Testósteróngildi að degi til lækkuðu um 10-15% hjá tíu ungum, heilbrigðum körlum sem fengu aðeins fimm tíma svigrúm til svefns á nóttu í tilraun við Chicago-háskóla. Niðurstaðan kemur úr lítilli rannsókn frá 2011 sem fjallað er um í nýlegri yfirlitsgrein í Journal of Endocrinological Investigation, sem birtist 20. júlí 2026.
Minni lífsþróttur en óbreytt kortisól
Samkvæmt greininni í JAMA frá 2011 var meðalaldur karlanna 24,3 ár. Þeir voru fyrst þrjár nætur á rannsóknarstofu með tíu klukkustundir í rúmi á nóttu og síðan átta nætur með fimm klukkustundir í rúmi. Raunverulegur svefn styttist við það úr 8 klukkustundum og 55 mínútum í 4 klukkustundir og 48 mínútur. Blóðsýni voru tekin á 15-30 mínútna fresti í sólarhring. Lækkun testósteróngilda mældist á tímabilinu klukkan 8-22 og var mest klukkan 14-22.
Höfundarnir báru lækkunina saman við eðlilega öldrun, sem þeir sögðu tengjast um 1-2% lækkun testósteróns á ári. Sá samanburður jafngildir ekki niðurstöðu um að vika af svefnskerðingu valdi margra ára öldrun.
Lífsþróttur, sem þátttakendur mátu sjálfir, minnkaði einnig eftir því sem leið á svefnskerðinguna. Kortisólgildi yfir daginn voru hins vegar svipuð við báðar aðstæður. Höfundarnir töldu þörf á frekari rannsóknum á tengslum svefns og testósteróns.
Lítið úrtak og ólíkar niðurstöður rannsókna
Í tilrauninni voru aðeins tíu sjálfboðaliðar sem svöruðu auglýsingum á háskólasvæðinu, en ekki slembiúrtak. Engar konur eða eldri karlar tóku þátt og svefnskerðingin stóð aðeins í rúma viku. Niðurstöðurnar þýða því ekki að allir karlar fái slíka lækkun testósteróngilda við sambærilegan svefnskort.
Í safngreiningu frá 2021, sem tók til 18 rannsókna og 252 karla, fundust ekki tölfræðilega marktæk áhrif skammtímaskerðingar á nætursvefni á testósteróngildi. Algjör svefnskortur í 24 klukkustundir eða lengur lækkaði hins vegar testósteróngildi. Höfundar safngreiningarinnar bentu á að ekki hefði verið samstaða um áhrifin.
Yfirlitsgreinin frá 2026 er ekki ný tilraun heldur samantekt höfunda á fyrri rannsóknum. Höfundarnir taka sjálfir fram að slík samantekt takmarki möguleika á að alhæfa út frá niðurstöðunum. Þeir benda þó á að sumar tegundir testósterónskorts geti að hluta gengið til baka með þyngdartapi, bættum efnaskiptum, hreyfingu og úrræðum sem bæta svefn.
Heilsuvera mælir með reglulegum svefntíma
Samkvæmt viðmiðum Heilsuveru um svefnþörf eftir aldri er mælt með 7-9 klukkustunda svefni fyrir 18-65 ára og 7-8 klukkustundum fyrir 65 ára og eldri. Svefnþörf er þó einstaklingsbundin.
Í svefnráðum Heilsuveru er lögð áhersla á að fara á fætur á sama tíma á hverjum morgni, líka um helgar, og forðast skjái síðasta klukkutímann fyrir svefn. Koffíns ætti að neyta í hófi og ekki eftir kvöldmat. Leita ætti læknis ef svefntruflanir eru langvinnar.
