Við sem sátum á þingi í mars 2009 munum eftir fögnuðinum á vinstri kanti stjórnmálanna þegar frumvarp Atla Gíslasonar, þingmanns VG, um bann við kaupum á vændi var samþykkt: 27 já, 3 nei, 16 greiddu ekki atkv., 17 fjarstaddir.

Þegar Atli mælti fyrir frumvarpinu í mars 2009 tók hann fram að sambærilegt frumvarp hefði verið lagt nokkrum sinnum fyrir alþingi af þingmönnum Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs, Samfylkingar og Framsóknarflokksins. Að öllum ólöstuðum þakkaði hann þó sérstaklega Kolbrúnu Halldórsdóttur, þáv. umhverfisráðherra, fyrir framgöngu hennar í þessu máli. Hún hefði verið vakin og sofin yfir málinu og sagðist Atli stoltur af því að vera í flokki með konu sem léti sig þessi mál skipta jafnmiklu og raun bæri vitni. Það hefði svo fallið í sinn hlut og meðflutningsmanna sinna að binda endahnút á þetta verk, fylgja því endanlega til lykta.

Atli sagði að mikill meirihluti umsagnaraðila styddi frumvarpið, vændi væri ein birtingarmynd kynferðisofbeldis og bann við kaupum á vændi sendi mjög skýr skilaboð út í samfélagið, að það væri litið mjög alvarlegum augum að kaupa sér aðgang að líkama fólks og það væri alls ekki ásættanlegt á Íslandi að nýta sér neyð annarra í kynferðislegum tilgangi.

Mannréttindaskrifstofa Íslands benti í umsögn sinni á rannsókn sænska félagsmálaráðuneytisins frá árinu 2007 sem sýndi jákvæðar afleiðingar sænsku laganna sem Atli og félagar höfðu til fyrirmyndar. Í Svíþjóð hefði götuvændi minnkað verulega og löggjöfin hefði haft fyrirbyggjandi áhrif þannig að ungar stúlkur leiddust síður út í vændi.

Minnti Atli á að í mars 2007 hefði Capacent Gallup kannað hug landsmanna til kaupa á vændi og 70% þjóðarinnar voru hlynnt því að sænska leiðin yrði farin hér á landi.

Þá tók Atli fram að haustið 2003 hefðu 14 samtök sent þingmönnum áskorun um að leiða slíkt bann í lög. Það voru Bríet – félag ungra femínista, Femínistafélag Íslands, Kvenfélagasamband Íslands, Kvennaathvarfið, Kvennakirkjan, Kvennaráðgjöfin, Kvenréttindafélag Íslands, Neyðarmóttaka vegna nauðgunar, Stígamót, Tímaritið Vera, UNIFEM á Íslandi, Félag kvenna í læknastétt á Íslandi, Landssamband framsóknarkvenna og V-dagssamtökin.

Nú liggur fyrir skjal í samráðsgátt um áform Þorbjargar Sigríðar Gunnlaugsdóttur dómsmálaráðherra. Þar segir að þrátt fyrir hegningarlagaákvæðin frá 2009 hafi ekki tekist að uppræta vændi hér á landi og telji lögregla það að mestu drifið áfram af skipulagðri glæpastarfsemi. Grunur sé um að stór hluti þeirra kvenna sem auglýstar séu hér í vændi sé þolendur mansals.

Að mati dómsmálaráðherra gefur þetta tilefni til að endurskoða refsiramma hegningarlaga út frá þeim tilgangi ákvæðanna frá 2009 að draga úr eftirspurn eftir vændi með sektum. Í Svíþjóð hafi sekt verið afnumin sem viðurlagategund vændiskaupabrota með breytingum á sænskum hegningarlögum þann 3. júní 2025.

Skýringar óskast: Hvernig gátu allir sem börðust og glöddust yfir lagabreytingunni vorið 2009 haft svona rangt fyrir sér? Hvar voru svona ákvæði leidd í lög fyrir utan Svíþjóð og Ísland?