Nútíminn hefur fengið afhent gögn frá Akureyrarbæ sem varpa nýju ljósi á ágreining Helgu Daggar Sverrisdóttur, fyrrverandi kennara við Síðuskóla, og skólastjórnenda vegna opinberra skrifa hennar um kynvitundarmál. Í skjali frá apríl 2023 kemur fram að stjórnendur töldu skrif hennar hafa neikvæð áhrif á skólastarfið og gáfu henni meðal annars tilmæli sem náðu til skrifa hennar. Lögmaður Helgu mótmælti afskiptunum strax daginn eftir og varaði við einelti.
Ný gögn sem Akureyrarbær hefur afhent Nútímanum sýna að stjórnendur Síðuskóla á Akureyri gerðu formlegar athugasemdir við opinber skrif Helgu Daggar Sverrisdóttur um kynvitundarmál í apríl 2023.
Helga Dögg greindi nýlega frá því í viðtali við Frosta Logason í Spjallinu að hún teldi sig hafa verið hrakta úr kennarastarfinu vegna skoðana sinna. Nútíminn greindi einnig frá starfslokum hennar í Síðuskóla. Hún fór í veikindaleyfi í mars 2024 og ráðningarsambandi hennar við Akureyrarbæ lauk 1. október síðastliðinn.
Í kjölfar viðtalsins óskaði Nútíminn eftir svörum og gögnum frá Síðuskóla og Akureyrarbæ.
„Mér var ýtt út vegna skoðana minna“ – Helga Dögg segir frá erfiðum starfslokum í Síðuskóla
Bærinn synjaði upphaflega um afhendingu upplýsinga með vísan til trúnaðarskyldu og upplýsingalaga en afhenti síðar tvö skjöl: skráningu leiðbeinandi samtals við Helgu Dögg 24. apríl 2023 og bréf Evu Hauksdóttur lögmanns frá deginum eftir.
Töldu skrif hennar hafa neikvæð áhrif á nemendur og starfsfólk
Í skjalinu, sem ber yfirskriftina „Leiðbeinandi samtal“, er fjallað um grein Helgu Daggar sem birtist í Morgunblaðinu 14. apríl 2023.
Þar kemur fram að vinnuveitandi telji skrif hennar ekki aðeins fela í sér gagnrýni á kynvitundarfræðslu, heldur einnig viðhorf sem geti gert lítið úr börnum og unglingum sem upplifa kynáttunarvanda.
Skólastjórnendur töldu jafnframt að skrifin hefðu neikvæð áhrif á upplifun nemenda og umræðu innan skólans.
Undir kaflanum „Neikvæð áhrif greinaskrifanna á starfið innan Síðuskóla“ eru meðal annars tilgreind tvö atriði.
Annars vegar segir að foreldrar séu þegar farnir að óska eftir því að Helga Dögg kenni ekki börnum þeirra vegna afstöðu hennar til kynvitundarmála.
Hins vegar kemur fram að opinber umræða og tenging viðhorfa Helgu Daggar við störf annarra innan skólans hafi orðið til umræðu sem hafi leitt til klofnings.
Tilmæli náðu einnig til skrifa hennar
Á annarri síðu skjalsins eru tilmæli skólastjórnenda sett fram með skýrum hætti.
Þar segir:
„Gæta þarf að því að þau viðhorf sem fram kemur í skrifunum sé ekki tjáð í kennslustund.“
Þá segir einnig:
„Gæta þarf að því að gera ekki lítið úr þeim hópi sem upplifir kynáttunarvanda, bæði í skrifum og tali.“
Síðara ákvæðið er sérstaklega athyglisvert þar sem það vísar ekki eingöngu til framkomu Helgu í kennslustundum heldur einnig til skrifa hennar.
Í skjalinu er jafnframt vísað til ákvæðis kjarasamnings Félags grunnskólakennara um að starfsmenn skuli forðast háttsemi, í starfi eða utan þess, sem geti rýrt álit á starfi þeirra eða starfsgrein.
Stjórnendur töldu að framkomin viðhorf Helgu Daggar vörpuðu rýrð á það starf sem unnið væri innan Síðuskóla.
