„Það er auðvitað mjög átakanlegt að heyra þessar sögur og að eftirspurnin eftir vændi sé svona mikil á Íslandi,“ segir Saga Kjartansdóttir, sérfræðingur í vinnumarkaðsmálum hjá Alþýðusambandi Íslands, ASÍ.
Kveikur fjallaði ítarlega um vændisstarfsemi á Íslandi í gærkvöld. Saga segir birtingarmyndir vændismansals og vinnumansals ólíkar. Hvort tveggja byggi þó á hagnýtingu fólks og sé arðbært, hvort sem um vændi eða vinnu sé að ræða.
„Það er oft talað um að mansal byggir á hagnýtingu og sé hagnaðardrifið. Það er því miður arðbært að hagnýta fólk og stundum er hættan fyrir þá sem eru að hagnýta lítil. Þannig að það getur verið mikill hagnaður og lítil áhætta. Það held ég að eigi við bæði um vinnumansal og vændismansal,“ segir Saga.
Fólk leitar reglulega til ASÍ
Saga segir vinnumansal ekki fara minnkandi þrátt fyrir að það komi gjarnan í bylgjum upp á yfirborðið. Þá átti fólk sig ekki endilega á því strax að það sé í mansalsaðstæðum eða misneytingaraðstæðum.
„Fólk er alltaf að leita til okkar af og til, kannski ekki af því að það sjálft grunar að það sé þolandi mansals heldur út af einhverjum erfiðleikum í vinnu eða varðandi dvalarleyfi, atvinnuleyfi.
Og svo kemur það kannski í ljós þegar við ræðum við fólk og spyrjum það spurninga hver raunverulega staðan er. En fólk hringir sjaldnast og segist vera þolandi mansals. Það virkar ekki þannig.“
Þörf á stefnu og aðgerðaráætlun í mansalsmálum
Að sögn Sögu eru flest þau sem leita til ASÍ aðflutt fólk. Íslendingar geti þó líka orðið þolendur mansals – um það sé engin regla. Mikilvægt sé að takast á við allar birtingarmyndir brota á vinnumarkaði til að hægt sé að koma í veg fyrir að þau stigmagnist.
„Það þýðir ekki að einblína bara á alvarlegustu brotin því að misneyting (e. labour exploitation) getur orðið að mansali ef hún er óáreitt. Og ef við erum með þannig umhverfi að misneyting þrífst, þá þrífst mansal líka,“ segir Saga.
Brýnt sé að ráðast í gerð stefnu og aðgerðaráætlunar í mansalsmálum.
„Við erum ekki með núgildandi stefnu og aðgerðaáætlun í mansalsmálum. Henni hefur verið lofað. Þannig að ég vona og kalla eftir því að vinna við slíka stefnu fari af stað og verði kláruð.
Þar höfum við talað fyrir því að hún sé jafnvel tvískipt, annars vegar fyrir vændismansal og hins vegar fyrir vinnumansal, vegna þess að birtingarmyndirnar eru að sumu leyti ólíkar. Forvarnirnar þurfa að sumu leyti að vera ólíkar og þjónustan sem fólk þarf er að einhverju leyti ólík líka.“
