Eftirfarandi er fréttatilkynning frá Íslandsdeild Amnesty International.
Mannúðin mun sigra — Virðum réttindi fólks á flótta
Herferð Amnesty International fyrir réttindum fólks á flótta
Í dag ýtir Íslandsdeild Amnesty International úr vör nýrri herferð, Mannúðin mun sigra – Virðum réttindi fólks á flótta. Herferðinni er ætlað að bregðast við sífellt harðari orðræðu um fólk á flótta en einnig tillögum að lagabreytingum sem geta leitt til þess að grafið verði undan réttindum þeirra sem leita hingað eftir vernd gegn ofsóknum, stríðsátökum eða vegna alvarlegra mannréttindabrota í heimalandinu.
Óvægin orðræða um fólk á flótta byggir oft á rangfærslum og einföldunum og beinist að hópi sem þegar er í viðkvæmri stöðu. Þetta er ekki nýtt mynstur. Um allan heim ala stjórnmálaöfl á ótta og sundrungu til að beina athyglinni frá ýmis konar samfélagsvanda, reka fleyg á milli þjóðfélagshópa, finna blóraböggla og veikja samstöðu.
Sáralítill fjöldi fólks á flótta leitar verndar á Íslandi
Ótti og tortryggni gagnvart fólki á flótta fá sífellt aukið rými í samfélagsumræðu, þar sem því er oft fleygt fram að umsóknir um alþjóðlega vernd séu of margar og að Ísland geti ekki tekið á móti fleira fólki. Á sama tíma sýna tölur að Ísland tekur á móti afar litlum hluta þeirra sem eru á flótta í heiminum.
Árið 2025 voru 1.748 umsóknir um alþjóðlega vernd á Íslandi, sem eru aðeins 0,0015% af þeim rúmlega 117 milljónum sem eru á flótta á heimsvísu.
Langflestar umsóknir um alþjóðlega vernd árið 2025 komu frá Úkraínu, eða samtals 1.087 sem eru rúm 62% allra umsókna sem bárust það árið.
Í heildina var 1.151 umsókn afgreidd árið 2025, þar sem veitt var alþjóðleg vernd, viðbótarvernd eða mannúðarleyfi, þar af voru 85% frá Úkraínu, 8% frá Palestínu og 3% frá Venesúela.
Réttur fólks til að leita verndar er ekki valkvæð stefna heldur grundvallarmannréttindi sem Ísland hefur skuldbundið sig til að virða. Við viljum standa vörð um réttindi fólks á flótta og minna á að ekki má fórna mannúðinni á altari pólitískrar sundrungar.
Herferð Íslandsdeildar Amnesty International er hluti af alþjóðlegri herferð sem beinist gegn þeirri þróun í heiminum þar sem stjórnvöld og stjórnmálaöfl ala á ótta og sundrungu og beita rangfærslum til að réttlæta harðari stefnu gagnvart jaðarsettum hópum.
Á Íslandi höfum við séð merki um slíka þróun. Íslandsdeild Amnesty International hefur varað við nýlegum frumvörpum um breytingar á lögum um útlendinga hérlendis, sem gætu aukið heimildir til frelsisskerðingar, lengt tímabil óvissu um réttarstöðu og veikt réttláta málsmeðferð fólks sem leitar hér verndar.
Herferðin miðar að því að snúa við þessari þróun
Markmiðið er að mæta ótta með staðreyndum, efla málefnalega umræðu og minna á að á bak við hverja tölu er manneskja sem hefur neyðst til að flýja heimili sitt og jafnvel misst allt: fjölskyldu sína, lífsviðurværi og von.
Í könnun Maskínu sem gerð var fyrir Íslandsdeild Amnesty International kemur fram að 87% aðspurðra landsmanna telji að fólk sem flýr stríð og ofsóknir eigi að geta leitað hælis í öðrum löndum. Á sama tíma telja 62% að of margir fái vernd á Íslandi.
Þrátt fyrir sterkan stuðning við þann grundvallarrétt að geta leitað verndar í öðru landi gegn stríði og ofsóknum hefur ótti um að Ísland ráði ekki við að taka á móti fólki á flótta náð að festa rætur í umræðunni.
Sem hluti af herferðinni hefur Amnesty International hrint af stað undirskriftasöfnun þar sem almenningur er hvattur til að taka afstöðu og krefjast þess að stjórnvöld:
Forðist úrræði sem fela í sér frelsisskerðingu
Frelsissvipting fólks sem leitar verndar skal aðeins koma til greina í algjörum undantekningartilvikum og þarf að byggja á lögmætum markmiðum. Vægari úrræði eiga alltaf að vera fyrsta val.
Tryggi að fólk bíði ekki í langvarandi óvissu
Enginn ætti að þurfa að lifa árum saman án skýrrar stöðu, réttinda eða raunverulegrar verndar. Málsmeðferð verður að vera skilvirk og sanngjörn.
Standi vörð um réttláta málsmeðferð
Umsækjendur um alþjóðlega vernd eiga rétt á sanngjarnri, réttlátri og mannúðlegri málsmeðferð, upplýsingum um mál sitt og raunhæfum möguleikum til að leita réttar síns.
Standi við alþjóðlegar skuldbindingar Íslands
Íslandi ber að standa vörð um mannréttindi og tryggja að fólk sem flýr stríð og ofsóknir njóti verndar og mannlegrar reisnar.
Við neitum að láta óttavæðingu skilgreina hvernig komið er fram við fólk sem neyðist til að flýja heimili sín sökum stríðsátaka, ofsókna eða alvarlegra mannréttindabrota.
Við trúum því að Ísland eigi að vera samfélag sem byggir á:
mannúð
sanngirni
virðingu
samstöðu
Þegar stjórnmálaöfl reyna að ala á sundrungu veljum við samkennd, samstöðu og mannúð.
Mannúðin mun sigra.
Lesa má nánar um herferðina hér
