Staðbundið vopnahlé tók gildi í og við bæinn Oleshky í Kherson-héraði í Úkraínu í nótt, þriðjudaginn 27. október. Melania Trump, forsetafrú Bandaríkjanna, hafði milligöngu um samkomulagið, sem á að gera það kleift að koma mannúðaraðstoð til íbúa og undirbúa sjálfviljugan brottflutning óbreyttra borgara.
Vopnahléið nær aðeins til tilgreindra svæða í og við Oleshky. Það er ekki almennt vopnahlé milli Rússlands og Úkraínu og árásir héldu áfram annars staðar í landinu, að því er AP greinir frá.
Bærinn stendur á austurbakka Dnípró-ár, gegnt Kherson-borg, og hefur verið á valdi Rússa frá fyrstu dögum innrásarinnar árið 2022.
Báðir aðilar staðfesta upphaf vopnahlésins
Vopnahléið hófst klukkan þrjú að nóttu að Kyiv-tíma, klukkan fjögur að Moskvutíma og klukkan eitt að íslenskum tíma. Bæði Úkraína og Rússland staðfestu að það hefði tekið gildi.
Dmytro Lubinets, umboðsmaður mannréttinda í Úkraínu og formaður úkraínsku samninganefndarinnar, sagði á X að vopnahlé væri hafið á tilgreindum svæðum sem tengdust mannúðarverkefninu. Úkraína stæði við skuldbindingar sínar.
❗️Oleshky: Ceasefire Begins as Ukraine Fulfills Its Commitments
A ceasefire came into effect today at 3:00 a.m. Kyiv time (4:00 a.m. Moscow time) in designated areas related to the humanitarian mission.
— Dmytro Lubinets (@lubinetzs) October 27, 2026
Samkvæmt Kyiv Post sagði Lubinets að samið hefði verið við Yönu Lantratovu, umboðsmann mannréttinda í Rússlandi, sem fór fyrir rússnesku nefndinni. „Við skráðum öll samkomulögin og undirrituðum samkomulag,“ sagði hann á Telegram.
Rússneska varnarmálaráðuneytið sagði hersveitir sínar hafa hætt skothríð á umsömdum tíma vegna undirbúnings mannúðaraðgerðarinnar, samkvæmt NBC News. Þar er einnig haft eftir Dmitrí Peskov, talsmanni Kremlar, að engar fregnir hefðu borist á þriðjudag af brotum á vopnahléinu.
David Arakhamia, formaður þingflokks flokks Volodymyrs Zelenskís forseta, sagði vopnahléið eiga að standa fram á síðla sunnudags, 1. nóvember. Hann kallaði það „mestu stigminnkun síðan 2022“, samkvæmt NBC og Kyiv Post.
Melania lýsir eigin aðkomu sem úrslitaþætti
Í yfirlýsingu Hvíta hússins frá 23. október segir að Melania Trump hafi „tryggt“ staðbundna vopnahléið. Þar segir að hún hafi átt frumkvæði að viðræðunum og unnið með fulltrúa sínum og ráðamönnum beggja ríkja að skilmálunum.
Melania lýsti Oleshky sem borg á barmi hörmunga. Hún lagði sjálf þetta mat á mikilvægi eigin aðkomu:
„Það var augljóst að án minnar íhlutunar hefði verið ómögulegt að koma mannúðaraðstoð inn í borgina og flytja aldraða á brott.“
Að sögn Kyiv Post fóru viðræðurnar fram undir milligöngu og samræmingu forsetafrúarinnar. Lubinets lýsti þeim sjálfur sem samræmdum í gegnum mannúðarframtak hennar.
Peskov fagnaði viðleitni hennar og sagði hana gegna samræmingarhlutverki við undirbúning aðgerðarinnar, samkvæmt Anadolu. Á mánudag lýsti hann aðkomu Bandaríkjanna, þar á meðal forsetafrúarinnar, sem „mjög jákvæðri“, samkvæmt NBC.
Donald Trump Bandaríkjaforseti hrósaði eiginkonu sinni og sagði áætlunina að hennar frumkvæði, samkvæmt frétt mbl.is sem byggir á AFP.
Hvíta húsið hafði upphaflega boðað að vopnahléið hæfist 29. október. Rússar og Úkraínumenn tilkynntu hins vegar að það hæfist 27. október, sem varð raunin.
Zelenskí varar við áformum Rússa
Zelenskí skrifaði á X þann 25. október að „bandaríska hliðin“ hefði lagt til vopnahlé frá 27. október sem stæði í nokkra daga. Hann varaði jafnframt við því að Rússar myndu gera allt til að fólkið færi til Rússlands og yrði þar áfram.
Fleiri höfðu beitt sér fyrir aðstoð við íbúa Oleshky. Samkvæmt NBC kom yfirlýsingin um vopnahlé í kjölfar beinnar áskorunar Leós XIV páfa til Vladimírs Pútíns viku fyrr. Samkvæmt AP hafði páfi rætt við bæði Zelenskí og Pútín fyrr í mánuðinum.
Matvæli, lyf og örugg leið úr bænum
Mannúðaraðgerðin á að fela í sér flutning matvæla, lyfja, vatns og lækna til Oleshky. Jafnframt á að hreinsa jarðsprengjur af leiðum og undirbúa sjálfviljugan brottflutning íbúa um örugga leið.
Samkvæmt Hvíta húsinu bjuggu um 24.000 manns í bænum fyrir stríð en áætlað er að 1.700 til 2.000 séu þar enn, aðallega aldrað fólk og um 50 börn. Engin formleg íbúatalning hefur farið fram frá 2022. Um 90 prósent bæjarins fóru undir vatn þegar Kakhovka-stíflan eyðilagðist árið 2023.
Óljóst hvenær aðstoðin berst
Samkvæmt umfjöllun Kyiv Post að morgni þriðjudags hafði ekki verið greint frá því að hjálpargögn væru komin inn í bæinn eða að brottflutningur væri hafinn. Ekkert óháð eftirlit með vopnahléinu hafði verið kynnt opinberlega.
Þótt báðir aðilar hafi staðfest upphaf vopnahlésins var enn óstaðfest hvort mannúðaraðgerðirnar væru komnar til framkvæmda.
Nútíminn hefur áður fjallað um friðarumleitanir Donalds Trump.
