Deila við páfann gæti reynst forsetanum dýrkeypt

Forseti Bandaríkjanna, Donald Trump, birti gervigreindarmynd af sjálfum sér í líki Jesú Krist en eyddi henni síðan og sagðist hafa verið læknir á myndinni. Á sama tíma hefur hann staðið í harðri deilu við Leo XIV páfa vegna stríðsins við Íran en átökin gætu haft veruleg pólitísk áhrif fyrir forsetann á heimavelli. Páfinn hefur gagnrýnt stefnu stjórnvalda í innflytjendamálum, afskipti Bandaríkjanna af Venesúela og hernaðaraðgerðir gagnvart Íran. Trump hefur tekið því illa og sætir nú gagnrýni fyrir árásir á páfann, jafnvel frá bandamönnum sínum. Talið er að forsetinn geti með þessu misst trúaða kjósendur fyrir mikilvægar þingkosningar í nóvember.

Deilan á milli leiðtoga stærsta herveldis í heimi og höfuðs 1,4 milljarða kaþólikka er fordæmalaus og engin merki eru sýnileg um að henni sé að linna. „Það er ekkert sem þarf að biðjast afsökunar á. Hann hefur rangt fyrir sér,“ sagði Trump við fjölmiðla í Hvíta húsinu í gær.

Daginn áður sagði forsetinn páfann vera „veikan í baráttu gegn glæpum og slakan í utanríkismálum“. Eins gaf hann í skyn að Leó XIV hefði meðal annars verið kjörinn páfi árið 2025 vegna þess að hann er Bandaríkjamaður og gæti því tengst Trump-stjórninni.

Páfinn lét ekki sitt eftir liggja. Í flugi á leið til Afríku sagði hann við blaðamenn að hann óttaðist hvorki Trump-stjórnina né að tala skýrt um boðskap guðspjallsins. Áður hefur hann sagt hótanir Trump um að eyða „heilli siðmenningu“ í Íran „algjörlega óásættanlegar“ og gagnrýnt harðar aðgerðir gegn innflytjendum sem „ómannúðlegar“.

Miður sín yfir orðum forsetans

Trump hefur lengi notið stuðnings kristinna kjósenda, sem studdu hann í kosningunum 2016 og 2024, þrátt fyrir persónuleg hneykslismál og óljós tengsl hans við trú. Á síðara kjörtímabilinu hefur hann tekið upp trúarlegri tón. Sagði hann meðal annars að honum hefði verið „bjargað af Guði“ eftir morðtilraun í kosningabaráttunni árið 2024. 

Þrátt fyrir það hafa nýleg ummæli vakið furðu. Á páskadag birti hann til dæmis harkaleg skilaboð til Írans, þar sem hann hótaði grimmilegum afleiðingum ef Hormuz-sundið yrði ekki opnað og lauk færslunni með orðunum: „Lof sé Allah.“

Síðan komu beinar árásir hans á páfann. Yfirmaður bandarísku biskupasamtakanna, erkibiskup Paul Coakley, sagðist vera „miður sín“ yfir orðum forsetans.

Varaforsetinn JD Vance veitti Trump hins vegar stuðning. Í sumum tilvikum ætti Vatíkanið að halda sig við siðferðismál en láta forsetann um opinbera stefnu.

Fordæmalaus átök

Sérfræðingar segja að slíkar persónulegar árásir á páfa séu nánast fordæmalausar. 

Samskipti Bandaríkjanna og páfastólsins hafa oft verið stirð, til dæmis þegar Jóhannes Páll II páfi lagðist gegn innrásinni í Írak árið 2003. Frans páfi gagnrýndi brottvísanir innflytjenda skömmu fyrir andlát sitt árið 2025. En sérfræðingar benda á að nýi páfinn sé erfiðari skotspónn fyrir ásakanir um and-amerískar skoðanir, enda sjálfur Bandaríkjamaður. 

„Þetta er fordæmalaust þar sem enginn bandarískur forseti hefur viljað styggja kaþólska kjósendur með þessum hætti,“ segir Massimo Faggioli, prófessor við Trinity College í Dublin.

Bandamenn bregðast illa við 

Deilan á sér stað á viðkvæmum tíma fyrir Trump, þar sem repúblikanar óttast að missa meirihluta sinn í þinginu í komandi kosningum. Efnahagsáhyggjur bæta ekki úr skák, en þær má meðal annars rekja til hás olíuverðs í kjölfar átakanna við Íran. 

Fyrir Hvíta húsið er áhyggjuefni að gagnrýni hefur einnig borist frá hægri vængnum. Fyrrverandi þingkonan Marjorie Taylor Greene gagnrýndi Trump harðlega og sagði hann hafa ráðist á páfann vegna andstöðu hans við stríðið í Íran. „Þetta kemur í kjölfar illskeyttrar páskaupphrópana og hótana um að eyða heilli siðmenningu. Ég fordæmi þetta algjörlega,“ sagði hún.

Íhaldssami samfélagsrýnirinn Riley Gaines gagnrýndi einnig myndina sem Trump birti og hvatti hann til auðmýktar.

Forsætisráðherra Ítalíu, Giorgia Meloni, sem telst bandamaður Trump, fordæmdi árásir hans og sagði eðlilegt að páfinn kalli eftir friði.

Sérfræðingar telja þó að deilan geti enn runnið sitt skeið. „Miðað við hversu oft Trump skiptir um skoðun er ekki útilokað að hann hrósi páfanum á morgun,“ sagði franski sérfræðingurinn François Mabille.

Páfinn svaraði gagnrýni forsetans á hófsaman hátt og sagði það „siðferðilega skyldu“ sína að tala gegn stríði.