Páll Vilhjálmsson skrifar:

Afgerandi sigur demókrata í bandarísku þingkosningum á sér eina skýringu. Trump. Stjórnmálaskýrendur eru samhljóma. Bandaríkjamenn kusu gegn Trump forseta. Fæstir draga rökrétta ályktun. Trumpismi mun sigra í forsetakosningum eftir tvö ár.

Hugmyndafræðin kennd við sitjandi Bandaríkjaforseta er möndullinn sem samtímapólitík hverfist um. Andstaðan er skoðanaóreiða sem tæplega standur undir nafni sem hugmyndafræði.

Demókratarnir er sigruðu í héraðskosningunum í fyrradag standa fyrir giska ólíka pólitík. Einn er indíáni talsmaður frumbyggjaréttar, annar múslími hatursfullur í garð gyðinga, þriðji transari með mörg kyn á heilanum, fjórði sósíalisti – öreigar allra landa sameinist, fimmti sagðist kristinn en fullyrðir að Jesú sé kvenkyns. Svo voru það hversdagslegir frambjóðendur. Þeir fengu ekki fyrirsagnir en náðu árangri, líkt og sérvitringarnir, með afneitun á Trump.

Breiðfylking mótsagna sigraði með lægsta samnefnaranum, Trump-andúð. Sitjandi Bandaríkjaforseti verður ekki í framboði eftir tvö ár. Hann skilur eftir sig arfleifð sem má kalla trumpisma, telst til hægri á pólitíska litrófinu og hefur endurskilgreint stjórnmálaumræðuna. Trumpismi er hallur undir verndartolla, svo dæmi sé tekið. Áratugina fyrir Trump voru hægrimenn almennt hlynntir frjálsri verslun.

Annar dráttur í trumpisma er vestræna. Undir vestrænu fellur pólitísk orðræða er hyllir gildi borin fram af tveim borgaralegum byltingum á 18. öld; þeirri bandarísku (sem í raun var ekki bylting) og frönsku byltingunni. Vestræna á fátt sameiginlegt með alþjóðahyggjunni sem Trump afneitaði þegar á fyrra kjörtímabili sínu 2017-2021. Borgaraleg vestræna sér sósíalisma í alþjóðahyggjunni sem náði flugi með auðmagni alþjóðafyrirtækja. Vókið óx fram undir sömu formerkjum, að viðbættu framlagi bandarískra háskóla. Heimsþorpið með yfirþjóðlegu valdi er marxismi 2.0.

Vók-alþjóðahyggjan glataði pólitísku frumkvæði fyrir tíu árum, 2016, með Brexit og Trump-sigri. Síðasta hrygla alþjóðavóksins er Úkraínustríðið. Tilgangslaust stríð háð á þeim forsendum að hægt sé að skipta heimsbyggðinni í réttláta og rangláta. Alþjóðavókið rígheldur í tvíhyggju kalda stríðsins.

Trump var móteitrið, trumpismi eftirmálin. Sagt með öðrum orðum. Í tálguðum trumpisma, pólitíkinni án nafngjafans, er að finna vott af raunsæi um gangverk efnahagsmála og milliríkjasamskipta. Að því marki sem alþjóðavókið er pólitík ber hún í sér sjálfstortímingu. Skýrist af mótsögnum eins og hommar fyrir Hamas; ritskoðun og afturköllun í þágu frelsis og mannréttinda; skattlagning til hagsældar.

Sigur demókrata 2026 verður ekki endurtekinn eftir tvö ár. Enginn Trump er til að sameinast gegn. Breiðfylking demókrata er hlaðin mótsögnum. Úr þeim verður ekki smíðaður frambjóðandi með sigurvon.

Tveir trumpistar verða í framboði til forseta Bandaríkjanna eftir tvö ár. Demókratar bjóða fram mildan trumpisma en repúblíkanar harðan.