Umhverfis- og skipulagsráð samþykkti í gær tillögu Sjálfstæðisflokksins, Viðreisnar og Framsóknar um að hefja undirbúning að endurskoðun aðalskipulags og vísaði henni til borgarráðs.
Samfylkingin styður að vinnan hefjist en varar við því að byggðin þenjist aftur út. Samþykktin breytir hvorki vaxtarmörkunum né ártölum um flugvöllinn og olíuhöfnina.
Fólksfjölgun gæti orðið hraðari en áætlað var
Núgildandi aðalskipulag tók gildi í janúar 2022. Þegar það var kynnt taldi borgin að land sem þegar hefði verið tekið frá undir byggð og samgöngumannvirki gæti dugað til ársins 2040. Markmiðið var að borgin yxi áfram innan vaxtarmarka.
Í svari félags- og húsnæðismálaráðherra við fyrirspurn Rósu Guðbjartsdóttur á Alþingi í fyrra var hins vegar bent á að fólksfjölgun gæti orðið hraðari en skipulagið gerði ráð fyrir. Svæðisskipulag höfuðborgarsvæðisins miðaði við að íbúum fjölgaði um 70 þúsund frá 2015 til 2040.
Íbúar svæðisins voru 206.483 í ársbyrjun 2015 en 249.560 í ársbyrjun 2025. Þegar mannfjöldaspá Hagstofunnar var heimfærð á höfuðborgarsvæðið benti hún til þess að íbúum gæti fjölgað um 70 þúsund frá árinu 2015 þegar á árunum 2030 til 2035.
Ráðherra taldi því ástæðu til að kanna hvort forsendur skipulagsins stæðust enn. Áfram þyrfti þó að byggja húsnæði innan vaxtarmarka og nýta landið vel. Ef brýn þörf reyndist á að breyta mörkunum yrði að skoða höfuðborgarsvæðið í heild og taka meðal annars tillit til vatnsverndar, náttúruvár og samgangna.
Í nýju greinargerðinni kemur fram að við undirbúning Sundabrautar hafi þegar verið unnar sviðsmyndir um íbúaþróun til 2070 og metin þörf fyrir byggingarland utan núverandi vaxtarmarka. Horfa á til þeirrar vinnu þegar ákvæðin um flugvöllinn verða endurskoðuð. Einnig á að taka mið af hættumati vegna náttúruvár.
Vildu breyta flugvallarákvæðinu í fyrra
Samkvæmt gildandi aðalskipulagi er flugstarfsemi í Vatnsmýri heimil til 2032. Reykjavíkurborg áréttaði það í umsögn um samgönguáætlun í febrúar á þessu ári.
Í desember 2025 lagði Framsókn til að hafin yrði vinna við að breyta aðalskipulaginu þannig að gert yrði ráð fyrir rekstri flugvallarins til 2040.
Tillögunni var vísað frá með tólf atkvæðum gegn ellefu. Sjálfstæðisflokkurinn, Framsókn og Viðreisn voru gegn frávísuninni. Þáverandi meirihluti taldi of snemmt að breyta skipulaginu þar sem enn hefði ekki verið ákveðið hvar innanlandsflugið yrði til framtíðar.
Í ágúst síðastliðnum bókaði núverandi meirihluti að flugvöllurinn færi ekki úr Vatnsmýri í náinni framtíð enda hefði annar hentugur staður ekki fundist. Því þyrfti að tryggja öruggan og hagkvæman rekstur flugvallarins og sinna nauðsynlegri uppbyggingu og viðhaldi.
Faxaflóahafnir óskuðu eftir viðræðum um 2050
Fyrst á að vinna nýja þarfa- og fýsileikagreiningu vegna olíuhafnarinnar í Örfirisey. Að því loknu á að ákveða skýr tímamörk um framtíð hennar þar.
Samkvæmt núgildandi aðalskipulagi á olíustarfsemin að leggjast af í Örfirisey fyrir lok árs 2040.
Faxaflóahafnir hafa óskað eftir viðræðum við borgina um að starfsemin verði heimiluð tíu árum lengur, eða til 2050.
Starfsleyfi Olíudreifingar við Hólmaslóð í Örfirisey gildir til 31. desember 2036.
Hugmyndir um byggð eru eldri
Í kynningu endurskoðunarinnar er einnig fjallað um mögulega byggð á Geldinganesi og íbúðarbyggð í Örfirisey.
Byggð á þessum svæðum hefur áður verið til umræðu í borgarstjórn. Í mars 2025 var tillögum Sjálfstæðisflokksins og Framsóknar um íbúðarbyggð á Geldinganesi vísað til umhverfis- og skipulagsráðs.
Þáverandi meirihluti, þar á meðal Samfylkingin, bókaði að Geldinganes, Kjalarnes og Örfirisey væru meðal svæða sem skoða ætti við uppfærslu aðalskipulagsins. Jafnframt þyrfti að ákveða í hvaða röð ný svæði yrðu byggð upp.
Samfylkingin varar við útþenslu
Samfylkingin leggur nú áherslu á að borgin vaxi áfram innan núverandi vaxtarmarka. Í bókun flokksins frá því í gær er meðal annars nefnd uppbygging Borgarlínu, húsnæði fyrir alla tekjuhópa og mat á kolefnisspori nýrra byggingarsvæða. Flokkurinn varar við því að útþensla byggðar auki kostnað borgarbúa, lengi ferðatíma og auki losun.
Meirihlutinn vill að undirbúningurinn byggist á greiningum og samráði við íbúa og nágrannasveitarfélög. Einnig verði hugað að sjálfbærni og loftslagsmálum.
Innan tólf mánaða á að liggja fyrir lýsing á því hvernig endurskoðuninni verði háttað.
