Íris Erlingsdóttir skrifar:
Það er aldrei skortur á stjórnmálamönnum sem lofa að gera lífið ódýrara fyrir annarra manna peninga. Allt verður ódýrara og þú færð allskonar “ókeypis” ef þú aðeins kýst rétt. Svo hvernig hyggjast Demókratar lækka framfærslukostnað Bandaríkjamanna? Með hvaða aðgerðum og fyrir hvaða fé?
Verðbólga í Bandaríkjunum mældist 9,1% í júní 2022, í forsetatíð Joe Bidens. Í september síðastliðnum var hún 3,7%. Lægri verðbólga þýðir því miður ekki að verðhækkanir liðinna ára hafi gengið til baka, aðeins að verðið hækkar hægar. Fjölskyldan sem stendur við búðarkassann greiðir samt sem áður uppsafnaðar verðhækkanir.
Húsnæði, orka og kostnaður skattgreiðenda
Demókratar segjast m.a. vilja draga úr tollum og greiða fyrir auknu framboði húsnæðis og orku. En þegar farið er ofan í saumana á áætlunum þeirra eru úrræðin kunnugleg: styrkir, skattaívilnanir, niðurgreiðslur og opinber fjárfesting – allt aðgerðir sem fela í sér tekjutap og aukinn kostnað fyrir ríkissjóð, þ.e. fyrir skattgreiðendur. Tekjutapið og kostnaðurinn mun skila sér í auknum sköttum, niðurskurði annars staðar, skuldum og verðbólgu.
Greiða fyrir “auknu framboði húsnæðis”? Veit Kalifornía, sem alfarið er stjórnað af Demókrötum, af þessu? Síðan Pacific Palisades brann til grunna er áætlað að aðeins 35–50 heimili hafi verið byggð. Eitt þúsund og þrjúhundruð og sautján byggingarleyfi bíða enn afgreiðslu í reglugerða- og skrifræði Los Angeles og Kaliforníuríkis, tæpum tveimur árum eftir hamfarirnar.
Flestar aðgerðir Demókrata í orkumálum eru göfugar umhverfis”lausnir” sem hafa stóraukið skatta og gjöld á neytendur. Íslenskir skattgreiðendur ættu að þekkja þetta. Þeir greiddu 88 milljarða í umhverfisskatta árið 2023. Heimili greiddu 54.7% af þeirri upphæð. Ég hef sent umhverfisráðuneytinu sömu fyrirspurnina fimm sinnum: “Hefur verið gerð kostnaðar- og ábatagreining á umhverfisgjöldum og -sköttum sem lagðir hafa verið á heimili og fyrirtæki? Hversu miklum samdrætti í losun hafa aðgerðir stjórnvalda raunverulega skilað og hver er kostnaðurinn á hvert tonn?” Þetta er grundvallarspurning um ráðstöfun almannafjár. Ekkert svar hefur fengist.
Loforð um heilbrigðisþjónustu
Obamacare átti að gera kostnað við heilbrigðisþjónustu viðráðanlegan. Það var meira að segja í nafninu: Affordable Care Act. Nú heimtuðu Demókratar Medicare for All (líka fyrir þá sem eru í landinu ólöglega). Gott væri að vita hvers vegna fyrri töfralausnin dugði ekki, en hvernig á að fjölga læknum, bæta aðgengi og greiða fyrir „ókeypis“ heilbrigðisþjónustu fyrir hverja einustu mannveru í landinu?
Abdul El-Sayed, sem lofaði kjósendum Medicare for All, er giftur geðlækni. En frú El-Sayed tekur hvorki Medicare né aðrar sjúkratryggingar, aðeins reiðufé. El-Sayed ætti að þurfa að útskýra hvers vegna kerfið sem hann vill fyrir alla hentar ekki rekstrinum í hans eigin fjölskyldu. En enginn hinna svokölluðu fréttamanna meginstraumsfjölmiðlanna spurði hvers vegna hann vill „reglur fyrir þig, ekki mig.“
Afstaða kjósenda í atkvæðagreiðslum
Athyglisvert er að meirihluti kjósenda er í raun fylgjandi stefnumálum sem Demókratar eru andvígir. Í Pew könnun árið 2025 studdu 83% aðspurðra að kjósendur yrðu að sýna opinber myndskilríki. Þar á meðal voru 71% demókrata. Kjósendur í Nevada, Norður-Karólínu og Ohio samþykktu nú stjórnarskrártillögur sem krefjast þess að kjósendur sýni slík skilríki.
