Regnbogafáninn og svokallaður inngildandi framfarafáni eru gjarnan settir undir sama hatt í almennri umræðu. Þeir byggja á sömu sögu og eru báðir notaðir sem tákn hinsegin samfélagsins, en útlit þeirra, uppruni og táknfræði eru ekki þau sömu.
Í tilefni hinsegin daga er tilvalið að skoða muninn á þessum tveimur fánum sem fólk ruglar svo gjarnan saman, ekki síst þar sem við hjá Nútímanum sjáum reglulega fólk í kommentakerfinu okkar vera hissa þegar talað er um inngildandi framfarafánann.
Regnbogafáninn samanstendur af sex láréttum litaröndum. Inngildandi framfarafáninn notar sömu sex rendur sem grunn en bætir við ör með fleiri litum og fjólubláum hring.
Hér fyrir neðan verður farið yfir þær skilgreiningar sem hönnuðir fánanna hafa gefið þeim.
Regnbogafáninn á rætur að rekja til ársins 1978
Upprunalegi regnbogafáninn var hannaður undir forystu bandaríska listamannsins og aðgerðasinnans Gilbert Baker árið 1978.
Fyrsta útgáfa fánans hafði átta rendur og fékk hver litur sérstaka merkingu:
Bleikur táknaði kynlíf.
Rauður táknaði lífið.
Appelsínugulur táknaði lækningu.
Gulur táknaði sólarljós.
Grænn táknaði náttúruna.
Túrkísblár táknaði töfra og list.
Indígóblár táknaði kyrrð og samhljóm.
Fjólublár táknaði andann.
Bleika röndin var fjarlægð síðar þar sem erfitt var að útvega efni í réttum lit til fjöldaframleiðslu. Indígóbláa röndin var einnig felld niður þegar ákveðið var að fáninn skyldi hafa jafnan fjölda lita.
Þannig varð til sex lita útgáfan sem flestir þekkja í dag, með litunum rauðum, appelsínugulum, gulum, grænum, bláum og fjólubláum .
Litirnir í regnbogafánanum standa því ekki hver fyrir tiltekinn hóp innan hinsegin samfélagsins. Þeir eiga að tákna hugtök á borð við líf, lækningu, ljós, náttúru, frið og anda.
Framfarafáninn kom fram árið 2018
Bandaríski hönnuðurinn Daniel Quasar kynnti svokallaðan Progress Pride Flag, eða framfarafána, árið 2018.
Hann hélt sex lita regnboganum en bætti við fimm litum í flöt sem er í laginu eins og ör, við vinstri brún fánans. Þar voru ljósblár, bleikur og hvítur litur transfánans ásamt svartri og brúnni rönd.
Ljósblái liturinn byggir á hefðbundinni tengingu litarins við drengi og bleiki liturinn á tengingu við stúlkur. Hvíti liturinn táknar meðal annars fólk í kynleiðréttingarferli, fólk sem skilgreinir sig utan hefðbundinnar kynjatvíhyggju og fólk með „ódæmigerð kyneinkenni“.
Brúni og svarti liturinn voru settir inn til að vekja athygli á jaðarsettum hinsegin einstaklingum af ólíkum kynþáttum og uppruna.
Svarti liturinn táknar fólk sem hefur látist af völdum alnæmis, þeim sem lifa með HIV og fordómum gagnvart sjúkdómnum.
Litirnir mynda ör sem vísar inn í regnbogann. Örin táknar hreyfingu fram á við en staðsetning hennar við jaðar fánans á jafnframt að minna á að frekari framfara sé þörf.
Fjólublái hringurinn bættist við árið 2021
Inngildandi framfarafáninn er enn nýrri útgáfa. Hann var hannaður árið 2021 af Valentino Vecchietti í tengslum við bresku samtökin Intersex Equality Rights UK.
Vecchietti bætti gulum þríhyrningi og fjólubláum hring inn í örina á framfarafánanum. Táknin koma úr sérstökum fána intersex fólks sem Morgan Carpenter hannaði árið 2013.
Intersex er yfirheiti yfir fólk sem fæðist með „óhefðbundin kyneinkenni“.
Guli og fjólublái liturinn voru valdir meðal annars til að forðast bleikan og bláan, sem lengi hafa verið tengdir hefðbundnum hugmyndum um kynin.
Fjólublái hringurinn er heill og óbrotinn. Hann táknar heild, sjálfræði yfir eigin líkama og rétt fólks til að ráða því sjálft hver það er og hvernig líkami þess er meðhöndlaður.
Inngildandi framfarafáninn inniheldur því nokkur mun meira en regnbogafáninn:
Sex lita regnbogann.
Ljósbláan, bleikan og hvítan lit transfánans.
Svartan og brúnan lit sem beina athygli að jaðarsettum hópum og HIV- og alnæmissögunni.
Ör sem táknar áframhaldandi framfarir.
Gulan flöt og fjólubláan hring sem tákna intersex fólk og líkamslegt sjálfræði.
Hvers vegna er fánunum ruglað saman?
Helsta ástæða þess að fánunum er ruglað saman er sú að inngildandi framfarafáninn inniheldur allan hefðbundna regnbogafánann.
Báðir eru einnig notaðir á sömu viðburðum, við sömu byggingar og sem almenn tákn um stuðning við hinsegin fólk. Í daglegu tali er því gjarnan talað um „regnbogafána“ óháð því hvor útgáfan er í raun til sýnis, jafnvel þó það sé rangt.
Munurinn sést helst á vinstri hluta fánans. Sé fáninn eingöngu með sex láréttum röndum er um hefðbundinn regnbogafána að ræða. Sé fáninn einnig með marglita ör og fjólubláan hring er um inngildandi framfarafánann að ræða. .
View this post on Instagram
