Lilja Dögg Alfreðsdóttir, formaður Framsóknarflokksins, gagnrýndi ríkisstjórn Kristrúnar Frostadóttur harðlega í ræðu sinni á miðstjórnarfundi flokksins á Laugarbakka laugardaginn 7. nóvember. Hún sagði ríkisstjórnina hafa brugðist í efnahagsmálum og sakaði hana um að velta kostnaði við hallalaus fjárlög yfir á íslensk heimili með auknum álögum, breytingum á sköttum og gjöldum og skerðingu stuðnings.

Segir tvö ár hafa glatast í efnahagsmálum

Lilja Dögg sagði verðbólgu og háa vexti áfram vera meðal stærstu áskorana íslensks samfélags.

Í ræðu sinni vísaði hún til þess að verðbólga hefði mælst 5,9 prósent í október og stýrivextir Seðlabanka Íslands væru átta prósent.

Hún sagði þetta ekki aðeins vera tölur í efnahagsskýrslum heldur veruleika sem íslenskar fjölskyldur glímdu við á hverjum degi.

Sérstaklega nefndi hún ungt fólk sem reynir að komast inn á húsnæðismarkaðinn, barnafjölskyldur með húsnæðislán og fyrirtæki sem þurfa að fjármagna rekstur sinn.

Lilja gagnrýndi ríkisstjórnina fyrir að hafa ekki náð nægilegum árangri í baráttunni gegn verðbólgu.

Hún sagði tvö ár hafa glatast og hélt því fram að ríkisstjórnin hefði ekki aðeins brugðist við efnahagsvandanum með ófullnægjandi hætti heldur hefði stefna hennar aukið á erfiðleikana.

Hallalaus fjárlög en hver greiðir reikninginn?

Lilja beindi sérstakri gagnrýni að fjárlagafrumvarpi ríkisstjórnarinnar fyrir árið 2027.

Hún viðurkenndi mikilvægi þess að ríkisfjármálin væru sjálfbær og að ríkið gæti ekki til lengdar eytt umfram tekjur sínar.

Hins vegar sagði hún grundvallarmun á því að ná jafnvægi í ríkisfjármálum með skynsamlegri forgangsröðun og því að velta kostnaðinum yfir á heimilin.

Að mati Framsóknarflokksins standi íslenskar fjölskyldur frammi fyrir auknum útgjöldum vegna gjaldskrárhækkana, breytinga á sköttum og opinberum gjöldum og fyrirhugaðrar niðurfellingar vaxtabóta.

Lilja sagði slíkar aðgerðir bitna sérstaklega á ungu fólki og heimilum sem þegar glími við háan fjármagnskostnað.

Hún gagnrýndi jafnframt Samfylkinguna fyrir að standa ekki betur vörð um hagsmuni tekjulægri hópa, þrátt fyrir áherslur flokksins á félagslegt réttlæti.

Gagnrýnir auknar álögur á landsbyggðina

Í ræðunni fjallaði Lilja einnig um stöðu landsbyggðarinnar og áhrif fyrirhugaðra skatt- og gjaldabreytinga.

Hún nefndi meðal annars kílómetragjald, kolefnisgjald, bifreiðagjöld og álögur á ferðaþjónustu.

Að hennar mati geti slíkar breytingar haft hlutfallslega meiri áhrif á íbúa landsbyggðarinnar, þar sem vegalengdir eru oft meiri og aðgengi að almenningssamgöngum takmarkaðra.

Lilja sagði mikilvægt að efnahagsstefna stjórnvalda tæki mið af ólíkum búsetuskilyrðum og að ekki væri réttlætanlegt að íbúar landsbyggðarinnar bæru þyngri byrðar vegna þeirra.

Framsóknarflokkurinn hafnar þeirri stefnu sem Lilja telur felast í fyrirhuguðum breytingum og vill leggja meiri áherslu á byggðajafnvægi.

Kynnir átta málefnahópa fyrir framtíð Framsóknar

Lilja kynnti jafnframt áform um stofnun átta málefnahópa sem eiga að móta framtíðarstefnu Framsóknarflokksins.

Þeir munu meðal annars fjalla um lífskjör ungs fólks, húsnæðismál, fæðufullveldi, menntun, byggðamál, utanríkisstefnu, gervigreind, málefni eldri borgara og útlendingamál.

Formaðurinn lagði áherslu á að flokkurinn þyrfti að byggja upp skýra framtíðarsýn og leggja fram raunhæfar lausnir.

Sérstaklega nefndi hún mikilvægi þess að ungt fólk hefði raunveruleg tækifæri til að eignast húsnæði, stofna fjölskyldu og byggja upp efnahagslegt sjálfstæði.

Vill skýrari stefnu í útlendingamálum

Útlendingamál voru einnig meðal þeirra málaflokka sem Lilja fjallaði um.

Hún sagði mikilvægt að innflytjendur fengju tækifæri til að læra íslensku, taka þátt í atvinnulífinu og samfélaginu og virða grundvallargildi íslensks samfélags.

Jafnframt lýsti hún áhyggjum af fjölgun í hælisleitendakerfinu og sagði þörf á skýrari og heildstæðari stefnu.

Framsókn hyggst fela sérstökum málefnahópi að vinna að tillögum á þessu sviði.

Ágreiningur um efnahagsstefnu ríkisstjórnarinnar

Gagnrýni Lilju endurspeglar vaxandi pólitískan ágreining um hvernig ná eigi jafnvægi í ríkisfjármálum án þess að auka fjárhagslegar byrðar heimilanna.

Ríkisstjórnin hefur lagt áherslu á mikilvægi aga í ríkisfjármálum og þess að ná tökum á verðbólgu.

Framsókn telur hins vegar að þær leiðir sem ríkisstjórnin hefur valið leggi of miklar byrðar á fjölskyldur og fyrirtæki.

Fullyrðingar um að einstakar skatt- og gjaldabreytingar leiði til aukinnar heildarbyrði heimilanna þarf að meta út frá endanlegri útfærslu fjárlaga, tekjum heimila og öðrum breytingum á stuðningskerfum.

Ræða formanns Framsóknarflokksins sýnir að efnahagsmál, verðbólga og staða heimilanna verða áfram meðal helstu ágreiningsefna í íslenskum stjórnmálum. Um leið hyggst Framsókn nýta næstu misseri til að endurmóta stefnu sína og styrkja stöðu flokksins fyrir komandi kosningar.