Kolbrún Áslaugar Baldursdóttir þingmaður Flokks fólksins fer fyrir hópi sem hefur það hlutverk að móta stefnu og aðgerðir sem ná til barna sem búa við fátækt. Hópurinn var upphaflega stofnaður af þáverandi mennta- og barnamálaráðherra Guðmundi Inga Kristinssyni.
Að sögn Kolbrúnar er um að ræða tíu þúsund börn sem búa við svokallaða afstæða fátækt og hafi ekki efni á hlutum sem teljist eðlilegir í íslensku samfélagi.
„Við erum að tala um að barnið kemst ekki í skólabúðir eða getur ekki fengið að stunda þá íþrótt sem það hefur áhuga á og er að horfa á jafningja sína geta það.“
Markmið hópsins hafi verið að einbeita sér að kjarnaaðgerðum.
„Við viljum vera alveg viss um að fjármagnið sem komi í þetta verði til þess að börnin njóti sjálf góðs af,“ bætir Kolbrún við og nefnir sem dæmi að það hafi gerst að íþróttafélög hækki æfingagjöld þegar frístundastyrkir eru hækkaðir.
„Einu sinni var þetta öðruvísi“
Um sé að ræða börn einstæðra foreldra og öryrkja, börn af erlendum uppruna og börn foreldra á leigumarkaði. Kolbrún segir hópinn hafa haft viðtækt samráð við hagsmunaaðila, meðal annars íþróttafélög. Tillögur fara í samráðsgátt í lok mánaðarins.
„Okkur langar að gera samfélagssáttmála, skera niður þessi aukagjöld. Til dæmis öll þessi mót, eru þau nauðsynleg? Er hægt að skoða hvort hægt sé að grynnka á að barn í sveitarfélagi hér sunnanlands fari til Ísafjarðar yfir eina helgi á mót?“
„Þetta kostar og foreldrar eru að aka með börnin sín um hávetur líka. Þetta allt saman er hliðarvandamál fyrir fjölskyldu sem á ekki mikið á milli handanna,“ en ferðir íþróttafélaga út á land eru oftar en ekki hluti af leikjum í Íslandsmóti og lið á landsbyggðinni þurfa að fara í nokkrar ferðir á höfuðborgarsvæðið á hverjum vetri.
„Einu sinni var þetta allt öðruvísi og þá var keppt á móti liðum í nágrannasveitarfélögum. Ég veit að sumt af þessu er tengt stærri mótum sem tekur tíma að breyta. En mér finnst allt í lagi að skoða þetta.“
Sumir þurfa að borga fyrir skólaferð á Reyki
Þá nefnir Kolbrún skólabúðir í Reykjaskóla sem dæmi, ferð sem margir grunnskólar fara í með nemendum í 7.bekk, og segir kostnað nemenda stundum hlaupa á tugum þúsunda.
„Á meðan næsti skóli við hliðina hefur fundið aðrar leiðir til að greiða þetta og viðkomandi fjölskylda greiðir ekki neitt. Þannig að þarna er himinn og haf á milli, bæði innan sveitarfélaga og á milli þeirra.“
Þá sé mikill munur eftir félögum og íþróttum.
„Það eru nokkur íþróttafélög sem eru algjörlega til fyrirmyndar í þessu og það eru til kerfi sem við viljum segja öðrum frá. Eins og Grindavíkurmódelið,“ en þar var við lýði kerfi þar sem greitt var eitt æfingagjald og börn gátu þá æft allar íþróttir á vegum félagsins. Á móti kom styrkur frá sveitarfélaginu til íþróttafélagsins.
Einnig nefnir Kolbrún íþrótt eins og fimleika sem sé það dýr að fólk í fátækt geti ekki boðið barninu sínu að æfa. Aðspurð hvort æfingagjöldin endurspegli ekki einfaldlega raunkostnað deildanna segir Kolbrún að hún ætli félögunum ekki að þau séu að leggja á æfingagjöldin.
„Ef það kemur í ljós að einhver fimleikadeild getur ekki gert neitt út frá sínum bæjardyrum þá allavega gætum við átt samtal um leiðir sem mögulega væri hægt að fara. Fólk þekkir ekki alltaf möguleikana sem eru í boði,“ segir Kolbrún og bætir við að í vinnu hópsins hafi hann uppgötvað sjóði þar sem foreldrar geta sótt styrki.
Tugmilljarða kostnaður vegna fátætkar
Að sögn Kolbrúnar er kostnaður samfélagsins við það að vera með hóp sem glímir við þessa erfiðleika hlaupi á tugum milljarða, meðal annars í formi útgjalda til heilbrigðis- og félagsþjónustunnar og svo er atvinnuleysi, öryrkja og alls konar vandamál sem koma út frá því að vera í basli vegna fátæktar.
Ein af þeim hugmyndum sem frekar var unnið með og kynnt fyrir ráðherra tengist tekjuhliðinni. Kolbrún segir að um 70% af ráðstöfunartekjum fólks á leigumarkaði fari í að borga leigu og þá vill hópurinn að barnabótakerfið verði skoðað betur.
„Síðan viljum við líka skoða þátttöku barna í tómstundum og frístund. Það er gríðarlega mikill munur á hver frístundastyrkurinn er. Það er búið að breyta einhverju um hvernig er hægt að nota styrkinn, núna nýlega er búið að opna fyrir að nota hann í sumarnámskeið. Það eru ansi mörg ljón í veginum fyrir foreldra sem eru að glíma við fáætkt. Það er orðinn svo mikill munur á milli þeirra sem minnst hafa og þeirra sem eru forríkir og vel efnaðir.“
Að sögn Kolbrúnar fer málið í samráðsgátt stjórnvalda nú í sumar. Meðal annars þurfi að skoða fjárhagshliðina áður en lengra er haldið.
„Þá geta allir komið með hugmyndir og við viljum enn meira samráð. Eftir það verður undirbúin þingsályktunartillaga um ákveðnar aðgerðir og barnamálaráðherra mun síðan koma með málið fyrir þingið á komandi hausti.“
