Kvikumagnið sem safnast hefur fyrir undir Svartsengi á Reykjanesskaga er orðið allt að 40% meira en fyrir síðustu eldgos á Sundhnúksgígaröðinni. Jarðvísindamenn telja áfram líklegt að nýtt kvikuhlaup verði á svæðinu og geti leitt til eldgoss. Ekki er hægt að spá fyrir um hvenær það gerist og fyrirvarinn gæti orðið stuttur.

Þetta kemur fram í umfjöllun Vísis frá 31. október þar sem rætt er við Benedikt Gunnar Ófeigsson, jarðeðlisfræðing og fagstjóra aflögunarmælinga hjá Veðurstofu Íslands.

Benedikt segir að kvikumagnið undir Svartsengi sé nú allt að 40% meira en það var fyrir síðustu gos. Þar með sé mögulegt að næsta eldgos verði umfangsmeira en þau fyrri.

Hann leggur þó áherslu á að ekki sé sjálfgefið að öll kvikan sem safnast hefur fyrir nái upp á yfirborðið.

Lengsta goshlé frá upphafi hrinunnar

Síðasta eldgosi á Sundhnúksgígaröðinni lauk 5. ágúst 2025. Síðan þá hefur kvika haldið áfram að safnast fyrir undir Svartsengi og landris mælst með nokkuð stöðugum hraða.

Nú hefur liðið lengri tími á milli eldgosa en áður frá því að goshrinan hófst í desember 2023.

Þrátt fyrir langvarandi goshlé benda mælingar ekki til þess að eldvirkninni sé lokið.

Samkvæmt stöðumati Veðurstofu Íslands frá 27. október heldur þrýstingur áfram að byggjast upp á nokkurra kílómetra dýpi undir Svartsengi.

Fyrirvari gæti orðið mjög stuttur

Óvissan um tímasetningu næsta eldgoss hefur aukist eftir því sem lengra líður frá síðasta kvikuhlaupi.

Benedikt segir að ekki sé lengur hægt að styðjast við sömu skammtímavísbendingar og áður til að meta hvenær næsti atburður verði.

Veðurstofan telur áfram líklegast að kvika hlaupi frá söfnunarsvæðinu undir Svartsengi yfir í Sundhnúksgígaröðina. Slíkt kvikuhlaup gæti síðan leitt til eldgoss.

Þótt skjálftavirkni sé enn lítil þurfa íbúar og viðbragðsaðilar því áfram að gera ráð fyrir að atburðarás geti þróast hratt.

Aukið eftirlit vegna íbúa í Grindavík

Samhliða áframhaldandi kvikusöfnun hefur líf smám saman færst aftur í Grindavík.

Skólahald hófst á ný í bænum í haust og hátt í 30 börn stunda þar grunnskólanám.

Að sögn Benedikts kallar aukinn fjöldi fólks í bænum á enn nákvæmara eftirlit með jarðhræringum og mögulegum breytingum í nágrenni Grindavíkur.

Rýmingaráætlanir eru til staðar og loftvarnarflautur eru prófaðar reglulega.

Engin merki um að goshrinunni sé að ljúka

Í nýjustu stöðuupplýsingum Veðurstofunnar kemur fram að jarðskjálftavirkni á Sundhnúksgígaröðinni sé áfram lítil.

Nokkur virkni hefur þó mælst við Víkur vestan Grindavíkur, þar sem skjálfti af stærðinni 2,5 varð 14. október.

Veðurstofan telur að skjálftavirknin tengist aukinni spennu í jarðskorpunni vegna landriss við Svartsengi.

Eldstöðin Reykjanes-Svartsengi er áfram á viðvörunarstigi 2, sem merkir töluvert aukna virkni.

Núgildandi hættumatskort gildir til 5. janúar 2027, að óbreyttum aðstæðum.

Veðurstofan undirstrikar að langt hlé milli eldgosa sé ekki vísbending um að goshrinunni sé lokið. Kvikusöfnun geti haldið áfram um langa hríð áður en nýtt kvikuhlaup eða eldgos verður.