Mykhailo Fedorov, sem var rekinn sem varnarmálaráðherra Úkraínu fyrr í sumar, vill að Úkraínumenn gangi til forsetakosninga. Herlög voru sett á í landinu eftir að Rússar hófu allsherjarinnrás í febrúar 2022 og í stjórnarskrá Úkraínu er kveðið á um að engar kosningar séu leyfðar á meðan þau eru í gildi.
„Viljum vera frjálst evrópskt ríki“
Fedorov birti myndskeið á YouTube þar sem hann sagði Rússa ekki geta haldið lýðræðinu í gíslingu. „Við erum að berjast nákvæmlega af því að við viljum vera frjálst evrópskt ríki.“
Hann nefndi Volodymyr Zelensky Úkraínuforseta ekki á nafn í myndskeiðinu en gaf í skyn að núverandi forseti stýrði illa starfandi ríki sem ætti í erfiðleikum með að taka á spillingu þrátt fyrir neyðarástandið.
Zelensky hefur ekki svarað myndskeiðinu. Sérfræðingar segja þetta mestu áskorunina við forsetaembætti hans síðan allsherjarinnrásin hófst.
Fedorov naut mikilla vinsælda sem varnarmálaráðherra. Margir þakka honum betra gengi í stríðinu, með snemmbúnum áhuga á drónum og notkun gagna í hernaðarlegum tilgangi. Hann kom á langdrægum árásum á olíuinnviði Rússa og hefur barist gegn spillingu í hernum. Hann samdi einnig um aðgang úkraínskra hermanna að Starlink-gervihnattakerfinu.
Fedorov var leystur frá störfum í júlí en sú ákvörðun hrinti af stað mótmælum um allt land. Samband Fedorovs við hershöfðingja Úkraínu, Oleksandr Syrsky, var stirt og er það talin ástæða þess að Zelensky vék honum úr ríkisstjórninni.
Mótmælendur kröfðust þess að Syrksy yrði rekinn og nokkrum dögum eftir Fedorov gerði Zelensky það.
Stutt er síðan Fedorov bauðst sérstök staða innan ríkisstjórnarinnar sem hann hafnaði. Hann sagðist eingöngu vilja sitt gamla embætti aftur.
Persónuleg hollusta við kerfið fram yfir fagmennsku
Fedorov sagði fólk ekki getað lifað endalaust í ríki þar sem það skilur ekki af hverju sumar ákvarðanir eru teknar. „Af hverju sumar umbætur ganga í gegn meðan aðrar sæta hindrunum.“
Hann hélt því fram að Úkraína gæti háð stríð og haldið kosningar. „Það er sérstaklega hættulegt þegar samfélagið þróar með sér þá tilfinnningu að aðalviðmiðið fyrir skipun í embætti sé ekki fagmennska, árangur eða getan til að breyta landinu heldur persónuleg hollusta við kerfið.“
Fimm ára forsetatíð Zelenskys lauk í maí 2024 en vegna herlaganna hafa engar kosningar verið haldnar síðan allsherjarinnrás Rússa hófst í lok febrúar fyrir fjórum árum. Lítil löngun hefur verið hjá landsmönnum að halda kosningar meðan stríðið heldur áfram. Rússar hafa einnig hertekið um fimmtung af landinu.
Donald Trump Bandaríkjaforseti sakaði Zelensky um að nota stríðið til að forðast kosningar í fyrra, en Zelensky sagði Úkraínu reiðbúna fyrir kosningar innan eins til þriggja mánaða ef bandamenn þess aðstoða við að tryggja öryggi almennra borgara.
Ekki ljóst hvernig öryggi fólks yrði tryggt
Rússar hafa sett aukinn kraft í loftárásir á Úkraínu, og sérstaklega höfuðborgina Kyiv, síðustu mánuði. Fjórir létust í árásum Rússa í dag þegar árásardróni skall á rútu í borginni Kherson í suðurhluta landsins.
Artem Bronzhukov, stjórnmálaskýrandi í Úkraínu, efast um að praktískt sé að halda kosningar núna vegna sífelldra loftárása Rússa. „Í dag er ekki ljóst hvernig hægt sé að tryggja öryggi fólks meðan stríðið er í fullum gangi.
Hann segir djúpan skilning á því innan úkraínsks samfélags að nauðsynlegt sé að halda kosningar en aðeins eftir að stríðinu er lokið.
Nýr varnarmálaráðherra í dag
Mótmælin vegna Fedorov hafa haldið áfram vikulega en hægt og bítandi hefur fækkað í hópnum. Sérstakur mótmælafundur var haldinn á sunnudagskvöld þar sem um tvö þúsund manns komu saman.
Zelensky tilnefndi Yevhen Khmara, starfandi varnarmálaráðherra, formlega í embætti varnarmálaráðherra í gær. Úkraínska þingið verður að staðfesta tilnefninguna en kosið verður um hana á þinginu í dag.
Um hundrað mótmælendur komu saman fyrir utan úkraínska þingið í morgun og kröfðust þess að Fedorov yrði settur aftur í embætti. „Við erum komin með nóg, við viljum samráð,“ hrópuðu þeir.
