Samtök skattgreiðenda hafa óskað eftir því að landskjörstjórn meti áhrif þess að opinberum upplýsingum um áætlaðan kostnað Íslands af aðild að Evrópusambandinu var breytt eftir að utankjörfundaratkvæðagreiðsla hófst. Þegar breytingin var gerð höfðu tæplega 18 þúsund kjósendur þegar greitt atkvæði.
Samtök skattgreiðenda hafa sent landskjörstjórn formlegt erindi vegna breytinga sem utanríkisráðuneytið gerði 18. ágúst á upplýsingum um áætlaðan árlegan kostnað Íslands af aðild að Evrópusambandinu.
Í erindinu kemur fram að ráðuneytið hafi upphaflega áætlað að árleg nettóframlög Íslands vegna aðildar yrðu á bilinu tveir til sjö milljarðar króna. Eftir breytinguna var matið hækkað í átta til þrettán milljarða króna á ári.
Að sögn samtakanna stafar breytingin af því að ráðuneytið dró áður áætlaðan átta milljarða króna árlegan kostnað vegna EES-samstarfsins frá væntanlegum framlögum Íslands til ESB. Í uppfærða matinu hafi sá frádráttur verið lækkaður niður í um tvo milljarða króna.
Tæplega 18 þúsund höfðu þegar kosið
Utankjörfundaratkvæðagreiðsla vegna þjóðaratkvæðagreiðslunnar hófst 27. júlí. Samkvæmt upplýsingum sem samtökin vísa til höfðu nærri 17.900 manns greitt atkvæði fyrir 17. ágúst, eða um 6,6 prósent þeirra sem voru á kjörskrá.
Samtökin benda því á að öll þessi atkvæði hafi verið greidd á meðan eldri og mun lægri kostnaðartölur stóðu óbreyttar á vef stjórnvalda.
Utanríkisráðuneytið segir á uppfærðri vefsíðu sinni að upplýsingunum hafi verið breytt „að teknu tilliti til fjölmiðlaumfjöllunar dagana á undan þar sem bent var á að taka eigi tillit til hluta þess kostnaðar sem greiddur er vegna EES-samstarfsins þegar nettóframlög aðildarríkja eru reiknuð út“.
Vísa til upplýsingaskyldu landskjörstjórnar
Samtök skattgreiðenda taka fram að þau séu óflokksbundin og taki ekki afstöðu til ESB-aðildar. Erindið snúist eingöngu um gæði, hlutleysi og tímasetningu opinberra upplýsinga sem kjósendum séu veittar.
Vísa samtökin meðal annars til 52. greinar kosningalaga, þar sem segir að landskjörstjórn skuli standa fyrir víðtækri kynningu á því málefni sem borið er undir þjóðaratkvæði.
Einnig er vísað til reglna landskjörstjórnar um að kynningarefni skuli sett fram með hlutlægum hætti og þannig að kjósendur geti tekið upplýsta afstöðu. Þá benda samtökin á viðmið Feneyjanefndar Evrópuráðsins um að hlutlausar og nægjanlegar upplýsingar þurfi að berast kjósendum með hæfilegum fyrirvara.
Vilja að breytingin verði kynnt með áberandi hætti
Samtökin óska eftir því að landskjörstjórn meti hvort breytingin hafi haft áhrif á það hvort kjósendur hafi haft aðgang að hlutlægum, jafnvægum og tímanlegum upplýsingum.
Þá vilja þau að landskjörstjórn meti hvort birta þurfi bæði áætlað heildarframlag Íslands til fjárlaga ESB og nettóframlagið, eftir að mótteknar greiðslur og styrkir hafa verið dregnir frá.
Jafnframt er þess óskað að landskjörstjórn beiti sér fyrir því að uppfærslan frá 18. ágúst verði kynnt kjósendum með skýrum og áberandi hætti og með sambærilegum sýnileika og upphaflegu upplýsingarnar fengu.
Samtökin óska eftir svari fyrir kjördag, 29. ágúst, þar sem utankjörfundaratkvæðagreiðsla standi nú yfir og greiddum atkvæðum fjölgi daglega.
Samtök skattgreiðenda segjast einnig hafa sent kosningaeftirliti Öryggis- og samvinnustofnunar Evrópu, OSCE/ODIHR, erindi um málið 14. ágúst og fyrirhuga fund með fulltrúum eftirlitsins.
