Ráðgjafafyrirtækið Arctica Finance telur að áhrif aðildar að Evrópusambandinu yrðu jákvæð fyrir stór íslensk sjávarútvegsfyrirtæki, jafnvel þótt engar undanþágur fengjust frá sameiginlegu sjávarútvegsstefnu sambandsins.
Þetta kemur fram í greiningu Arctic Finance sem send var til viðskiptavina fyrirtækisins í morgun. Í greiningunni er gerður sá fyrirvari að einungis sé horft á heildarmyndina en ekki er fjallað um einstaka fisktegundir eða styrkjakerfi ESB. Þá séu starfsmenn Arctica Finance hvorki lögfræðingar né sérfræðingar í rekstri á sjávarútvegsfyrirtækjum en þeir hafi lagt sig fram um að gæta hlutleysis í greiningu sinni.
Í stuttu máli er niðurstaða Arctica Finance sú að líklega verði áhrifin á stóru íslensku sjávarútvegsfyrirtækin jákvæð frekar en neikvæð, jafnvel þótt Ísland gengi inn í sambandið án þess að fá undanþágur.
Pakki lélegt orð en hægt að kíkja í hann
Í greiningunni er leitast við að svara þeirri spurningu sem hvað helst hefur verið fyrirferðarmikil í umræðunni um þjóðaratkvæðagreiðslu: er hægt að kíkja í pakkann? „Í rauninni já,“ segir í greiningunni en orðið pakki sé í grunninn lélegt orð. Hægt sé að „semja um alls konar“ þegar farið er í aðildarviðræður, hvort sem það eru eilífðarundanþágur eða tímabundnar undanþágur. Það sýni sagan. Hins vegar sé vonlaust að segja til um á þessum tímapunkti hvort Ísland fái slíkar undanþágur.
Mögulegar aðildarviðræður munu væntanlega snúa að því hvort og þá að hvaða leyti Ísland þurfi að gangast undir sameiginlega fiskveiðistefnu Evrópusambandsins og hvort sú undanþága verði varanleg eða tímabundin. Greining Arctica Finance gengur út á að Ísland verði hluti af sameiginlegu stefnunni og við það breytist ýmislegt.
Gjörbreytt umhverfi án undanþága
Til að mynda yrði íslenskt hafsvæði ESB-hafsvæði og ákvörðunarvald um hversu mikið má veiða myndi færast til sambandsins. Framkvæmdastjórn ESB leggur til árlegt heildaraflamark fyrir hvern fiskistofn og svo eru það ráðherrar aðildarríkjanna sem semja um endanlegar tölur. Þar togast pólitískir hagsmunir á við vísindin og tilhneigingin er sú að veitt er umfram ráðgjöf með tilheyrandi neikvæðum áhrifum á fiskistofna.
Samningaviðræðurnar myndu þó horfa nokkuð öðruvísi við Íslandi en ESB-ríkjunum því nær allir stofnar þeirra eru deilistofnar en Ísland deilir fáum deilistofnum með öðrum ESB-ríkjum.
Í greiningunni segir að vegna þess að Evrópulönd hafi í raun enga veiðireynslu í íslenskri lögsögu séu litlar líkur á að þau fái kvóta úr grunnstofni Íslands. Þó sé ekki útilokað að einstaka aðildarríki, til að mynda Spánn, geri slíka kröfu í viðræðunum. Það yrði hins vegar alfarið á hendi íslenskra stjórnvalda að ákveða hvernig kvótanum er skipt á milli báta, fyrirtækja eða svæða eftir að til aðildar kemur.
„Gjöful mið okkar yrðu augljóslega eftirsótt“
Verði ekki samið um þess konar undanþágur myndu erlendir aðilar fá heimild til að kaupa íslensk sjávarútvegsfyrirtæki. „Allir innan ESB myndu þá hafa rétt á að kaupa íslensk sjávarútvegsfélög og kvóta, hvort sem það eru rekstrarfélög eða sjóðir,“ segir í greiningunni en bent er á að Króatía hafi fengið sjö ára undanþágu við kaupum útlendinga á landbúnaðarlandi. Að sama skapi fengju íslenskar útgerðir tækifæri til að ráðast í enn frekari útrás í Evrópu.
Að mati Arctica Finance er talið nánast öruggt að áhugi verði á að kaupa íslensk sjávarútvegsfyrirtæki. Bent er á að mikil samþjöppun hafi verið í Evrópu og stór félög hafa keypt kvóta, þvert á lönd. „Gjöful mið okkar yrðu augljóslega eftirsótt,“ segir í greiningunni og er talið líklegt að fjárhagslegt virði kvóta hér á landi myndi „aukast verulega“ við inngöngu í ESB. Sem kann að skýra að öll íslensku útgerðarfélögin hækkuðu allverulega í kauphöllinni í dag, eða um fimm til sex prósent.
