Með þriggja ára samningum sem kynntir voru í ágúst 2025 átti að stytta biðlistana. Á þessum tveimur listum bíða hins vegar fleiri sjúklingar en áður.
Sjúkratryggingar gera ráð fyrir að kaupa 413 liðskiptaaðgerðir af samningsaðilunum á árinu 2026, samanborið við 613 árið 2025. Talan fyrir þetta ár nær til ársins í heild.
Stofnunin segir skýringuna þá að 300 milljóna króna viðbótarframlag hafi gert kleift að kaupa fleiri aðgerðir í fyrra. Framlagið hafi verið tímabundið.
Sjúkratryggingar segja fyrirtækin hafa vitað á hverju úthlutunin byggðist og að fjöldi aðgerða væri háður því fé sem fengist á fjárlögum.
Heilbrigðisráðuneytið svaraði spurningu um fækkunina 17. september með orðunum: „Ekki er um að ræða fyrirhugaða fækkun aðgerða.“ Ráðuneytið vísaði til tímabundna framlagsins og sagði fjármögnun verkefnisins að öðru leyti óbreytta.
Bið eftir liðskiptum áætluð eitt og hálft ár
Fyrr í haust voru 454 sjúklingar á biðlista hjá Klíníkinni eftir liðskiptaaðgerð með greiðsluþátttöku Sjúkratrygginga. Klíníkin áætlaði biðina þá um eitt og hálft ár.
Fyrirtækið gerði ráð fyrir að slíkum aðgerðum þar fækkaði úr 471 í fyrra í 293 í ár, eða um tæp 38 prósent.
Á heildarlistanum voru 499 sjúklingar, að meðtöldum þeim sem biðu eftir aðgerð utan samnings við Sjúkratryggingar.
Þeir höfðu verið um 400 eftir sumarleyfi, samkvæmt upplýsingum Klíníkurinnar.
Markmið stjórnvalda er að sjúklingum bjóðist liðskiptaaðgerð 90 dögum eftir skráningu á biðlista. Ráðuneytið bendir á að bið á Landspítala hafi styst. Árið 2023 höfðu 71 prósent sjúklinga á biðlista beðið í níu mánuði eða lengur. Í janúar 2026 var hlutfallið komið niður í 20 prósent.
Ráðuneytið segir jafnframt unnið að því að fjölga liðskiptaaðgerðum á opinberum stofnunum eftir því sem afkastageta og fjármagn leyfa.
Frá sjötíu í 114 á biðlista
Orkuhúsið gerði 175 hryggjaraðgerðir á samningum við Sjúkratryggingar í fyrra en fékk hundrað úthlutaðar fyrir þetta ár. Samkvæmt upplýsingum fyrirtækisins voru 114 sjúklingar á biðlista í október, samanborið við um sjötíu um áramót.
Orkuhúsið telur þurfa að gera 250 til 300 aðgerðir á ári svo listinn lengist ekki. Fyrirtækið hefur einnig upplýst að það hafi fengið færri liðskiptaaðgerðir úthlutaðar en það bjóst við.
Af bakaðgerðunum í fyrra voru 105 á langtímasamningnum sem tók gildi í ágúst en hinar á eldri samningum. Orkuhúsið hafði gert ráð fyrir fleiri aðgerðum á heilu ári en á síðustu fimm mánuðum ársins 2025. Fyrirtækið fékk tilkynningu um hundrað aðgerðir 16. janúar.
Samkvæmt upplýsingum Orkuhússins var staðan rædd á fundi með ráðherra og Sjúkratryggingum í mars, en úthlutunin jókst ekki eftir fundinn.
Klíníkin gerði aftur á móti ráð fyrir fleiri bakaðgerðum hjá sér og gaf upp 111 fyrir árið 2026. Fyrirtækið áætlaði í haust að þeir sem þá færu á lista eftir bakaðgerð þyrftu að bíða í að minnsta kosti sex mánuði. Sjúkratryggingar segja að aðgerðakvóti hafi ekki verið færður milli þjónustuveitenda.
Alma D. Möller heilbrigðisráðherra benti á það í svari á Alþingi 5. október að samið hefði verið við bæði fyrirtækin. Ef kvótinn væri búinn hjá öðru ætti að vísa sjúklingum til hins. Hún sagði einnig þurfa sameiginlegan biðlista fyrir bakaðgerðir og að meta þyrfti að nýju hvort fjölga ætti aðgerðum.
