Alls voru 8.405 einstaklingar búsettir á Íslandi 1. október 2026 með gilt dvalarleyfi á grundvelli alþjóðlegrar verndar eða mannúðarsjónarmiða og skráð lögheimili. Í Reykjavíkurborg einni voru 281 með ríkisfang Palestínu og dvalarleyfi á grundvelli alþjóðlegrar verndar, þar á meðal viðbótarverndar.
Tölurnar koma fram í svari dómsmálaráðherra við skriflegri fyrirspurn Júlíusar Viggós Ólafssonar, þingmanns Sjálfstæðisflokksins. Fyrirspurnin var lögð fram 24. september og svarið barst Alþingi 4. nóvember.
Nærri sex af hverjum tíu eru Úkraínumenn
Af þeim 8.405 höfðu 5.037, eða 59,9 prósent, dvalarleyfi á grundvelli sameiginlegrar verndar vegna fjöldaflótta. Nær allir þeirra, eða 5.002, eru ríkisborgarar Úkraínu. Þetta er tímabundin vernd sem var virkjuð eftir innrás Rússlands í Úkraínu.
Aðrir 1.988, eða 23,7 prósent, höfðu dvalarleyfi á grundvelli alþjóðlegrar verndar, þar á meðal viðbótarverndar. Alls 977, eða 11,6 prósent, höfðu hlotið alþjóðlega vernd á grundvelli fjölskyldutengsla og 403, eða 4,8 prósent, á grundvelli mannúðarsjónarmiða. Upplýsingarnar eru frá Útlendingastofnun.
Þrír af hverjum fjórum á höfuðborgarsvæðinu
Samkvæmt svari ráðherra búa 75 prósent þeirra sem hafa fengið alþjóðlega vernd eða dvalarleyfi af mannúðarástæðum á höfuðborgarsvæðinu, 8 prósent á Suðurnesjum og 5,4 prósent á Norðurlandi eystra. Á öðrum svæðum er hlutfallið lægra.
Í a-lið fyrirspurnarinnar, sem nær til alþjóðlegrar verndar og viðbótarverndar, voru 1.102 einstaklingar skráðir í Reykjavíkurborg. Stærstu hóparnir eftir ríkisfangi þar voru Palestína með 281, Venesúela með 209, Afganistan með 161, Sýrland með 116 og Sómalía með 74. Á höfuðborgarsvæðinu öllu voru 1.644 með slíkt dvalarleyfi.
Á landinu öllu voru 543 með ríkisfang Palestínu í a-lið. Aðrir fjölmennustu hóparnir þar voru Venesúela með 377, Sýrland með 239, Afganistan með 233 og Sómalía með 123.
Í b-lið, alþjóðleg vernd á grundvelli fjölskyldutengsla, voru 521 skráðir í Reykjavíkurborg. Þar voru stærstu hóparnir Palestína með 152, Sýrland með 105, Venesúela með 88 og Afganistan með 71. Alls voru 977 í b-lið á landinu.
Í d-lið, sameiginleg vernd vegna fjöldaflótta, voru 2.551 skráðir í Reykjavíkurborg, þar af 2.529 Úkraínumenn. Á höfuðborgarsvæðinu voru 3.530 með þessa tegund leyfis. Akureyrarbær hafði 307 Úkraínumenn í d-lið, Reykjanesbær 301 og Borgarbyggð 205.
Lagabreytingar og fækkun umsókna
Ráðherra segir að í tíð núverandi ríkisstjórnar hafi verið unnið að breytingum á útlendingalöggjöf sem geti haft áhrif á stærð og samsetningu hópsins. Nefndar eru meðal annars breytingar sem varða afturköllun alþjóðlegrar verndar, afnám svonefndrar 18 mánaða reglu og breytt skilyrði fjölskyldusameiningar handhafa viðbótarverndar. Þá hafa verið sett lög um brottfararstöð.
Í meðförum þingsins er frumvarp um tímabundna vernd vegna fjöldaflótta. Nýtt frumvarp um dvalarleyfishluta útlendingalaganna gerir auknar kröfur til framfærslu handhafa alþjóðlegrar verndar sem sækja um ótímabundið dvalarleyfi. Ráðherra segir að áhrif breytinganna liggi ekki fyrir en að umsóknum um alþjóðlega vernd hafi þegar fækkað verulega milli ára.
