Breski þróunarlíffræðingurinn og rithöfundurinn Richard Dawkins hefur blandað sér í harðar deilur um fyrirhugaða löggjöf í Bretlandi sem gagnrýnendur segja geta leitt til þess að foreldrar verði sóttir til saka fyrir að draga kynvitund barna sinna í efa. Dawkins segir hugmyndir um að einstaklingar geti sjálfir ákveðið líffræðilegt kyn sitt ganga gegn vísindalegum staðreyndum.
Tilefnið er frétt The Telegraph um vaxandi andstöðu við frumvarp bresku ríkisstjórnarinnar, Draft Conversion Practices Bill, sem ætlað er að banna misnotkun í tengslum við svokallaðar bælingar- og umbreytingarmeðferðir vegna kynhneigðar eða kynvitundar.
Gagnrýnendur frumvarpsins vara við því að orðalag þess sé svo víðtækt að foreldrar geti átt yfir höfði sér allt að fimm ára fangelsi fyrir afskipti af ákvörðunum barna sinna um kynvitund og kynleiðréttingu.
Dawkins: Kynvitund er ekki það sama og líffræðilegt kyn
Dawkins, sem er einn þekktasti þróunarlíffræðingur heims og höfundur bókarinnar The Selfish Gene, deildi frétt The Telegraph á samfélagsmiðlum og lét þar þung orð falla.
„Kynvitund, öfugt við líffræðilegt kyn, er andvísindaleg goðsögn,“ skrifaði Dawkins.
Hann hélt áfram:
„Ef barn með getnaðarlim tilkynnir að það sé í raun stúlka, hafa foreldrar og kennarar beinlínis skyldu til að fræða barnið um þann vísindalega sannleika að það sé drengur.“
Dawkins tók jafnframt skýrt fram að hvorki líkamlegt né andlegt ofbeldi gegn börnum væri réttlætanlegt undir nokkrum kringumstæðum.
„Auðvitað ætti ekkert foreldri að beita líkamlegu eða andlegu ofbeldi af nokkurri ástæðu. En ef einhver ætti að sæta ákæru eru það þeir sem bregðast umönnunarskyldu sinni með því að hvetja börn til þeirrar andvísindalegu ranghugmyndar að þau geti sjálf valið sér líffræðilegt kyn.“
Ummælin endurspegla þá afstöðu Dawkins að skýran greinarmun verði að gera á líffræðilegu kyni og hugmyndum fólks um eigin kynvitund.
Segja frumvarpið ógna réttindum foreldra
The Telegraph hefur hafið sérstaka herferð þar sem þess er krafist að frumvarpið verði dregið til baka.
Meðal þeirra sem hafa lýst stuðningi við herferðina eru Kemi Badenoch, leiðtogi breska Íhaldsflokksins, Nigel Farage, leiðtogi Reform UK, og Kishwer Falkner, fyrrverandi formaður bresku jafnréttis- og mannréttindastofnunarinnar.
Badenoch segir að þegar séu til staðar lög sem verndi fólk gegn ofbeldi og mismunun og að foreldrar eigi að geta rætt við börn sín án þess að óttast afskipti lögreglu.
Farage hefur sömuleiðis krafist þess að frumvarpið verði dregið til baka og segir fráleitt að foreldrar eigi á hættu að verða gerðir að afbrotamönnum fyrir samtöl við börn sín um kynvitund.
Í nýrri skýrslu hugveitunnar Policy Exchange vara Falkner og lögmaðurinn Akua Reindorf við því að frumvarpið geti grafið undan réttindum foreldra og tjáningarfrelsi.
Þær telja meðal annars hættu á að foreldrar verði sakaðir um refsiverða háttsemi ef þeir neita að fjármagna kynleiðréttingu barns eða reyna að telja það af því að hefja læknisfræðilegt kynleiðréttingarferli.
Ríkisstjórnin hafnar gagnrýninni
Breska ríkisstjórnin hafnar því að frumvarpið geri venjuleg samtöl foreldra og barna refsiverð.
Samkvæmt frumvarpinu þarf meðal annars að sýna fram á misnotkun og alvarlegt tjón eða verulega vanlíðan til þess að háttsemi geti varðað refsingu. Markmiðið sé að vernda fólk gegn þvingunum og skaðlegum aðferðum sem ætlað er að breyta kynhneigð eða kynvitund þess.
Samtökin Humanists UK hafa einnig gagnrýnt málflutning The Telegraph og segja að frumvarpið innihaldi verulegar takmarkanir á því hvaða háttsemi geti talist refsiverð.
Andstæðingar frumvarpsins telja hins vegar að óljóst orðalag geti skapað réttaróvissu og haft letjandi áhrif á foreldra, kennara og heilbrigðisstarfsfólk.
Frumvarpið er enn til skoðunar hjá breska þinginu og hefur ekki tekið gildi.
Deilurnar snúast því ekki aðeins um hvernig vernda eigi börn gegn ofbeldi og þvingunum, heldur einnig um mörkin milli ábyrgðar foreldra, tjáningarfrelsis og afskipta ríkisvaldsins af fjölskyldulífi.