Kjósendur höfnuðu Donald Trump forseta og Repúblikönum vegna stríðsins í Íran og dýrtíðar. Sextíu prósent sögðust hafa miklar áhyggjur af matvöruverði og tveir þriðju sögðu stefnu Trumps hafa gert efnahagsástandið verra. Sjötíu og fimm prósent kjósenda sögðu stríðið hafa ráðið úrslitum eða haft mikil áhrif á hvernig þeir kusu. Þegar kom að atkvæðagreiðslum um helstu menningarpólitísku baráttumál Demókrata greiddu kjósendur hins vegar oft atkvæði gegn afstöðu þeirra. Í Arizona, Washington, Nebraska og Colorado samþykktu kjósendur að banna körlum þátttöku í kvennaíþróttum. Jafnvel í Kaliforníu voru kjósendur ekki tilbúnir að samþykkja töfralausn Demókrata, að skattleggja ríka fólkið. Fimmtíu og sex prósent þeirra felldu tillögu sem lagt hefði 5% skatt á íbúa með nettóeignir að verðmæti eins milljarðs Bandaríkjadala. Um leið samþykktu 54% kjósenda aðra tillögu sem breytir stjórnarskrá ríkisins á þá leið að banna nýja skatta á lausafé og fjáreignir.
Viðbrögð Demókrata eftir kosningar
Samt haga margir Demókratar sér eins og þeir hafi verið kjörnir til allt annarra verka. Phil Weiser, nýkjörinn ríkisstjóri Colorado, sagði daginn eftir kosningarnar að hann myndi „skoða þessar aðgerðir gegn transfólki og hvaða breytingar séu nauðsynlegar og viðeigandi.“ Formaður Demókrataflokksins í Washington-ríki sagðist ætla að berjast fyrir því fyrir dómstólum að banninu yrði hnekkt. „DEI er komið aftur!“ skrifaði Ro Khanna, fulltrúadeildarþingmaður, á kosninganótt og vísaði þar til stefnu um fjölbreytni, jöfnuð og inngildingu. „Við munum tæta ICE í sundur,“ sagði Peggy Flanagan, nýkjörinn öldungadeildarþingmaður Minnesota, um bandarísku útlendingaeftirlitsstofnunina. Troy Jackson, nýkjörinn öldungadeildarþingmaður Maine, hét því að „berjast fyrir því að leggja niður ICE.“ Stjórnendur tæknifyrirtækja „munu þurfa að gróðursetja nýja skóga vegna allra stefnanna sem við munum prenta,“ skrifaði Ed Markey öldungadeildarþingmaður, sem greinilega man ekki eftir því að meirihluta kjósenda brást við ofsóknum Demókrata á hendur Trump með því að kjósa hann til forseta.
Ef hægt er að finna bjarta hlið fyrir okkur íhaldsmenn, er hún e.t.v. sú tilhneiging Demókrata, þegar þeir fá völd, til að ganga svo langt í vók-vitleysunni, að þeir skjóta sig í fæturna. Fyrsta skotið kom á sjálfan kosningadaginn: “Þrír, fjórir eða fleiri einstaklingar geta nú skráð sig sem sambúðarfélaga í borg í Los Angeles-sýslu, eftir að borgarstjórnin samþykkti einróma nýja lagalega vernd fyrir fólk í fjölástasamböndum.”
Demókratar eru aldrei í vandræðum með að finna upp nýja fleti á auðkennisstjórnmálum (identity politics). Nýjasti kosningahópur þeirra er nú fólk í “fjölástasamböndum.” Ef marka má ofangreind ummæli sigurvegaranna eru fyrir-kosninga-loforð þeirra um að Demókratar muni láta laun tveggja einstaklinga duga fyrir heimilisrekstri ekki lengur efst á dagskránni.
Höfundur er fjölmiðlafræðingur