Lögmaður varaði við einelti daginn eftir
Eva Hauksdóttir lögmaður svaraði skólastjórnendum með bréfi dagsettu 25. apríl 2023.
Í bréfinu eru gerðar alvarlegar athugasemdir við afskipti stjórnenda af opinberri tjáningu Helgu Daggar og því haldið fram að hún njóti stjórnarskrárvarins réttar til að tjá skoðanir sínar.
Eva hafnar því að skrif Helgu feli í sér árásir á transfólk og segir þau vera gagnrýni á hugmyndafræði og stefnumótun í skólastarfi.
Hún bendir jafnframt á að Helga hafi aldrei rætt kynvitundarmál við nemendur sína og að skólastjórnendur hafi ekki sýnt fram á að hún hafi gert lítið úr nemendum.
Samtökin ’78 kærðu ákvörðun lögreglu um að hætta rannsókn á skrifum Helgu Daggar
Þá segir í bréfinu að þetta sé í fjórða sinn sem Helga Dögg sé kölluð á fund skólastjóra vegna skoðana sinna.
Lögmaðurinn varar við því að endurtekin afskipti stjórnenda séu farin að bera keim af einelti á vinnustað og vísar til reglugerðar um aðgerðir gegn einelti.
Í bréfinu er einnig lagt til að skólastjóri sýni Helgu stuðning og geri starfsfólki ljóst að það sé ekki hlutverk skólans að takmarka tjáningarfrelsi starfsmanna sinna.
Helga segir annað skjal hafa verið lagt fyrir hana
Á skráningu leiðbeinandi samtalsins er undirskrift Helgu Daggar, ásamt undirskriftum fulltrúa vinnuveitanda.
Nútíminn bar undirskriftina undir Helgu, enda hafði hún áður lýst því að hafa neitað að undirrita samkomulag á fundinum.
Helga staðfestir að hún hafi undirritað skráningu samtalsins en segir að um annað skjal hafi verið að ræða þegar hún lýsti því að hafa neitað undirritun.
Að hennar sögn fól það skjal í sér að hún samþykkti að mæta í kennsluráðgjöf og skuldbinda sig til að ræða ekki umrædd málefni.
Hún segist hafa neitað að undirrita það skjal.
„Þetta er fundargerðin,“ segir Helga um skjalið sem Akureyrarbær afhenti Nútímanum.
Hún telur jafnframt að fundargerðin gefi ekki hlutlausa mynd af fundinum, þar sem sjónarmið stjórnenda fái mun meira rými en hennar eigin.
Nútíminn hefur ekki fengið hitt skjalið afhent og hefur því ekki getað staðfest nákvæmt efni þess eða hvort það sé enn varðveitt hjá Akureyrarbæ.
Málið vekur spurningar um mörk tjáningarfrelsis kennara
Gögnin staðfesta að opinber skrif Helgu Daggar utan kennslustofunnar urðu tilefni formlegra afskipta skólastjórnenda og að vinnuveitandinn taldi þau hafa neikvæð áhrif á starfsemi skólans.
Þau sýna einnig að stjórnendur settu fram tilmæli um bæði kennslu hennar og skrif, en lögmaður Helgu mótmælti þeim á þeim grundvelli að tjáningarfrelsi hennar væri verndað.
Gögnin ein og sér skera heldur ekki úr um hvort afskipti stjórnenda hafi verið ólögmæt eða hvort þau hafi átt þátt í síðari veikindum og starfslokum Helgu Daggar.
Nútíminn hefur áður fjallað um málið, meðal annars þegar Helga Dögg sagði frá erfiðum starfslokum í Síðuskóla, þegar Samtökin ’78 kærðu ákvörðun lögreglu um að hætta rannsókn á skrifum hennar, og í Spjallinu með Frosta Logasyni.
Nútíminn hefur óskað eftir svörum frá Akureyrarbæ og skólastjóra Síðuskóla um meðferð málsins. Bærinn hefur sent formlegt svar um aðgang að gögnum og afhent framangreind skjöl, en efnisleg svör við öllum spurningum Nútímans liggja ekki fyrir.
Verður greint frá frekari viðbrögðum þegar þau berast.
Hér fyrir neðan má sjá brot úr viðtali Frosta Logasonar við Helgu Dögg af Brotkast.is.
