Prófessorinn og afbrotafræðingurinn Helgi Gunnlaugsson varar við því í nýlegri grein á Vísi að hugmyndafræði þýska flokksins Alternative für Deutschland (AFD) beri með sér hættulegt bergmál úr sögu Evrópu.
Greinin, sem ber heitið Helförin var bara fugladrit, byggir á nýlegri námsferð félagsgreinakennara til Berlínar þar sem Helgi og samstarfsfólk hans kynntu sér uppgang flokksins og ræddu við þýska nemendur og fræðimenn.
Tengir íhaldssöm gildi við öfgahyggju
Í greininni lýsir Helgi því hvernig AFD njóti nú stuðnings tæplega þriðjungs Þjóðverja samkvæmt könnunum og gæti orðið stærsti flokkurinn í Saxlandi í kosningum í haust.
Það sem vekur athygli er hvernig Helgi dregur upp mynd af hugmyndafræði flokksins og þeirra sem styðja hann.
„Samkennd og samlíðan með öðrum en þeim sjálfum er bara fyrir góða fólkið og kemur lýðræði og mannréttindum ekkert við. Hefðbundnu gildin þarf að endurvekja, Þýskaland er ein þjóð, kynin aðeins tvö, femínismi er bein ógn við góð og gegn gildi,“ skrifar Helgi.
Með þessum orðum Helga eru ekki aðeins andstaða við óheftan innflutning fólks og aukna þjóðerniskennd sett fram sem einkenni öfgahægrisins, heldur einnig afstaða til kynjamála og femínisma sem margir myndu telja til almennrar samfélagsumræðu.
Vaxandi stuðningur og aukin pólun
AFD hefur á síðustu árum vaxið hratt í fylgi, sérstaklega í austurhluta Þýskalands, og nýtur aukins stuðnings meðal verkafólks, fjölskyldufólks og ungra karla sem telja ríkjandi stjórnmálaelítu hafa brugðist sér í innflytjenda- og öryggismálum.
Gagnrýnendur benda á að slík orðræða, þar sem hefðbundin eða íhaldssöm viðhorf eru sett í samhengi við nasisma og fasisma, geti ýtt undir enn meiri pólun og gert málefnalega umræðu erfiðari.
Þá hafa sumir einnig bent á ákveðna mótsögn í þeirri mynd sem oft er dregin upp af AFD sem einsleitum þjóðernishreyfingum. Formaður flokksins, Alice Weidel, er til að mynda lesbía í sambúð með konu af uppruna frá Sri Lanka.
Í lok greinar sinnar spyr Helgi hvort bergmál þessarar hugmyndafræði sé þegar farið að heyrast í íslenskri pólitík – og hvort mannkynið sé enn á ný að stefna inn á sömu brautir og áður leiddu til hörmunga í Evrópu. Þótt hann nefni enga íslenska stjórnmálaflokka á nafn hefur málflutningur hans verið túlkaður sem augljós vísun í Miðflokkinn og aðra flokka sem hafa gagnrýnt harðlega innflytjendastefnu stjórnvalda. Með því er slík gagnrýni óbeint sett í samhengi við hugmyndafræði sem Helgi tengir við myrkustu kafla Evrópusögunnar – nokkuð sem margir telja bæði ósanngjarnt og verulega ósmekklegt.
