins Autonome Antifa Freiburg, autonome-antifa.org, var flutt til 1984 22. mars 2010. Í yfirlýsingu 8. apríl það ár þakkaði hópurinn 1984 fyrir hýsinguna og sagði að síðan hefði verið flutt til Íslands eftir endurtekna lokun af hálfu þýskrar lögreglu, án dómsúrskurðar og án þess að ákæruvaldið væri upplýst, að sögn hópsins.
Aðdragandinn var, samkvæmt yfirlýsingu hópsins, sá að hann hafði kallað eftir grímuklæddri þátttöku í óskráðri mótmælagöngu og krafist þess að lögreglustjórinn í Freiburg yrði leystur frá störfum. Þýski hýsingaraðilinn JPBerlin var þá þvingaður til að loka síðunni, að sögn hópsins. Hann sagðist einnig hafa verið hvattur til að fjarlægja persónuupplýsingar og ljósmyndir af nýnasistum. Afrit af yfirlýsingunni er að finna á síðu hópsins.
Samkvæmt opinberum skráningum, sem Nútíminn kannaði 21. nóvember, er síða hópsins enn tengd netþjónum 1984. Það bendir til þess að hún sé enn hýst hjá fyrirtækinu, en 1984 hefur ekki staðfest það.
Umfjöllun Andy Ngo um Antifa
Andy Ngo er rannsóknarblaðamaður sem gert hefur ítarlegar rannsóknir og skrifað mikið um Antifa.
Hann er meðal annars höfundur bókarinnar Unmasked frá 2021 sem fjallar aðallega um Antifa hreyfinguna í Bandaríkjunum. Ngo hefur birt umfangsmikið myndefni af götuaðgerðum og ofbeldi, og var sjálfur laminn við störf sín í júní 2019, sem myndefni annarra fjölmiðla staðfestir. Í bókinni birti hann gögn sem hann segir vera úr innra starfi Rose City Antifa, eins þekktasta Antifa-hóps Bandaríkjanna. Samkvæmt honum fela þau meðal annars í sér mánaðalangan nýliðaferil og þjálfun í ofbeldi, vopnaburði, eftirliti og birtingu persónuupplýsinga, svokölluðu doxxingi. Hann hefur einnig lýst mánaðarlöngum árásum sumarið 2020 á alríkisdómshúsið í Portland, þar á meðal tilraunum til að kveikja í byggingunni. Aðrir fjölmiðlar og bandarísk yfirvöld hafa einnig skjalfest umfangsmikið ofbeldi við dómshúsið það sumar.
Þessi umfjöllun, sem Ngo stendur við, lýsir hópum undir merki Antifa sem tala fyrir og beita ofbeldi og ógnun. Í stefnu 1984 segir einmitt að fyrirtækið hýsi ekki þá sem tala fyrir ofbeldi, hryðjuverkum, kúgun eða hatri. Jafnframt hefur 1984 hýst, og hýsir samkvæmt opinberum skráningum enn, vefsíðu Autonome Antifa Freiburg, þýsks hóps sem ber Antifa-heitið opinberlega.
Ekki er þar með sýnt fram á að hópurinn í Freiburg hafi staðið að sömu verkum og Ngo lýsir í Bandaríkjunum. Hópurinn kynnir sig sem andfasískan aðgerða- og rannsóknarhóp og flutti síðuna til 1984, að eigin sögn, eftir að þýsk lögregla lét loka henni án dómsúrskurðar.
The Mapping Project
Vefsíðan mapliberation.org, The Mapping Project, fór til 1984 í júní 2022, samkvæmt úrskurði Héraðsdóms Reykjavíkur. Á síðunni er gagnvirkt kort yfir tæplega 500 stofnanir og aðila í og við Boston, þar á meðal margar gyðinglegar stofnanir, skóla og stjórnmálamenn, með heimilisföngum. Höfundar síðunnar, sem eru nafnlausir, sögðu markmiðið vera að varpa ljósi á net sem valdi skaða, svo unnt væri að „taka þau í sundur“ (e. dismantle) eða trufla þau.
Samtökin Anti-Defamation League, ADL, sendu 1984 bréf 18. júní 2022 og skoruðu á fyrirtækið að loka síðunni þegar í stað. ADL kallaði hana gyðingahaturs- og doxxingarsíðu og „hit list,“ eða skotmarkaskrá, yfir gyðingasamfélagið í Boston. ADL leitaði einnig til íslenskra stjórnvalda. Sveinn Guðmarsson, þáverandi talsmaður utanríkisráðuneytisins, sagði við Associated Press að Ísland hefði ekki lögsögu til að rannsaka brot aðila staðsettra í öðrum ríkjum, en myndi vinna með bandarískum yfirvöldum ef beiðni um réttaraðstoð bærist. WGBH greindi frá þessu, eftir AP, í júlí 2022.
