Í fjárlögum fyrir árið 2026 voru samþykktar breytingar á lögum um aukatekjur ríkissjóðs og gjöldin hækkuð hlutfallslega umfram verðlagsþróun. Frá desember 2022 til júlí 2025 tóku hækkanir á gjaldskrár sýslumanna mið af verðlagsþróun.
Freyr Gígja Gunnarsson upplýsingafulltrúi dómsmálaráðuneytisins segir í svari við skriflegri fyrirspurn fréttastofu að hækkunin hafi numið 20 prósentum umfram verðlagsþróun „til að endurspegla betur þann tíma og kostnað sem fellur til hjá ríkinu vegna veitingar þjónustu“.
Ríkari kröfur og meiri kostnaður
Áður en lögin tóku gildi 17. janúar síðastliðinn var almennt gjald fyrir útgáfu vegabréfs fyrir einstakling á aldrinum 18-66 ára 14.000. Gjald fyrir hraðafgreiðslu nam 28.000 krónum og neyðarvegabréf 7.500 krónur. Í kjölfar þess að lögin tóku gildi er almennt gjald 19.000 krónur, gjald fyrir skyndiútgáfu 39.200 krónur og fyrir neyðarvegabréf 10.500 krónur.
„Þróun síðustu ára hefur verið á þá leið að verkefnum sem fylgja þjónustunni hefur fjölgað. Auknar kröfur fela í sér fleiri vinnustundir fyrir hvert mál auk þess sem gerðar eru ríkari kröfur um sérfræðiþekkingu og fleira. Eins og lesa má í greinargerð með frumvarpinu þótti tímabært að breyta og einfalda einstaka gjaldtökuheimildir. Nýjum var bætt við og gjöldin hækkuð almennt þannig að þau tækju mið af verðlagsbreytingum undanfarinna ára en gæfu líka réttari mynd af tíma og kostnaði ríkisins við að veita þjónustuna,“ segir Freyr Gígja.
Frumvarpið má lesa í heild sinni með því að smella hér. Umfjöllun um þessi gjöld má finna á blaðsíðu 21.
Allur gangur á norrænu verðlagi
Talsverður breytileiki er á kostnaði við útgáfu vegabréfs á Norðurlöndunum. Í Svíþjóð kostar vegabréfsútgáfa til að mynda ekki nema 500 sænskar krónur sem nemur 6495 krónum íslenskum, og neyðarvegabréf 980 sænskar krónur sem nemur 12.729 krónum íslenskum.
Í Noregi kostar nýtt vegabréf 840 norskar krónur sem nemur 10.911 íslenskum. Neyðarvegabréfið þar kostar hins vegar 1320 norskar krónur sem nemur 17147 íslenskum krónum. Í Noregi er neyðarvegabréf talsvert dýrara en á Íslandi en almennt gjald er hins vegar tæplega 9 þúsund krónum ódýrara á Noregi en Íslandi.
Í Danmörku er verðlagið talsvert áþekkara og því á Íslandi. Almennt gjald fyrir útgáfu á vegabréfi er 894 danskar krónur sem nemur 17.125 krónum íslenskum. Hins vegar er algjörlega ókeypis að framlengja gildistíma vegabréfs hafi það runnið út innan þriggja mánaða frá því að lagt er í ferðalag. Fyrir neyðarvegabréf er rukkað sama gjald og það almenna og sömuleiðis fyrir flýtiþjónustu.
Þetta er þó sett fram með þeim fyrirvara að til að mynda miðast flýtiafgreiðsla í Danmörku við að vegabréf sé afhent innan fimm daga en á Íslandi miðast almenn afhending við fjóra daga. Hraðafhending á íslensku vegabréfi kemur því í hendur umsækjanda innan tveggja daga frá umsókn. Í Svíþjóð miðast almennur afhendingartími sömuleiðis við viku og í Noregi einnig.
