Kona að nafni Karen María Jónsdóttir gagnrýnir umræðuna um útlendinga og innflytjendur á Íslandi. Íslendingar gagnrýni þessa hópa sem heild fyrir að að flytja hingað til lands og aðlagast ekki nógu vel með því að halda í móðurmál sín og hefðir. Á meðan flytji Íslendingar í stríðum straumum til útlanda og haldi samt sem áður í sitt tungumál og hefðir. Á meðal Íslendinga í útlöndum eins og meðal útlendinga á Íslandi sé alls konar fólk en í síðarnefnda tilfellinu sé tilhneiging til að dæma allan hópinn út frá hegðun lítils hluta hans.
Karen segist vera maki innflytjanda á Íslandi en hafa sjálf búið erlendis. Hún skrifar um umræðuna um útlendinga á Íslandi í aðsendri grein á Vísi:
„Það er athyglisvert að hlusta á umræðuna um útlendinga á Íslandi. Hver á að fá að koma hingað, hver á að fá að vera hér, og hvað eigi eiginlega að „gera við þetta fólk“, eins og það sé ein heild, einn hópur, eitt vandamál. Á meðan við sitjum í skotgröfunum og bendum í hinar og þessar áttir er eitt sem við gleymum að minna okkur á: Við erum sjálf „þetta fólk“.“
Brottfluttir
Karen minnir á að í dag búi um 50.000 Íslendingar í öðrum löndum og síðan á 19. öld hafi brottflutningur Íslendinga frá móðurlandinu líklega, hlutfallslega séð, verið meiri en víðast hvar annars staðar.
Hún minnir í þessu samhengi á Vesturferðirnar á seinni hluta 19. aldar og fyrri hluta síðustu aldar.
Ljóst sé að þeir Íslendingar sem flutt hafi á þeim tíma úr landi vestur um haf hafi verið að flýja sára fátækt og beinlínis hungur.
Önnur bylgja brottflutnings úr landi hafi orðið á sjöunda og áttunda áratug 20. aldar vegna efnahagserfiðleika og atvinnuleysis. Í það skipti hafi leiðin helst legið til Norðurlandanna en Íslendingum hafi ekki alltaf verið vel tekið þar á þessum tíma:
„Dönsk og sænsk stjórnvöld og almenningur fengu hins vegar fljótt nóg af því sem sumir töldu misnotkun á kerfinu. Íslendingar fengu á sig orðspor fyrir að mæta á félagsmálastofnanir fljótlega eftir komuna til landsins og sækja um styrki og bætur án þess að hafa enn lagt mikið til samfélagsins í formi skatta. Rannsóknir sýna hins vegar að meginþorri Íslendinga erlendis vann hörðum höndum. Velferðarkerfið var einfaldlega mikilvægt öryggisnet sem gerði lífið stöðugra og fyrirsjáanlegra en margir höfðu áður kynnst. Þetta stef hljómar kunnuglega.“
Tungumál
Karen gerir því næst umræðuna um skort á íslenskukunnáttu og aðlögun innflytjenda að umtalsefni og minnir á að það séu þó nokkur dæmi um að Íslendingar erlendis leggi sig ekki mikið fram við að tala tungumál viðkomandi lands eða aðlagast nýjum heimkynnum:
„Á Tenerife má til dæmis finna heil íslensk samfélög. Þar eru íslenskir barir, íslenskir veitingastaðir, íslenskir fasteignasalar og íslenskir samfélagshópar. Matseðlar eru á íslensku. Fréttir eru á íslensku. Vinirnir eru Íslendingar. Þorrablót eru haldin víða erlendis af miklum myndarskap. Þar koma Íslendingar saman, tala íslensku, syngja íslensk lög, borða íslenskan mat og skála í brennivíni. Og engum finnst það skrýtið. Þvert á móti finnst okkur þetta notalegt. Við brosum yfir því að hafa fundið „okkar fólk“ úti í heimi. Við erum lítið að spá í inngildingu okkar.“
„En þegar aðrir halda í sitt tungumál, sína menningu og sínar hefðir hér á landi verður umræðan stundum önnur. Þá er spurt hvort fólk ætli nokkurn tímann að aðlagast. Þá verður þetta vandamál.“
Glæpir
Í samhengi við umræðu um glæpi útlendinga á Íslandi bendir Karen á að Íslendingar hafi framið glæpi erlendis:
„Íslendingar búsettir erlendis hafa setið í fangelsum víða um heim. Íslendingar hafa tekið þátt í fíkniefnasmygli. Íslendingar hafa stundað fjársvik. Íslendingar hafa framið morð. Íslendingar hafa verið hluti af alþjóðlegri skipulagðri glæpastarfsemi. Samt dettur engum í hug að dæma alla Íslendinga sem búa erlendis út frá þeim hópi. Enginn myndi halda því fram að hegðun örfárra einstaklinga segði okkur eitthvað afgerandi um tugþúsundir annarra Íslendinga sem búa erlendis.“
Íslendingar sem búi á Íslandi sé einnig duglegir að ferðast til útlanda en kvarti yfir útlendingum sem ferðist hingað til lands:
„Þeir eru á röngum stað. Þeir ganga of hægt. Þeir taka of margar myndir. Þeir eru í útivistarfötum á Laugaveginum. Þeir troðast við Gullfoss og Geysi. Þeir stoppa bílaleigubíla á óheppilegum stöðum til að mynda kind. Þeir leigja húsin okkar og taka sætin okkar á kaffihúsunum. Okkur finnst þeir stundum beinlínis vera að eyðileggja okkar upplifun af því að keyra þjóðveginn eða rölta um miðbæinn. En það er merkilegt hvað sama hegðun fær mismunandi merkingu eftir því hvorum megin flugmiðans maður stendur.“
Umræðan
Karen segist ekki frekar en nokkur annar halda því fram að innflytjendamál séu einföld. Auðvitað þurfi að ræða húsnæðismál, skólamál, vinnumarkað, samþættingu, löggæslu og öryggi í því samhengi en þessi umræða taki á sig furðulega mynd.
„Þegar hún byggir á þeirri hugmynd að Íslendingar séu einhvern veginn öðruvísi en annað fólk.“
„Kannski er það þess vegna sem umræðan um „hina“ verður stundum vandræðaleg. Hún neyðir okkur til að líta í spegil og þar blasir við óþægileg staðreynd: langflest það sem við gagnrýnum hjá öðrum höfum við sjálf gert, erum að gera eða myndum hiklaust gera ef það þjónaði hagsmunum okkar og fjölskyldna okkar.“
Útlendingar sem komi hingað séu flestir að leita að betra lífi eða nýjum tækifærum alveg eins og Íslendingar sem flytji til annarra landa.
Grein Karenar í heild er hægt að nálgast hér.
