Ísland fellur um sjö sæti milli ára í samkeppnishæfni og situr í 22. sæti af 70 ríkjum árið 2026. Samkeppnishæfni Íslands minnkar í öllum meginþáttum nýrrar úttektar IMD háskólans í Sviss, sem framkvæmir árlega úttekt á samkeppnishæfni ríkja. Í greiningu sinni leggur Viðskiptaráð til tillögur í fjórum áhersluflokkum sem bæta myndu samkeppnishæfni landsins til lengri tíma litið.
Úttekt IMD á samkeppnishæfni er ein sú umfangsmesta sinnar tegundar. Hún metur getu ríkja til að skapa verðmæti og standa undir góðum lífskjörum til lengri tíma litið.
Samkeppnishæfni Íslands hefur ekki mælst lægri í úttektinni í níu ár, eða síðan árið 2017. Samkeppnishæfni Íslands hefur aukist frá árinu 2010 og sótt á önnur Norðurlönd, sem hafa jafnan mælst meðal samkeppnishæfustu ríkja heims. Þrátt fyrir mikla lækkun milli ára ber ekki mikið í milli Íslands og annarra Norðurlanda, þar sem samkeppnishæfni þeirra er að dragast saman sömuleiðis. Þannig lækkar Finnland um 5 sæti, Noregur um 6 sæti, Svíþjóð um 1 sæti og Danmörk lækkar um 2 sæti.
Ísland lækkar í öllum fjórum meginþáttum samkeppnishæfni á milli ára. Mest lækkar Ísland í efnahagslegri frammistöðu, um níu sæti. Ísland lækkar um fimm sæti þegar horft er til skilvirkni atvinnulífsins og samfélagslegra innviða, en um fjögur sæti í skilvirkni hins opinbera.Vinnumarkaður, atvinnustig og stofnanaumgjörð eru þeir undirþættir sem lækka mest á milli ára. Þar vega þyngst há laun, aukið atvinnuleysi, meiri gengissveiflur, minni aðlögunarhæfni stefnu stjórnvalda og aukin skriffinnska.
Singapore samkeppnishæfast
Singapore er samkeppnishæfasta ríki heims. Hong Kong situr í öðru sæti og Sviss í því þriðja. Taívan skipar fjórða sætið og Sameinuðu arabísku furstadæmin eru í því fimmta. Í neðsta sæti er Venesúela, líkt og undanfarin tvö ár.
Fjórar tillögur til bættrar samkeppnishæfni
Viðskiptaráð hefur mótað tillögur í fjórum áhersluflokkum sem allar myndu bæta samkeppnishæfni Íslands til lengri tíma litið og þannig auka hagsæld.
Fjármál hins opinbera: Stjórnvöld auki aðhald í rekstri ríkisins, lækki skuldir og minnki þannig vaxtagjöld. Ríkissjóður dragi einnig úr skuldabyrði sinni með eignasölum. Átak í opinberum fjármálum myndi leiða til lægri verðbólgu og vaxta.
Skattar: Með því að draga úr útgjöldum má skapa svigrúm til þess að lækka skatta. Það myndi hafa jákvæð áhrif á hvata til verðmætasköpunar, sem eykur fjárfestingu og framleiðslu í hagkerfinu.
Leikreglur: Með afnámi viðskiptahindrana, einfaldara regluverki og bættri umgjörð í samkeppnismálum gætu stjórnvöld stuðlað að auknu vöruúrvali og samkeppni hér á landi.
Erlend fjárfesting: Stjórnvöld liðki sérstaklega fyrir erlendri fjárfestingu í gegnum einfaldara regluverk og skilvirkt eftirlit. Það myndi tryggja bætt aðgengi að fjármagni, aukinn þekkingarflutning til landsins og bætt lánakjör.
Lesa má úttektina í heild sinni hér.
