Samkvæmt áformum um lagabreytingar í samráðsgátt námu tekjur sjóðsins um 415 milljónum króna árið 2020 en tæpum 1.900 milljónum árið 2025. Aukninguna rekur ráðuneytið til þess að meiri afli sé skráður sem svokallaður VS-afli, sem ekki dregst frá kvóta skipanna.
„Vísbendingar eru því um að heimildin sé nýtt einnig í viðskiptalegum tilgangi,“ segir í áformunum.
Aflinn dregst ekki frá kvóta
VS stendur fyrir Verkefnasjóð sjávarútvegsins. VS-afli er afli sem ekki dregst frá kvóta skipsins, að uppfylltum ákveðnum skilyrðum. Heimildin nær almennt til allt að fimm prósenta afla skips á tilteknu tímabili, en hálfs prósents uppsjávarafla.
Halda þarf aflanum aðskildum frá öðrum afla, vigta hann sérstaklega og selja á fiskmarkaði. Eftir frádrátt gjalda renna 80 prósent söluandvirðisins til sjóðsins en tuttugu prósent koma í hlut útgerðar og áhafnar.
Tilgangurinn er að draga úr hvatanum til að kasta fiski fyrir borð og stuðla að því að allur afli komi að landi.
Vilja skýra reglurnar
Ráðuneytið hyggst skýra hvað teljist VS-afli og reglur um meðferð hans á uppboðsmörkuðum.
Í frumvarpsdrögum frá 2024 var áhyggjum af slíkri nýtingu heimildarinnar lýst nánar. Þar var lagt til að banna útgerðum og tengdum aðilum að bjóða í eigin VS-afla á fiskmarkaði. Það átti að koma í veg fyrir að heimildin væri nýtt til að lækka söluverð aflans, en lægra verð gæti skert það sem áhöfnin fengi greitt.
Nýju áformin fela einnig í sér að sjóðurinn geti styrkt kaup á búnaði til leitar og björgunar á sjó. Samkvæmt frummati ráðuneytisins gætu breytingarnar dregið lítillega úr tekjum sjóðsins til frambúðar.
