Breska lyfjastofnunin MHRA hefur afturkallað markaðsleyfi bóluefnisins IXCHIQ gegn chikungunya-veirunni eftir að öryggisrannsókn leiddi í ljós að ávinningur þess væri ekki lengur talinn vega upp á móti áhættunni. Tilkynnt hefur verið um alvarlegar aukaverkanir, meðal annars heilabólgu, sjúkrahúsinnlagnir og dauðsföll.

Ákvörðunin var tilkynnt opinberlega 20. október 2026 og hefur heilbrigðisstarfsfólki í Bretlandi verið fyrirskipað að hætta tafarlaust að ávísa, afhenda eða gefa bóluefnið.

IXCHIQ er framleitt af lyfjafyrirtækinu Valneva og var ætlað fullorðnum einstaklingum sem ferðast til landa þar sem chikungunya-veiran er útbreidd.

Alvarlegar aukaverkanir og dauðsföll

Samkvæmt MHRA hafa frá markaðssetningu bóluefnisins borist tilkynningar um alvarlegar aukaverkanir, þar á meðal einkenni sem líkjast chikungunya-sýkingu og sjaldgæfa taugafræðilega fylgikvilla á borð við heilabólgu.

Sum tilvik leiddu til sjúkrahúsinnlagna eða dauðsfalla.

Aukaverkanirnar komu einkum fram hjá eldra fólki og einstaklingum með undirliggjandi sjúkdóma, en einnig hafa borist tilkynningar vegna fólks án þekktra heilsufarsvandamála.

Mikilvægt er að greina á milli tilkynntra aukaverkana og staðfestra orsakatengsla. Ekki liggur fyrir að bóluefnið hafi valdið öllum þeim dauðsföllum sem tilkynnt hafa verið í tengslum við notkun þess.

Ávinningur talinn minni en áhættan

Ákvörðunin var tekin að fengnum ráðleggingum bresku sérfræðinganefndarinnar Commission on Human Medicines (CHM).

Nefndin fór yfir fyrirliggjandi öryggisupplýsingar og komst MHRA í kjölfarið að þeirri niðurstöðu að áhætta við notkun IXCHIQ væri ekki lengur réttlætanleg miðað við væntanlegan ávinning fyrir ferðamenn í Bretlandi.

Þetta er umfangsmeiri aðgerð en fyrri takmarkanir á notkun bóluefnisins.

Í febrúar 2026 höfðu bresk yfirvöld þegar bannað notkun þess hjá einstaklingum 60 ára og eldri og fólki með tiltekna langvinna sjúkdóma, meðal annars hjarta- og æðasjúkdóma, sykursýki og nýrnasjúkdóma.

Nú hefur markaðsleyfið verið afturkallað í heild sinni í Bretlandi.

Fyrirtækið segir engar nýjar öryggisupplýsingar hafa komið fram

Lyfjafyrirtækið Valneva greindi þegar frá afturkölluninni í tilkynningu 7. október.

Þar kom fram að ákvörðunin byggðist á endurmati á áður þekktum öryggisupplýsingum en ekki nýjum vísbendingum um áhættu.

Fyrirtækið tók jafnframt fram að ákvörðunin hefði ekki sjálfkrafa áhrif á markaðsleyfi IXCHIQ í Evrópusambandinu, Kanada, Brasilíu eða öðrum löndum þar sem bóluefnið hefur verið leyft.

Hvað með þá sem þegar hafa fengið bóluefnið?

MHRA tekur fram að einstaklingar sem þegar hafa fengið IXCHIQ og ekki fundið fyrir aukaverkunum þurfi ekki að gangast undir sérstaka læknismeðferð eða endurbólusetningu vegna ákvörðunarinnar.

Þeim sem hafa fundið fyrir grunuðum aukaverkunum er hins vegar ráðlagt að leita læknis og tilkynna þær til viðeigandi lyfjayfirvalda.

Ferðamönnum er bent á að aðrar leiðir séu til að verjast chikungunya, þar á meðal önnur bóluefni og varnir gegn moskítóbitum.

Hvað er chikungunya?

Chikungunya er veirusjúkdómur sem berst til manna með biti sýktra moskítóflugna.

Sjúkdómurinn getur valdið hita, miklum liðverkjum og langvarandi veikindum. Flestir ná sér, en hjá sumum geta liðverkir og önnur einkenni varað mánuðum saman.

Veiran finnst meðal annars í Afríku, Asíu og á ákveðnum svæðum í Ameríku.

Ákvörðun breskra yfirvalda undirstrikar mikilvægi þess að fylgst sé áfram með öryggi lyfja og bóluefna eftir að þau hafa fengið markaðsleyfi.