Blaðamaður New York Times hefur komið höndum yfir skýrsluna sem lögð var fyrir öryggisráðið í síðustu viku. Þar kemur fram hvernig öryggisfyrirtæki frá Furstadæmunum með náin tengsl við yfirvöld þar hafi flutt kólumbíska málaliða til landsins gegnum leppsveitir í Líbíu og Sómalíu.
Furstadæmin hafa lengi verið sökuð um að styðja uppreisnarhópinn Rapid Support Forces í baráttu hans gegn stjórnarher landsins, með því að þjálfa uppreisnarmenn, ráða málaliða og senda ýmis hergögn og dróna til RSF.
Hergagnaflutningar til Súdan eru bannaðir samkvæmt samþykktum öryggisráðs Sameinuðu þjóðanna.
Yfirvöld í Furstadæmunum hafa alltaf þrætt fyrir þessar ásakanir en fyrir þeim eru talsverðar sannanir sem hafa litið dagsins ljós á undanförnum árum.
Vill verða framkvæmdastjóri
Þessi nýjasta skýrsla var lögð fyrir öryggisráðið á viðkvæmum tíma fyrir Furstadæmin þar sem Lana Zaki Nusseibeh, fyrrverandi utanríkisráðherra Furstadæmanna og háttsettur erindreki landsins, er ein af þeim sem vilja taka við embætti framkvæmdastjóra Sameinuðu þjóðanna af Antonio Guterres.
Reuters sagði frá því í síðasta mánuði að Nusseibeh stæði frammi fyrir mikilli gagnrýni frá mannréttindasamtökum og fleirum, sem mótmæltu því að hún yrði framkvæmdastjóri Sameinuðu þjóðanna. Það er meðal annars á þeim grunni að hún hafi alfarið hafnað ásökunum gegn Furstadæmunum um Súdan án þess að kynna sér þær og reynt að hvítþvo aðkomu ríkisins að átökunum í Súdan og í Jemen.
Þar að auki hefur Nusseibeh verið sökuð um að reyna að standa í vegi rannsakenda Sameinuðu þjóðanna og það stundum með góðum árangri, þegar þeir hafa verið að skoða aðkomu furstadæmanna að átökum í öðrum ríkjum. Furstadæmin hafa ítrekað verið sökuð um að styðja stríðsherra og brjóta gegn vopnasölubönnum Sameinuðu þjóðanna.
Í samtali við NYT segja bandarískir embættismenn að á bak við tjöldin hafi Nusseibeh unnið hörðum höndum að því að fá ríkisstjórnir annarra landa til að styðja Furstadæmin í yfirlýstri stöðu þeirra um meint hlutleysi gagnvart átökunum í Súdan.
Í tölvupósti til NYT segir Nusseibeh að átökin í Súdan séu hræðileg og að þau verði í forgangi hjá henni, verði hún framkvæmdastjóri Sameinuðu þjóðanna. Þá hét hún því að ef rannsakendur Sameinuðu þjóðanna kæmust á snoðir um að önnur ríki kæmu að átökunum myndi hún bregðast við.
„Súdan mun reynast prófsteinn næsta framkvæmdastjóra Sameinuðu þjóðanna.“
Hún sló á svipaða strengi í viðtali við Financial Times sem birt var í dag. Þá sagði Nusseibeh að sem framkvæmdastjóri Sameinuðu þjóðanna yrði hún sjálfstæð frá yfirvöldum í Abu Dhabi.
Hún var sérstaklega spurð út í það hvernig hún gæti tekið að sér stöðu helsta verndara alþjóðasamþykkta og mannréttinda í heiminum, eftir að hafa um árabil spilað stóra rullu í ríkisstjórn sem sökuð hefur verið um að brjóta gegn þessum samþykktum og mannréttindum og um að styðja RSF.
„Það er enginn sem kemur ekki einhversstaðar frá,“ sagði hún.
„Við komum öll einhvers staðar frá. Ég hef starfað sem diplómati í meira en áratug. Ég hef séð ríki, stór sem smá og allt þar á milli, sökuð um að brjóta alþjóðleg mannúðarlög í skýrslum Sameinuðu þjóðanna.“
Mannskæð átök
Átökin í Súdan hófust árið 2023. Abdel Fattah Al Burhan, leiðtogi hers Súdan, og Mohamed Hamdan Dagalo, leiðtogi RSF, tóku höndum saman árið 2021 og frömdu valdarán í Súdan. Árið 2023 stóð svo til að innleiða RSF í herinn en Dagalo var mótfallinn því og hófust átök þeirra á milli í kjölfarið.
RSF var lengi með yfirhöndina í átökunum en stjórnarherinn sótti svo verulega á 2024 og í upphafi 2025. Herinn rak vígamenn RSF frá Khartoum, höfuðborg Súdan, í mars það ár.
Síðan þá hefur RSF aftur vaxið ásmegin og hefur það að miklu leyti verið rakið til stuðnings Furstadæmanna.
Átökin hafa komið verulega niður á almenningi í Súdan og hafa þau verið mjög grimmileg. Milljónir hafa lengi staðið frammi fyrir hungursneyð vegna átakanna. Báðar fylkingar hafa verið sakaðar um stríðsglæpi og kynferðisofbeldi er mjög umfangsmikið.
