Í opnu bréfi sem ríkisstjórinn birti í gær segir hann að eftir nærri því þrjátíu ára störf við opinbera stjórnsýslu hafi Newsom orðið þeirrar skoðunar að takmörk séu á því hverju yfirvöld geta komið í verk.
Um er að ræða 548 manns. Þar af eru 529 menn og nítján konur. Stjórnarskrá Kaliforníu felur í sér að hæstiréttur ríkisins þarf að úrskurða um mildun manna sem hafa verið dæmdir fyrir fleiri en einn glæp. Í þessu tilfelli á það við um 382 eða um sjötíu prósent fanga sem hafa verið dæmdir til dauða.
Samkvæmt AP-fréttaveitunni yrði þetta umfangsmesta mildun af þessu tagi í sögu Bandaríkjanna, ef hæstiréttur samþykkir aðgerðirnar alfarið. Fari ferlið svo, myndi fjöldi bandarískra fanga sem bíða aftöku lækka um tæpan þriðjung.
Samhliða þessu tilkynnti hann einnig að öllum dauðadómum yrði breytt í lífstíðarfangelsi á meðan hann væri ríkisstjóri.
Segir ákvörðunina hafa verið erfiða
Newsom hefur lengi verið mótfallinn dauðarefsingum en þær hafa ekki verið framkvæmdar í Kaliforníu frá 2006. Árið 2019 setti Newsom bann á framkvæmd aftakna í Kaliforníu. Newsom lætur af embætti ríkisstjóra Kaliforníu í janúar og þykir líklegur til að reyna aftur við forsetaframboð.
Xavier Becerra, sem tekur við embætti af Newsom, segir að hann muni áfram framfylgja banni Newsom við aftökum.
„Ég gríp til þessara aðgerða því ég trúi því innilega að dauðarefsingar á vegum ríkisins séu ekki í samræmi við gildi Kaliforníu, grafi undan stoðum réttarkerfis okkar og smætti hvert okkar.“
Þetta sagði Newsom í áðurnefndu bréfi.
Kjósendur í Kaliforníu hafa tvisvar sinnum á undanförnum árum lýst yfir vilja til að halda dauðarefsingum. Það var árið 2012 og árið 2016 en í báðum tilfellum vildu kjósendur ekki banna dauðadóma.
Meðal þeirra sem eiga að fá dóma sína mildaða eru alræmdir morðingjar eins og Richard Allen Davis. Hann rændi og myrti hina tólf ára gömlu Polly Klaas árið 1993. Þá er Randy Kraft einnig einn þeirra. Hann myrti að minnsta kosti sextán manns á árum áður.
Í bréfi sínu tekur Newsom fram að fólkið sem um ræðir hafi gert hræðilega hluti og valdið fjölda fólks miklum þjáningum og skaða, ekki bara fórnarlömbum heldur eigi það einnig við aðstandendur þeirra.
Ríkisstjórinn segir að ákvörðunin hafi verið honum gífurlega erfið vegna þess að hún muni draga sársaukafullar minningar fólks aftur upp á yfirborðið. Hann muni, sem ríkisstjóri, bera ábyrgð á því.
Á undanförnum árum hafa aðrir ríkisstjórar í Bandaríkjunum gripið til sambærilegra aðgerða. Kate Brown gerði það í Oregon árið 2022 og Jared Polis í Colorado árið 2020. Árið 2024 mildaði Joe Biden dauðadóma 37 af fjörutíu föngum sem biðu á dauðadeild í alríkisfangelsum.
