Í dag, 27. júlí 2026, hefst utankjörstaðaatkvæðagreiðsla þar sem þjóðin er spurð hvort hún vilji að viðræður séu hafnar að nýju við Evrópusambandið á grundvelli aðildarumsóknar sem alþingi samþykkti 16. júlí 2009.

Á áróðurssíðu sem utanríkisráðuneytið hefur opnað á Facebook vegna atkvæðagreiðslunnar segir utanríkisráðherrann: „Þann 29. ágúst gengur íslenska þjóðin að kjörborðinu og svarar einni spurningu: Á að hefja á ný aðildarviðræður við Evrópusambandið? Hér er ekki spurt hvort þjóðin eigi að ganga inn, heldur hvort við eigum að ganga til samningaviðræðna.“

Ráðherrann hefur gert það að kjarnaatriði í kynningu sinni að ekki sé spurt um aðild að ESB heldur viðræður. Þess vegna séu þetta samningaviðræður. Þessi röksemdafærsla stenst ekki. Það fer enginn í aðildarviðræður nema til að fá aðild að einhverju. Þegar ESB á í hlut er um fastmótað ferli að ræða, aðlögun að kröfum ESB er algjört skilyrði; umræðuefnið er á hve löngum tíma og á hvern hátt viðmælandi sambandsins lagar sig að kröfum þess.

Í dag sagði ríkisútvarpið frá samtali Kristrúnar Frostadóttur forsætisráðherra við Alistair Campell, fyrrv. spunameistara breska Verkamannaflokksins, þar sem ráðherrann notaði geóstrategísk rök og sagði stöðu Íslands sterka af því að ESB vildi seilast til aukinna áhrifa á N-Atlantshafi og norðurslóðum. Taldi hún þetta greinilega happ fyrir stjórn sína og stefnu um leið og hún hallmælti Trump fyrir að vilja seilast til aukinna áhrifa á Grænlandi.

En aftur að sögunni og 27. júlí:

Vegna umsóknar Íslands í júlí 2009 ákvað ráðherraráð Evrópusambandsins 27. júlí 2009 að óska álits framkvæmdastjórnarinnar á umsókn Íslands. Þar með hófst formlegt matsferli. Framkvæmdastjórnin sendi íslenskum stjórnvöldum ítarlegan spurningalista í september 2009 og svör Íslands voru afhent í október.

Síðan gerðist það 17. júní 2010 að leiðtogaráð Evrópusambandsins samþykkti að hefja aðildarviðræður við Ísland. Dagsetningin vakti sérstaka athygli hér á landi enda þjóðhátíðardagur Íslendinga. Ríkjaráðstefna Íslands og aðildarríkja Evrópusambandsins kom síðan saman í Brussel 27. júlí 2010. Össur Skarphéðinsson utanríkisráðherra fór fyrir íslensku sendinefndinni en Steven Vanackere, utanríkisráðherra Belgíu, stýrði sendinefnd Evrópusambandsins.

Árin 2009 og 2010 létu talsmenn ESB eins og það yrði leikur einn og tæki ekki langan tíma að tryggja Íslandi aðgang og aðild að ESB og Össur bjóst við að ferlið tæki 12 til 18 mánuði. Hann gerði hins vegar hlé á því 13. janúar 2013 án þess að rætt hefði verið um landbúnaðarmál og sjávarútvegsmál, samningskaflar um þau mál voru aldrei opnaðir.

Össur notaði aldrei geóstraegísk rök á þann veg sem forsætisráðherra nefnir núna þegar hún skýrir ákvörðunina um þjóðaratkvæðagreiðsluna og flýtingu hennar fyrir erlendum gesti og hlustendum hlaðvarps hans.

Fyrir íslenskan hlustanda segir samtalið aðeins eitt: Ríkisstjórnin veit ekkert til hvers hún er að biðja um umboð þjóðarinnar, skýringarnar eru út og suður.