Alþingi samþykkti í síðustu viku að þjóðin fengi að ákveða næsta skef varðandi aðild Íslands að Evrópusambandinu en 29. ágúst verður haldin þjóðaratkvæðagreiðsla um framhald viðræðna við ESB. Þetta verður vonandi bara fyrsta skrefið í vegferð að bættri efnahagslegri velferð Íslands, auknum stöðugleika og sterkari stöðu Íslands á alþjóðavettvangi.
Ísland er þegar með aðild að ESB gegnum EES samninginn sem tók gildi í janúar 1994 en Sjálfstæðisflokkurinn og Alþýðuflokkurinn eiga allan heiður af því að hafa komið Íslandi í ESB á þeim tíma. Helstu núlifandi stjórnmálamenn sem stóðu að þessu eru Björn Bjarnason og Jón Baldvin Hannibalsson og eiga þeir hrós skilið fyrir sitt starf í þágu Evrópusamvinnunnar enda var þeim þakkað fyrir þeirra stuðning við ESB aðildina á 10 ára afmælisveislu Viðreisnar um síðustu helgi með langvarandi lófaklappi.
„Samningurinn um evrópska efnahagssvæðið (EES) er vafalítið einn mikilvægasti samningurinn sem Ísland hefur gert á lýðveldistímanum. Hann hefur átt ríkan þátt í aukinni hagsæld þjóðarinnar síðasta aldarfjórðunginn og búið bæði atvinnulífi og almenningi traustara réttarumhverfi“ sagði Guðlaugur Þór Þórðarson þáverandi utanríkisráðherra í skýrslu sem hann lét gera um EES samstarfið árið 2018.
Síðar í formála skýrslunnar sagði Guðlaugur reyndar að „Því er hins vegar ekki að leyna að íslensk stjórnsýsla og löggjafarvald hafa á undanförnum árum tekist á við umtalsverðan vanda við framkvæmd EES-samningsins.“
Nú er kominn tími til að lagfæra galla EES samningsins með fullri aðild að ESB.
Hræðslan við góðan samning
Andstæðingar aðildar Íslands að ESB nýta hvert tækifæri til að gera Evrópusambandið tortryggilegt og vara við fullri aðild. Skoðum nýjustu dæmin.
Þeir fullyrða að kosningarnar í ágúst séu í raun aðildarumsókn sem er rangt. Fullyrt hefur verið að ESB muni hirða alla lífeyrissjóði okkar og senda unga fólkið á Íslandi í Evrópuher sem er einnig rangt. Sagt er að með aðild muni raforkuverð hækka, að við munum missa frá okkur fullveldið og að ESB muni yfirtaka raforku- og sjávarauðlindir okkar sem er rangt.
Staðreyndin er sú að ESB á engar auðlindir og hefur aldrei sóst eftir auðlindum þeirra 27 þjóða sem eru nú í ESB. Aðild mun styrkja fullveldið þar sem við fáum þingmenn og lykilstöður í stjórnkerfi sambandsins í stað algjörs áhrifaleysis með EES samningnum.
Guðni Ágústsson hvetur okkur til að „standa vörð um fjallkonuna og láta ekki nauðga henni.“
Haraldur Ólafsson formaður Heimsýnar gaf í skyn að það yrðu óeirðir í landinu með tilheyrandi ofbeldi ef JÁ yrði ofan á í haust.
Vilt þú ágæti lesandi vera með í þessu liði?
Fullyrt er að í samningum við ESB sé ekkert um að semja. Allt sé fyrir fram ákveðið og að við fáum engar sérlausnir. Sagt er öll völd muni færast til Brussel, að þjóðaratkvæðagreiðslan sé í raun „gerviskoðanakönnun“ sem er alrangt.
Einn þingmaður fullyrti að við hefðum það svo gott á Íslandi að við þyrftum ekki að hafa það betra. Aðild að ESB muni engu breyta. Sama dag kom fram að hæstu húsnæðisvextir í Evrópu og hæsta matvælaverðið væri á Íslandi.
Nýjustu ummælin eru þau að verkfallsréttur launþega falli að mestu niður við aðild og að fiskbúðir muni loka þar sem ESB muni hirða allan aflann. Fullyrt er að atvinnuleysi muni aukast við aðild en staðreyndin er sú að meðal atvinnuleysi í ESB löndum er nú minna en á Íslandi. Í Færeyjum þar sem krónan er bundin við evru er minnsta atvinnuleysi í heiminum og verðbólgan lág.
Það mætti halda að þetta fólk væri búið að sjá samninginn. Svo er ekki enda verður hann afurð margra mánaða samningavinnu okkar við fulltrúa ESB, ef við segjum JÁ í ágúst við að taka upp viðræðurnar.
Þessi virðingarlausa umræða hlýtur að minna okkur á að stjórnmál snúast um staðreyndir, almannahagsmuni, sameiginlega framtíð og getu samfélaga til að ræða ólík sjónarmið af virðingu.