Sýslumaðurinn á höfuðborgarsvæðinu hafnaði kröfu ADL um lögbann 3. maí 2023. Héraðsdómur Reykjavíkur hafnaði öllum kröfum ADL 8. nóvember 2023, og úrskurðurinn var birtur 21. nóvember. Dómurinn taldi ekki sýnt fram á að um hatursorðræðu væri að ræða í skilningi laga og að málsástæður um friðhelgi einkalífs væru vanreifaðar. ADL var gert að greiða 1984 1,3 milljónir króna í málskostnað. Þetta var lögbannsmál, ekki fullur efnisdómur um síðuna. Vísir og DV greindu frá niðurstöðunni.
Landsréttur staðfesti úrskurðinn 20. desember 2023 og dæmdi ADL til að greiða 500 þúsund krónur í kærumálskostnað, samkvæmt endurriti úrskurðarins í málinu nr. 812/2023, sem 1984 birti á vefsíðu um málaferlin.
1984 hefur sagt, meðal annars við Mondoweiss, að fyrirtækið hafi skoðað síðuna sjálft og talið hana löglega stjórnmálatjáningu, án hvatningar til ofbeldis eða haturs. Fyrirtækið sagðist mundu verja hýsinguna alla leið til æðsta dómstóls ef þyrfti. Samkvæmt opinberum skráningum er síðan enn tengd netþjónum 1984, líkt og Antifa-síðan í Freiburg.
Samidoun
Samidoun, eða Samidoun Palestinian Prisoner Solidarity Network, eru samtök sem segjast styðja palestínska fanga. Þýsk yfirvöld bönnuðu samtökin í nóvember 2023. Bandaríska fjármálaráðuneytið beitti þau refsiaðgerðum 15. október 2024 og kallaði þau „sham charity,“ eða sýndargóðgerðasamtök, sem söfnuðu fé fyrir Alþýðufrelsunarsveit Palestínu, PFLP, sem Bandaríkin hafa skilgreint sem hryðjuverkasamtök. Kanada tilkynnti sama dag að Samidoun hefði verið sett á hryðjuverkalista samkvæmt kanadísku hegningarlögunum.
Samkvæmt opinberum skráningum, sem Nútíminn kannaði 21. nóvember, er vefsíða Samidoun tengd netþjónum 1984, líkt og hinar síðurnar tvær. Það er vísbending, ekki staðfesting frá 1984 á því að fyrirtækið hýsi síðuna eða viti af innihaldi hennar.
Ef vísbendingin stenst, stangast hýsing síðu samtaka, sem Bandaríkin og Kanada hafa tengt við hryðjuverkafjármögnun, á við yfirlýsta stefnu 1984 um að hýsa ekki þá sem tala fyrir hryðjuverkum. 1984 vill ekki tjá sig um einstaka viðskiptavini, eins og fram kemur hér að neðan.
Svar 1984
Nútíminn sendi Merði Áslaugarsyni, framkvæmdastjóra 1984, þrjár spurningar áður en fréttin birtist: hvort fyrirtækið hýsi enn síður Samidoun og Autonome Antifa Freiburg og hvort það samrýmist stefnu þess, og hvernig ákveðið sé hvaða síður falli utan stefnunnar.
Mörður sagði í svari sínu að fyrirtækið tjái sig ekki um viðskiptavini sína. „Við hýsum tugi þúsunda vefja og mikið af efni sem telst vera á jöðrum skoðanarófanna til allra átta. Og við skoðum yfirleitt ekki vefi nema við fáum um það trúverðugar ábendingar að þeir séu ólöglegir eða gjörsamlega ósiðlegir,“ sagði hann.
Um það hvernig metið sé hvaða síður falli utan stefnunnar sagði Mörður: „Við vinnum þetta case by case og höfum ekki meitlað í stein einhverjar fastar reglur. En við látum tjáningarfrelsið yfirleitt njóta vafans.“
1984 hýsir tugi þúsunda vefja og enginn opinber listi er til yfir viðskiptavini fyrirtækisins. Það eitt og sér rökstyður ekki að kalla 1984 Antifa-hýsingu eða hryðjuverkahýsingu. Tilvikin hér að ofan sýna engu að síður að fyrirtækið hefur hýst mjög umdeildar síður, og að sumar þeirra virðast samkvæmt opinberum skráningum enn vera hjá 1984, þrátt fyrir skýra stefnu gegn ofbeldi, hryðjuverkum og hatri.