Um 160 konur bíða eftir endómetríósuaðgerð
Um 160 konur eru á biðlista hjá Klíníkinni eftir endómetríósuaðgerð. Fyrirtækið áætlar biðina um eitt og hálft ár.
Sjúkratryggingar gera ráð fyrir 111 kviðsjáraðgerðum í ár en þær voru 170 í fyrra. Klíníkin gefur sömu tölur upp fyrir endómetríósuaðgerðir með greiðsluþátttöku Sjúkratrygginga. Aðgerðunum fækkar um 59, eða tæp 35 prósent.
Fyrr í haust voru um 200 konur á listanum. Klíníkin skýrir fækkunina með því að konur séu farnar að fá aðgerðardaga fyrir 2027. Þær geti því farið af listanum þótt aðgerðin sé enn fram undan.
Klíníkin segir þær konur sem hafi alvarlegustu einkennin fá forgang. Stór hluti kvennanna á listanum sé með alvarleg einkenni að mati fyrirtækisins.
Sjúkratryggingar segja fækkunina ekki tengjast því hvernig endómetríósa er meðhöndluð. Sama hlutfall fjárins sé ætlað til kviðsjáraðgerða og kynnt var í útboðinu.
Landlæknir segir biðina innan marka annars staðar
Embætti landlæknis kannaði bið eftir endómetríósuaðgerðum á Landspítala og Heilbrigðisstofnun Vesturlands í október og segir hana hafa verið innan marka. Embættið tilgreinir ekki hversu löng biðin var.
Embættið segir erfitt að bera biðina saman milli staða. Aðgerðirnar séu misflóknar og þeir sem þurfi brýnast á meðferð að halda fái forgang.
Embættið segir sumar konur á lista Klíníkurinnar eingöngu vilja fara í aðgerð þar. Aðrar hafi áður verið metnar á Landspítala eða Heilbrigðisstofnun Vesturlands og ekki verið ráðlagt að fara í aðgerð. Síðar hafi þær fengið annað mat hjá Klíníkinni.
Klíníkin bendir á að tveir læknar geti komist að ólíkri niðurstöðu um hvort aðgerð sé rétt meðferð, án þess að annar þeirra hafi rangt fyrir sér. Ástand sjúklings geti líka breyst frá fyrra mati. Þótt kona kjósi að fara í aðgerð á ákveðnum stað skipti læknisfræðilegar ástæður fyrir aðgerðinni áfram máli.
Enn er unnið að sameiginlegum biðlista vegna endómetríósu, samkvæmt landlækni. Ráðuneytið boðaði þann lista í júní 2025.
Aðgerðum ráðstafað en ekki öllum lokið
Sjúkratryggingar segja reikninga vegna aðgerðanna sýna að dreifingin yfir árið hafi verið ójöfn. Samningurinn kveði á um að aðgerðum skuli dreift sem jafnast.
Klíníkin upplýsir að liðskipta- og bakaðgerðir stefni í að dreifast ekki alveg jafnt. Kviðsjáraðgerðum sé hins vegar þegar dreift jafnt yfir árið. Þegar kvóti til þeirra sé sagður fullnýttur sé átt við að búið sé að úthluta öllum aðgerðum ársins til sjúklinga. Það þýði ekki að búið sé að gera þær allar.
Klíníkin bendir á að jafnari dreifing fjölgi ekki aðgerðum ársins en ætlar þó að dreifa þeim jafnar á næsta ári. Fyrirtækið hefur einnig upplýst að hægt væri að bæta við einhverjum aðgerðum ef meira fé fengist. Hversu mörgum færi eftir fjárhæðinni, hvenær féð bærist og hvaða aðgerðir væru gerðar.
Samningarnir heimila fleiri aðgerðir ef aukið fé fæst. Í svari 17. september sagði ráðuneytið engin áform um meira fé í samningana og ekki væri gert ráð fyrir fé til fleiri aðgerða í fjárlagafrumvarpinu fyrir 2027. Ráðherra ræddi síðan í október um að meta þyrfti aftur þörfina fyrir bakaðgerðir.