Þessar yfirlýsingar andstæðinga ESB aðildar gefa til kynna að þeir séu fyrst og fremst hræddir við að við Íslendingar náum góðum aðildarsamningi við ESB þegar samningaviðræðum lýkur.
Hvað er góður samningur?
Þjóðaratkvæðagreiðslan í ágúst snýst eingöngu um að veita ríkisstjórninni umboð til að ganga til samninga við ESB sem munu líklega taka 12 til 18 mánuði. Samið verður um fjölda mála en margir telja að samningsstaða Íslands sé mjög góð. Ekki síst vegna landfræðilegrar stöðu landsins með tilheyrandi aðgangi að norðurslóðum og mikilvægs hlutverks þess í öryggismálum Evrópu til framtíðar.
Bent hefur verið á að okkur hefur tekist að tryggja sjálfbærar fiskveiðar og nýta orkuauðlindir með sjálfbærum hætti sem ESB hefur eflaust áhuga á að læra af og nýta í Evrópu.
Besti mögulegi samningur Íslands við Evrópusambandið myndi byggja á þeirri grundvallarreglu að sérlausnir eru reglan fremur en undantekningin innan sambandsins, enda á ESB ríka sögu þess að sníða samninga að sérstöðu eyþjóða og strjálbýlla svæða.
Við mætum til slíkra viðræðna sem öflugt og ríkt samfélag með skýra hagsmuni, og ef niðurstaðan verður ekki viðunandi höfum við alltaf það lokaorð að fella samninginn í seinni þjóðaratkvæðagreiðslunni.
Í landbúnaðarmálum gætum við sótt svokallaða norðurslóðaleið en það myndi tryggja að íslenska ríkið gæti haldið áfram beinum styrkjum til bænda ofan á þann stuðning sem kemur frá ESB.
Varðandi sjávarútveg gildir sú grunnregla innan ESB að veiðiréttindi byggja á sögulegri nýtingu. Þar sem engar aðrar þjóðir eiga sögulegan rétt á helstu botnfiskstofnum okkar myndi kvótinn áfram tilheyra Íslendingum.
Fyrir landsbyggðina og innviði myndi strjálbýli landsins opna aðgang að Byggðasjóði ESB, þar sem sambandið fjármagnar allt að þrjá fjórðu hluta af stórum samgöngubótum eins og jarðgöngum og brúarsmíði en nýleg könnun leiddi í ljós að um 80% vegakerfis okkar uppfyllir ekki öryggiskröfur ESB.
ESB aðild mun virka sem öflugt öryggisnet vegna náttúruhamfara en í gegnum Samstöðusjóð ESB, sem hannaður er til að styðja við aðildarríki í kjölfar stórfelldra náttúruhamfara, ætti Ísland sjálfkrafa rétt á ríkulegum fjárstyrkjum til að endurreisa innviði og mæta tjón þegar eldgos eða jarðskjálftar dynja yfir.
Stærsti ávinningurinn fyrir almenning yrði samt á sviði vaxtastigs og verðlags.
Með skýru ferli í átt að upptöku evru myndi krónuálagið hverfa og húsnæðisvextir færast niður í það sem gerist á evrusvæðinu eða í kringum þrjú til fjögur prósent sem mun spara heimilum að meðaltali um eina milljón króna á ári.
Verðlag á matvöru mun lækka verulega vegna niðurfellinga á tollum. Samkeppni á banka- og tryggingamarkaði mun aukast eins og gerst hefur í öllum þeim löndum sem hafa tekið upp evruna.
JÁ í ágúst skiptir máli fyrir framtíðarkynslóðir
Þegar rætt er um Evrópusambandið verður umræðan verður oft persónuleg eins og kemur fram hér að ofan og snýst um sérhagsmuni, einstaka stjórnmálamenn eða flokka.
En ESB aðild er miklu stærra mál en nokkur ríkisstjórn, flokkur eða einstaklingur. Hvort sem fólk er fylgjandi aðild eða andvígt henni ætti umræðan að snúast um staðreyndir, framtíðarsýn og hagsmuni Íslands en ekki um að gera þeim sem hafa aðra skoðun upp annarlegar hvatir.
Lýðræði byggir á því að fólk geti verið ósammála án þess að verða óvinir. Við þurfum ekki öll að komast að sömu niðurstöðu um ESB, en við getum sýnt hvert öðru virðingu á meðan við ræðum málið.
Sú hugsun ætti að leiða okkur áfram í umræðunni um framtíð Íslands eða eins og Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir skrifaði í Morgunblaðið í gær: „JÁ þýðir að við fáum að vita meira, fáum staðreyndir upp á borðið. Ekki bara vangaveltur frá tveimur ólíkum pólum. NEI þýðir að við lokum dyrunum að þeim tækifærum sem aðildarsamningur hefur í för með sér.“
Að lokum þetta: við erum við öll í sama liði. Höfum hagsmuni landsins okkar og næstu kynslóðar í huga þegar við greiðum atkvæði í ágúst.
