Diljá Mist Einarsdóttir, þingmaður Sjálfstæðisflokksins og fulltrúi í utanríkismálanefnd, segist hafa lagt fram frumvarp um aukið eftirlit með trúfélögum í kjölfar heimsóknar Muhammad Taqi Usmani til Íslands. Hún greindi frá því í viðtali við Arnþrúði Karlsdóttur í síðdegisútvarpi Útvarps Sögu þriðjudaginn 3. nóvember, samkvæmt skriflegri frásögn stöðvarinnar.
Frumvarpið hafði ekki enn verið birt á vef Alþingis við athugun Nútímans að morgni miðvikudagsins 4. nóvember, hvorki í málaskrá 158. löggjafarþings né meðal útbýttra þingskjala.
Lýsir upptökum og skerðingu sóknargjalda
Samkvæmt lýsingunni í viðtalinu fengi sýslumaður heimild til að sækja opnar samkomur trúfélaga og krefjast þess að þær yrðu teknar upp. Þá mætti banna tiltekin fjárframlög frá erlendum ríkjum og skerða sóknargjöld til trúfélaga sem brytu gegn settum reglum.
Tilgangurinn væri að bregðast við starfsemi sem kynni að ganga gegn lögum, allsherjarreglu og almennu siðgæði. Diljá lagði áherslu á að sömu grunnreglur ættu að gilda um öll trúfélög, óháð trúarbrögðum.
Vísaði til umfjöllunar um Usmani
Diljá lýsti áhyggjum af hugmyndum sem réttlættu ofbeldi, dauðarefsingar og mismunun gagnvart konum og samkynhneigðum. Hún tók þó fram að hún þekkti sögu Usmanis ekki nægilega vel til að fullyrða nákvæmlega hvað hann hefði sjálfur gert. Afstaða hennar byggðist meðal annars á umfjöllun Morgunblaðsins.
Usmani, 83 ára og fyrrverandi dómari við sjaríadómstól í Pakistan, hélt fyrirlestur í Stórmoskunni 21. október; mbl.is greindi frá því að hann hefði varið dauðarefsingu fyrir trúarfráhvarf. Karim Askari sagði við Vísi að ekki hefði verið um formlega heimsókn að ræða. Jens Garðar Helgason, varaformaður Sjálfstæðisflokksins, sagði á Facebook að stöðva ætti Usmani og hans líka á landamærunum, samkvæmt frétt Nútímans 29. október.
Leggur áherslu á trúfrelsi og tjáningarfrelsi
Diljá sagði í viðtalinu mikilvægt að fara varlega við takmarkanir á trúfrelsi og tjáningarfrelsi. Fólk ætti almennt að fá að tjá skoðanir sínar, jafnvel ógeðfelldar, og best væri að mæta öfgum með rökum. Þegar boðskapur fæli í sér hvatningu til morða eða ofbeldis gegn hópum yrðu stjórnvöld hins vegar að geta gripið inn í innan marka laganna.
Hún gagnrýndi jafnframt það sem hún taldi hættulega meðvirkni gagnvart öfgafullum trúarhugmyndum og sagði þá sem stæðu að slíkum heimsóknum þurfa að svara fyrir tilganginn.
Spurði um eftirlitið árið 2025
Diljá beindi fyrirspurn til dómsmálaráðherra haustið 2025 um eftirlit með skráðum trúfélögum. Í umræðu um hana 22. október það ár nefndi hún meðal annars að Norðmenn hefðu svipt Votta Jehóva opinberum framlögum og vísaði til sjaríaráða á Norðurlöndum.
Skráð trúfélög fá sóknargjöld úr ríkissjóði og sýslumaður fer með skráningu þeirra og eftirlit samkvæmt lögum nr. 108/1999 um skráð trúfélög og lífsskoðunarfélög.
