Í þættinum Um land allt á Sýn+ ökum við Vatnsneshringinn um Hvammstanga. Þegar komið er í mynni Hlíðardals fer vegurinn niður undir fjöruborð og við blasa búsældarlegar jarðir, þar á meðal Sauðadalsá.
Á veröndinni horfum við yfir Húnaflóann og til Strandafjalla og höfum orð á því að margir myndu dásama útsýnið þaðan.
„Já, það er bara svona lifandi málverk,“ segir Þormóður Ingi Heimisson, bóndi á Sauðadalsá.
„Rosa fínt útsýni þegar þú ert að vaska upp,“ segir Guðrún Ósk Steinbjörnsdóttir, aðstoðarskólastjóri Grunnskóla Húnaþings vestra.
-Hvað segja menn um þetta útsýni og það að búa á Vatnsnesi að hafa þetta útsýni?
„Það fallegasta sem Húnvetningar eiga er útsýnið yfir á Strandir,“ segir Þormóður og hlær.
Bara fyrir þá allra hörðustu að lifa af hér
Þormóður er fæddur og uppalinn á Sauðadalsà og hér hafa forfeður hans búið frá því langafi hans flutti hingað frá Ánastöðum skammt frá. Guðrún Ósk kemur úr Víðidalnum og hún segir þessar nágrannasveitir ólíkar.
„Útsýnið og sólarlagið er vissulega betra hér en veðrið er betra í Víðidalnum. Ég þreytist nú ekki á að minnast á það,“ segir Guðrún Ósk.
„Já, þetta er bara fyrir þá allra hörðustu að lifa af hér,“ segir Þormóður.
Fjölskyldumyndir á veggjum sýna barnamergð sem þau eiga ýmist saman eða úr fyrri samböndum.
„Já, við erum alveg með nokkur hér. Þau eru reyndar svolítið að verða gömul, sum, en þau eru á breiðu aldursbili,“ segir Guðrún Ósk.
Það yngsta er sex ára og það elsta 23 ára.
„Þau eru komin í nám og vinnur. Já og bara út um hvippinn og hvappinn, þannig séð.“
Og þau áttu eflaust eitthvað af börnunum sem við sáum þegar við gerðum þáttinn um Hvammstanga fyrir ellefu árum. Þá vakti einmitt athygli okkar barnafjöldinn sem fór með skólabílnum út í sveitirnar, þar á meðal norður á Vatnsnes.
Og á næsta bæ norðan Sauðadalsár, á Bergsstöðum, skortir heldur ekki börnin. Þau Ingibjörg Jónína Finnsdóttir og Magnús Örn Valsson eiga fjögur ung börn, það yngsta á fyrsta ári og það elsta fimm ára.
Bæði eru Húnvetningar en úr austursýslunni. Þau hófu sambúð sína í leiguhúsnæði í Vatnsdal en draumur þeirra var að hefja búskap á eigin jörð.
Það var svo vorið 2019 sem þau fréttu af því að breytingar væru í vændum hjá bændum á Bergsstöðum.
„Þau sem bjuggu hér hugðust selja greiðslumarkið. Þá ákvað ég bara að prufa að heyra í bóndanum, úr því að ég þekkti hann, og spurði hvort þau mættu bara ekki kaupa jörðina,“ segir Magnús.
Hálfu ári síðar voru þau flutt á Bergsstaði. Þau segja það hafa verið mikil viðbrigði að gerast sauðfjárbændur með rúm sexhundruð fjár.
Ingibjörg starfar sem sjúkraliði á sjúkrahúsinu á Hvammstanga milli þess sem hún er í fæðingarorlofi. Undanfarin ár eru þó nánast búin að vera samfellt fæðingarorlof. Börnin fjögur eignuðust þau nefnilega á fimm árum.
„Þetta er nú ekkert algengt í dag að þetta sé gert svona þétt sko. Nei. Það er mikil frjósemi hérna, það er frjósamt féð og fólkið hérna. Þetta er bara algjör blessun,“ segir Magnús.
„Við erum að reyna að halda uppi skólabíl hérna. Við stöndum okkur ágætlega í því,“ segir Ingibjörg.
Næsti bær norðan Bergsstaða er Svalbarð. Jörðin var komin úr ábúð þegar þau Ástmundur Norland og Hanný Heiler frá Þýskalandi keyptu hana árið 2019. Þau fluttu svo hingað árið 2022.
Tobbi, eins og hann er jafnan kallaður, er ættaður úr Hindisvík utar á Vatnsnesi þar sem faðir hans og afi stunduðu hrossarækt. Hanný bjó áður í Hornafirði.
„Og svo bara plata ég hana hingað á Vatnsnesið. Miklu betra að vera hér,“ segir Tobbi.
Hanný, sem fædd er í Bæjaralandi, segir það hafa verið æskudraum sinn að fara til Íslands frá því hún var ung stúlka.
„Ég var bara fædd í vitlausu landi líklega,“ segir Hanný sem búið hefur á Íslandi í 45 ár.
Á Svalbarði eru þau með hestaleigu og stunda jafnframt hrossarækt, sem þau kenna bæði við Hindisvík og Hornafjörð.
„Við höfum viljað halda svolítið í gamla blóðið,“ segir Tobbi.
Hornfirðingar og Húnvetningar jafn ólíkir og hestarnir
Þau vilja halda í einkenni hrossa úr Hornafirði og Hindisvík en án þess að blanda þeim saman, segir Hanný.
-En hvað er það við hestana? Er það eitthvað við sköpulagið, göngulagið?
„Það er bæði sköpulagið, karakter, ganglag. Og hornfirsku hestarnir voru náttúrulega ræktaðir. Þetta er á milli fljótanna þannig að í gamla daga var nú ekki alveg verið að fara með hryssurnar undir graðhesta langa leið. Það voru fljótin sem stýrðu því.
Og svo var þetta frekar einangrað hér líka. Þannig að þetta voru svolítið tveir einangraðir stofnar,“ segir Tobbi.
Þau segjast einnig sjá mun á mannfólkinu.
„Hornfirðingar og Húnvetningar eru ekkert líkir. Jafn ólíkir og hestarnir.“
-Og í hverju felst munurinn?
„Það er bara einhvern veginn í öllu. Það er bara jafn mikill munur á mannfólkinu í Hornafirði og hér á Vatnsnesi, eins og Hindisvíkurhestum og hornfirskum hestum. Það er bara jafn mikill munur,“ segir Ástmundur Norland.
Þátturinn um Vatnsnes var frumsýndur síðastliðinn miðvikudag. Hann verður endursýndur á Sýn+ í dag, sunnudag, klukkan 14:05. Þáttaröðina alla má nálgast á streymisveitu Sýnar.