Önnur ríki hafa einnig komið að átökunum. Þar á meðal eru Rússland, sem studdi fyrst RSF og síðan stjórnarherinn, Úkraína, sem sendi meðal annars sérsveitarmenn til Súdan þegar Rússar studdu RSF, Tyrkland og Íran.
Flest ríkjanna hafa stutt stjórnarherinn með hergögnum. Stuðningur þessara ríkja er þó ekki talinn jafn umfangsmikill og áhrifamikill og stuðningur Furstadæmanna við RSF.
Komu í veg fyrir birtingu skýrslu um málaliða
Það að málaliðar frá Kólumbíu hafi aðstoðað RSF og að þeir hafi verið ráðnir af yfirvöldum í Furstadæmunum eru ekki nýjar fréttir.
Í fyrra bárust fregnir frá Súdan um að stjórnarherinn þar hefði sprengt upp herflugvél sem talin var í eigu hers Furstadæmanna. Í þeirri árás dóu að minnsta kosti fjörutíu kólumbískir málaliðar.
Þá var sagt frá því í sumar að rannsakendur Sameinuðu þjóðanna hefðu komist á snoðir um það að flugvélar í eigu bandarísks málaliðafyrirtækis hefðu verið notaðar til að flytja málaliða frá Suður-Ameríku, vopn og dróna til Súdan. Þetta hefði verið gert fyrir hönd Furstadæmanna og til stuðnings RSF.
Sjá einnig: Bandaríkjamaður sagður smygla vopnum og málaliðum til Súdan
Skýrsla sem rannsakendur SÞ sömdu um þessa flutninga og lögðu fyrir öryggisráðið var aldrei birt. Það voru erindrekar Barein, sem var þá með sæti í ráðinu, sem komu í veg fyrir birtingu skýrslunnar.
Heimildarmenn NYT segja yfirvöld í Furstadæmunum hafa þrýst mjög á Barein um að koma í veg fyrir birtingu skýrslunnar.
Starfa víða sem málaliðar
Uppgjafahermenn frá Kólumbíu hafa lengi starfað sem málaliðar víða um heim. Her Kólumbíu er sá næststærsti í Suður-Ameríku og hefur um árabil barist gegn fíkniefnabarónum og uppreisnarmönnum. Hermennirnir hafa því margir mikla reynslu af átökum.
Um tíu þúsund kólumbískir hermenn hætta hjá hernum á ári hverju og um árabil hafa þeir starfað víða um heim sem málaliðar í nokkuð stórum hópum. Meðal átakasvæða sem málaliðar frá Kólumbíu hafa starfað á á undanförnum árum má nefna Úkraínu, Írak, Jemen og Austur-Kongó.
Einnig má nefna að það voru kólumbískir málaliðar sem tóku þátt í áhlaupi á heimili Jovenel Moise, fyrrverandi forseta Haítí, þegar hann var myrtur árið 2021. Þeir sögðust hafa verið plataðir til að taka þátt í áhlaupinu.
Furstadæmin eru sögð hafa ráðið frá 1.500 til tvö þúsund málaliða frá Kólumbíu til að styðja RSF.
Tóku þátt í blóðbaðinu í El-Fasher
Málaliðarnir í Súdan voru ráðnir af fyrirtæki sem heitir Global Security Services Group (GSSG) og er skráð í furstadæmunum. Þeir tilheyra hópi sem kallast „Eyðimerkurúlfarnir“ og er með bækistöðvar í Nyala, í suðvesturhluta Súdan.
Þessir málaliðar eru sagðir hafa komið að umsátrinu um El-Fasher og ódæðunum sem framin voru þar eftir að borgin féll í hendur meðlima RSF.
Borgin var stærsta byggðin sem stjórnarher Súdan hélt í Darfur-héraði og féll eftir um fimm hundrað daga umsátur RSF. Sameinuðu þjóðirnar hafa sakað RSF-liða um margvíslega glæpi gegn mannkyninu vegna umsátursins.
Politico sagði frá því í fyrra að erindrekar Furstadæmanna hefðu beitt Evrópuþingmenn miklum þrýstingi þegar þeir voru að ræða ályktun um að fordæma ódæðin í El-Fasher. Þá vildu erindrekarnir að Furstadæmin yrðu ekki nefnd í ályktuninni, sem var á endanum ekki gert.
Furstadæmin eru einnig sögð reka þjálfunarbúðir í Eþíópíu, nærri landamærum Súdan, þar sem þúsundir meðlima RSF.
Furstadæmin hafa mikilla hagsmuna að gæta í Súdan. Abdel Fattah Al Burhan og ríkisstjórn hans hafnaði umfangsmiklum samningi við furstadæmin um að byggja höfn við Rauðahafið í framtíðinni. Þá má finna mikið magn af gulli í jörðu í Súdan og það hefur um árabil að miklu leyti verið flutt til Dúbaí.
Furstadæmin hafa átt í mjög umfangsmiklum fjárfestingum í Súdan í gegnum árin.
