Sigurður Sigurðsson skrifar:

Það er eitthvað mikið og alvarlegt að láta undan í stoðum íslensks samfélags þessa dagana. Í aðdraganda þjóðaratkvæðagreiðslunnar 29. ágúst um áframhaldandi viðræður við Evrópusambandið höfum við orðið vitni að þróun sem ógnar ekki aðeins stjórnmálalegri framtíð okkar, heldur siðferðilegum og menningarlegum kjarna þjóðarinnar. Ofbeldisverk í orði, hrottaleg hatursorðræða, morðhótanir og skipulagður atvinnurógur gegn fjölmiðlafólki og kjörnum fulltrúum — á borð við Þorgerði Katrínu utanríkisráðherra — eru að verða daglegt brauð á samfélagsmiðlum. 

Þetta er ekki lengur málefnalegur ágreiningur; þetta er orðið lýðræðislegt neyðarástand.

Sem þjóð standa Íslendingar frammi fyrir því að missa endanlega sjónar á þeim áttavita sem dregið hefur okkur áfram til velsældar - hinum norræna grunni sem hvílir á háu milliliðalausu trausti, siðfræði jafnaðarins og ríkri virðingu fyrir mannlegum gildum og kristnum viðmiðum um náungakærleik og hógværð. Ef allt fer á versta veg, og ef kjósendur velja að segja „Nei“ í ágúst undir áhrifum þessa ofbeldisskapaða óttastjórnmála, stefnir Ísland í margfalda og háskalega einangrun. Við munum ekki aðeins loka dyrunum á Evrópu, heldur aftengja okkur frá menningar- og þróunarstraumum Norðurlandanna og færast aftur á bak á öllum sviðum nútímavæðingar.

Siðrofið og flóttinn frá norrænum gildum

Styrkur hinna norrænu lýðræðisríkja hefur aldrei legið í vopnum eða stærð, heldur í þeirri siðfræði að hægt sé að ræða flóknustu álitamál af yfirvegun, byggja ákvörðunartöku á vísindum og gagnsæi, og sýna mannlegri reisn óskoraða virðingu. Þar eru kristin siðgæðisviðmið og mannréttindi ofin saman í öflugt samfélagslegt öryggisnet.

Á Íslandi er þessi menning hins vegar að láta undan sígandi en nýrri, tættari og ruddalegri orðræðu. Þegar fólk sér engan annan tilgang í lífinu en að traðka mannorð ókunnugra í svaðið vegna pólitísks ágreinings, þá er það merki um aukið alvarlegt samfélagsmein. Með því að láta þessa andstyggð normalísast erum við að tapa gríðarlegum andlegum og siðferðislegum verðmætum. Við erum að skipta út hinu norræna trausti fyrir landlægt vantraust, þar sem pólitískir andstæðingar eru sýndir sem óvinir sem þarf að eyðileggja. Þetta ástand dregur þjóðina markvisst niður í menningarlegt fen þar sem ofbeldi á netinu fær að stýra því hverjir þora að taka þátt í opinberri umræðu.

Glötuð framtíð nýrrar kynslóðar

Á sama tíma og umræðan á Íslandi eitrast af hótunum og rógburði, eru Evrópa og Norðurlöndin að skipuleggja og fjármagna mestu framtíðaruppbyggingu okkar tíma. Þar er unnið að grænni umbreytingu, sjálfbærri auðlindanýtingu, hringrásarhagkerfi og nýjum tæknistöðlum sem munu stýra mörkuðum næstu áratugina. Þessari þróun fylgja gríðarlegir fjármunir og alþjóðleg samvinna sem á að tryggja lífskjör næstu kynslóða.

Útlitið er vissulega ekki bjart fyrir Ísland ef við veljum að segja nei í ágúst á forsendum þjóðernispopúlisma, hótana og hræðsluáróðurs. Slík niðurstaða mun innsigla einangrun okkar. Fyrir þá íslensku kynslóð sem nú vex úr grasi þýðir þetta að ekkert mun koma til hagræðingar né framtíðaruppbyggingar í íslensku efnahagslífi. 

Ungt fólk á Íslandi mun áfram búa við „íslenska kerfið“ — sem þýðir stökkbreyttan vaxtakostnað, krónustökk, verðbólguskot og lokaðan matvælamarkað sem rýrir kaupmátt heimilanna á hverjum einasta degi. Á meðan jafnaldrar þeirra á Norðurlöndunum njóta efnahagslegs stöðugleika, lágra vaxta og öflugra innviða, mun íslenska æskan dragast langt aftur úr og neyðast til að bera þyngri byrðar en nokkur önnur nágrannaþjóð.

Endastöðin - Lénsveldi elítunnar og útgerðarauðvaldsins

Sá skaði sem hlýst af því ef við fylgjum ekki Norðurlöndunum og Evrópu í átt að auknu gagnsæi og hlutlægum leikreglum er ekki bara efnahagslegur — hann er samfélagslegur. Ef þjóðin fellur fyrir áróðrinum og veldur því að við einangrumst frekar, þá verður hin endanlega niðurstaða sár og hrikaleg fyrir almenning.

Án þess utanaðkomandi aðhalds, samkeppnisreglna, neytendaverndar og reglugerðaraga sem fylgja evrópsku og norrænu samstarfi, mun hið séríslenska klíkuveldi festa sig endanlega í sessi. Útgerðarauðvaldið og hin innlenda efnahagselíta munu áfram geta makað krókinn í skjóli lokaðs markaðar og örgjaldmiðils sem vinnur með þeirra hagsmunum en gegn hagsmunum launafólks. Ísland stefnir þá hraðbyri á að verða samfélag þar sem auðlindarentan og fjármagnið safnast á enn færri hendur á meðan almenningur ber allan kostnaðinn af óstöðugleikanum.

Lokastöðin á þessari braut er sú að íslenska þjóðin — og sérstaklega unga kynslóðin — breytist í algjöra leiguliða og lénsþræla í eigin landi. Ungt fólk mun ekki eiga neinn möguleika á að eignast húsnæði eða byggja upp fjárhagslegt sjálfstæði vegna okurvaxta og verðtryggingar, heldur neyðist það til að greiða stórum fjárfestafélögum og innlendum lénsherrum skatt af ævistarfi sínu. Það er hrikaleg kaldhæðni ef við fórnum raunverulegu frelsi, lífskjörum og siðferðislegum gildum þjóðarinnar eingöngu til þess að verja forréttindi og einokunarstöðu innlendrar elítu sem þrífst á einangruninni.

Niðurstaða

Atkvæðagreiðslan þann 29. ágúst snýst um margt meira en pólitíska stefnu - hún er prófsteinn á það hvers konar fólk við viljum vera og í hvers konar samfélagi við viljum búa. Ætlum við að leyfa ofbeldi, hótunum og rógburði að eitra lýðræðið og hrekja okkur inn í myrka einangrun nýs lénsveldis? Eða ætlum við að standa vörð um norræna menningu, kristna siðfræði, traust og málefnalega umræðu?

Útlitið er vissulega ekki bjart ef við horfum á það hatur sem fær að grassera óáreitt á netinu í dag. 

En niðurstaðan er ekki ráðin. Kosningarnar munu skera úr um hvort Ísland fylgi áttavita norrænnar velsældar og framþróunar, eða hvort við afhendum framtíð næstu kynslóðar í hendur fárra útvaldra lénsherra. Ábyrgð kjósenda hefur aldrei verið ríkari.