Joshua Wong, einn þekktasti baráttumaður fyrir lýðræði í Hong Kong, var í dag, fimmtudaginn 5. nóvember, dæmdur í tíu ára fangelsi samkvæmt umdeildum þjóðaröryggislögum sem kínversk stjórnvöld komu á árið 2020. Wong, sem er þrítugur, hefur þegar setið í fangelsi í nær sex ár og verður samkvæmt núverandi stöðu ekki látinn laus fyrr en undir lok árs 2036. Mannréttindasamtök hafa fordæmt dóminn og segja hann enn eitt dæmið um hvernig lögunum sé beitt gegn stjórnarandstæðingum.

Dómurinn var kveðinn upp í Hæstarétti Hong Kong á fimmtudagsmorgun. Wong hafði játað sök í september vegna ákæru um samsæri um samstarf við erlend ríki og aðila með það að markmiði að fá refsiaðgerðir gegn Hong Kong og Kína.

Dómarinn William Tam taldi brotið alvarlegt samkvæmt þjóðaröryggislögunum. Hann miðaði upphaflega við þrettán ára fangelsi en lækkaði refsinguna í tíu ár vegna játningar Wong og annarra málsbóta.

Átti að losna úr fangelsi í janúar

Wong hafði áður verið dæmdur í fjögurra ára og átta mánaða fangelsi árið 2024 vegna þátttöku í óopinberum forkosningum lýðræðissinna.

Hann hafði átt að ljúka þeirri afplánun í janúar 2027.

Nýi dómurinn breytir þeirri stöðu verulega. Tveir mánuðir og tveir dagar nýju refsingarinnar verða afplánaðir samhliða fyrri dómi, en að öðru leyti bætist nýja refsingin við.

Samkvæmt mannréttindasamtökunum Human Rights Watch er nú gert ráð fyrir að Wong verði í fangelsi þar til hann verður fertugur.

Frá unglingsárum í forystu lýðræðishreyfingarinnar

Joshua Wong varð heimsþekktur árið 2014 þegar hann var meðal forystumanna svonefndrar regnhlífahreyfingar í Hong Kong.

Þúsundir mótmælenda kröfðust þá aukins lýðræðis og frjálsari kosninga í borginni.

Wong var aðeins unglingur þegar hann varð eitt helsta andlit mótmælanna og vakti athygli fjölmiðla um allan heim.

Hann hélt síðar áfram pólitískri baráttu sinni og leitaði meðal annars stuðnings erlendra stjórnmálamanna við kröfur um lýðræðisumbætur.

Árið 2019, þegar umfangsmikil mótmæli brutust út í Hong Kong, varð Wong aftur áberandi í alþjóðlegri umræðu um stöðu borgarinnar og samskipti hennar við kínversk stjórnvöld.

Ákærður fyrir að leita erlends stuðnings

Samkvæmt ákæru yfirvalda hafði Wong átt þátt í að hvetja erlend ríki til að beita Kína og Hong Kong viðskiptaþvingunum og öðrum refsiaðgerðum.

Yfirvöld töldu að starfsemin hefði haldið áfram eftir að þjóðaröryggislögin tóku gildi sumarið 2020.

Wong játaði brot gegn lögunum en sagði jafnframt að hann hefði talið starfsemi sína löglega. Hann hefur einnig hafnað því að hafa barist fyrir sjálfstæði Hong Kong eða falli kínverska ríkisins.

Dómstóllinn taldi hins vegar að háttsemi hans hefði falið í sér alvarlegt brot gegn þjóðaröryggi.

Kínversk stjórnvöld og yfirvöld í Hong Kong halda því fram að lögin séu nauðsynleg til að vernda öryggi og stöðugleika eftir mótmælin árið 2019.

Amnesty International: Lögin notuð til að refsa fyrir andóf

Mannréttindasamtökin Amnesty International hafa gagnrýnt dóminn harðlega.

Sarah Brooks, aðstoðarsvæðisstjóri samtakanna, segir að refsingin sýni hvernig þjóðaröryggislögin hafi orðið að tæki til að refsa fyrir pólitíska andstöðu í stað þess að vernda raunverulegt þjóðaröryggi.

Amnesty hefur hvatt alþjóðasamfélagið til að beita sér fyrir vernd mannréttinda í Hong Kong og lausn þeirra sem sitja í fangelsi fyrir að nýta grundvallarréttindi sín.

Human Rights Watch hefur einnig fordæmt dóminn og telur ákærurnar gegn Wong ekki réttlætanlegar.

Samtökin benda á að Wong hafi verið í haldi frá árinu 2020 og að langvarandi fangelsisvist hans endurspegli versnandi stöðu stjórnmálalegra réttinda í Hong Kong.

Bandaríkin krefjast lausnar Wong

Bandarísk stjórnvöld hafa einnig fordæmt dóminn.

Ræðisskrifstofa Bandaríkjanna í Hong Kong hefur kallað eftir tafarlausri lausn Wong og sagt fangelsisvist hans sýna hversu langt kínversk stjórnvöld séu tilbúin að ganga til að þagga niður í þeim sem berjast fyrir grundvallarfrelsi.

Kínverska utanríkisráðuneytið hefur hafnað gagnrýninni og hvatt erlend ríki til að virða fullveldi Kína og dómskerfi Hong Kong.

Áhyggjur af framtíð lýðræðis og tjáningarfrelsis

Hong Kong var áður þekkt fyrir öflugt borgaralegt samfélag, fjölbreytta fjölmiðla og virka stjórnarandstöðu.

Eftir að þjóðaröryggislögin tóku gildi árið 2020 hafa fjölmargir lýðræðissinnar verið handteknir, stjórnmálasamtök leyst upp starfsemi sína og sjálfstæðir fjölmiðlar hætt útgáfu.

Mannréttindasamtök telja að þróunin hafi haft verulega neikvæð áhrif á tjáningarfrelsi, félagafrelsi og pólitísk réttindi í borginni.

Yfirvöld í Hong Kong hafna þeirri túlkun og segja lögunum beitt í samræmi við réttarríkið.

Dómurinn yfir Joshua Wong vekur á ný alþjóðlega umræðu um mörkin milli þjóðaröryggis og grundvallarmannréttinda. Fyrir Wong sjálfan þýðir niðurstaðan að maðurinn sem varð tákn lýðræðisbaráttu Hong Kong á unglingsárum gæti verið kominn á fimmtugsaldur þegar hann öðlast frelsi á ný.