Hundruð þúsunda Frakka eru væntanleg á götur landsins í dag, fimmtudaginn 5. nóvember, þegar verkalýðsfélög, námsmenn og opinberir starfsmenn sameinast í umfangsmiklum mótmælum gegn hækkandi framfærslukostnaði, launakjörum og ástandi opinberrar þjónustu. Frönsk stjórnvöld hafa kallað út 70 þúsund lögreglumenn og öryggissveitarmenn vegna ótta við að átök og óeirðir síðustu vikna endurtaki sig.

Mótmælin eru meðal umfangsmestu aðgerða sem frönsk verkalýðshreyfing hefur boðað á þessu ári. Samkvæmt upplýsingum Reuters eru mótmæli fyrirhuguð í um 260 bæjum og borgum víðs vegar um landið.

Frönsk yfirvöld gera ráð fyrir að á bilinu 500–700 þúsund manns taki þátt í mótmælum utan Parísar, auk þess sem allt að 80 þúsund manns gætu safnast saman í höfuðborginni.

Þetta eru áætlanir yfirvalda en ekki staðfestar tölur um þátttöku.

Átök milli námsmanna og lögreglu í París

Fyrstu mótmæli dagsins hófust í París í morgun þar sem námsmenn lokuðu götum og lentu í átökum við óeirðalögreglu.

Mótmælaaðgerðir eru einnig hafnar í Marseille, Lyon og Nantes.

Samkvæmt Reuters hefur verkfallið þegar haft áhrif á raforkuframleiðslu, meðal annars í kjarnorkuverum landsins, en ekki hafði verið tilkynnt um meiriháttar truflanir á samgöngum þegar fyrstu fréttir bárust.

Verkalýðsfélög hafa hins vegar varað við mögulegum truflunum á járnbrautarsamgöngum, skólastarfi, póstþjónustu og heilbrigðisþjónustu.

Óánægja með laun, verðlag og menntakerfið

Mótmælin eiga rætur að rekja til vaxandi óánægju með efnahagsástandið í Frakklandi.

Verkalýðsfélög krefjast meðal annars hærri lágmarkslauna, almennra launahækkana, breytinga á skattkerfinu og aukins fjármagns til opinberrar þjónustu.

Námsmenn hafa einnig tekið virkan þátt í mótmælunum.

Þeir gagnrýna meðal annars skort á starfsfólki í skólum, versnandi námsaðstæður og óvissu um framtíð ungs fólks á vinnumarkaði.

Það sem hófst sem mótmæli nemenda vegna aðstæðna í skólum hefur á undanförnum vikum þróast yfir í mun víðtækari mótmælahreyfingu.

Óeirðir í október setja svip sinn á viðbúnaðinn

Frönsk stjórnvöld óttast að ofbeldisfull átök, sem brutust út í tengslum við mótmæli 17. október, geti endurtekið sig.

Þá urðu miklar skemmdir á verslunum og opinberum byggingum í nokkrum borgum landsins.

Laurent Nuñez innanríkisráðherra hefur tilkynnt að 70 þúsund lögreglumenn og gendarmerie-sveitarmenn verði við störf í dag.

Auk hefðbundinna lögreglusveita hafa stjórnvöld undirbúið notkun brynvarinna ökutækja, þyrla og dróna til að fylgjast með mótmælunum.

Innanríkisráðuneytið segir meginmarkmiðið vera að tryggja að friðsamleg mótmæli geti farið fram án þess að öryggi almennings sé ógnað.

Deilt um réttinn til að mótmæla

Ágreiningur hefur einnig skapast um hvar mótmælendur megi ganga um götur Parísar.

Lögregluyfirvöld höfnuðu fyrirhugaðri gönguleið verkalýðsfélaga milli Bastillutorgs og Concorde-torgs.

Þess í stað var heimiluð mótmælaganga milli République-torgs og Nation-torgs, eftir Boulevard Voltaire.

Verkalýðsfélög mótmæltu ákvörðuninni og töldu hana skerða rétt almennings til að koma skoðunum sínum á framfæri.

Málið var borið undir stjórnsýsludómstól, sem hafnaði kröfu samtakanna um að upphaflega gönguleiðin yrði heimiluð.

Dómstóllinn taldi að sú leið sem yfirvöld höfðu samþykkt fæli ekki í sér ólögmæta eða óhóflega takmörkun á grundvallarréttindum mótmælenda.

Verkalýðsfélögin hafa ákveðið að fylgja samþykktri gönguleið þrátt fyrir andstöðu sína við ákvörðunina.

Macron undir vaxandi þrýstingi

Mótmælin eru ný áskorun fyrir Emmanuel Macron Frakklandsforseta, en forsetakosningar fara fram í landinu á næsta ári.

Macron boðaði til sérstaks öryggisfundar í gær vegna stöðunnar.

Stjórnvöld hafa lýst yfir áhyggjum af því að átök geti magnast og valdið frekari samfélagslegum óróa.

Á sama tíma hefur lögreglan sætt gagnrýni vegna framgöngu sinnar í fyrri mótmælum.

Fram hafa komið ásakanir um óhóflega valdbeitingu og hafa rannsóknir verið hafnar á tilteknum atvikum.

Frönsk stjórnvöld hafa varið aðgerðir lögreglunnar en jafnframt sagt að hugsanleg brot verði rannsökuð.

Óvissa um framhaldið

Ekki liggur enn fyrir hversu margir munu taka þátt í mótmælunum í dag eða hvort þau muni leiða til frekari átaka.

Ljóst er þó að óánægjan nær nú til fjölbreyttra hópa samfélagsins, allt frá námsmönnum til opinberra starfsmanna og launafólks í einkageiranum.

Mótmælin eru því ekki aðeins átök um laun og framfærslukostnað heldur einnig prófsteinn á traust almennings til franskra stjórnvalda og getu þeirra til að tryggja bæði almannaöryggi og réttinn til friðsamlegra mótmæla.