Á undanförnum vikum hefur Fréttin verið að skoða umfangsmikið styrkjakerfi til Íslenskra ráðuneyta, stofnanna og félaga í gagnagrunni Evrópusambandins sem er öllum aðgengilegur. Styrkjaumsóknir eru 1929 frá því árinu 2021, 490 opinberar stofnanir og einkafélög hafa sótt um styrk en samþykktar umsóknir eru 405 og eru styrkirnir milljarðar íslenskra króna samanlagt. 

Utanríkisráðuneytið

Athygli vekur að Utanríkisráðuneytið hefur fengið dágóðar upphæðir í tengslum við öryggis og varnarmál, en mennta og barnamálaráðneytið hefur einnig hlotið styrki ásamt félagsmálaráðuneytinu. 

Í skilgreiningu í styrkumsókn Utanríkisráðuneytisins kemur fram að styrkurinn sé vegna CERT-IS sem er með starfsemi innan ráðuneytisins, þar stendur:

„CERT-IS stefnir að því að koma á fót öryggismiðstöð fyrir íslensku ríkisstjórnina sem er opin allan sólarhringinn, alla daga vikunnar. Aðalmiðstöðin mun þjóna sem miðstöð fyrir stöðugt eftirlit með netöryggi, ógnargreiningu, viðbrögð við atvikum og fyrirbyggjandi varnaraðgerðir.

Hún er hönnuð sem aðalvettvangur fyrir samstarf á sviði netöryggis, bæði innanlands og á alþjóðavettvangi, og mun gera kleift að miðla upplýsingum, skiptast á rauntíma upplýsingum um ógnir og samræma viðbrögð við innlendum samstarfsaðilum og alþjóðlegum öryggismiðstöðvum.

Með því að miðstýra sérfræðiþekkingu, úrræðum og stefnumótandi samskiptum mun aðalmiðstöðin auka verulega viðnámsþrótt Íslands gegn netógnum og vernda stafræna innviði landsins.“

Utanríkisráðuneytið hlaut rúma 1. milljón Evra fyrir verkefnið. Umsóknin var samþykkt 31 Desember í fyrra og munu greiðslurnar samtals 1 132 972,00 evrur og munu berast til ársins 2028:

Fleiri styrki sem ráðuneytið hefur fengið samþykkt má sjá hér.

Mennta- og barnamálaráðuneytið

Mennta- og barnamálaráðuneytið sótti um aðgerðastyrk frá ESB í fyrra á sviði menntunar og þjálfunar samkvæmt Erasmus+ áætluninni, í formála umsóknar stendur:

„Þetta er umsókn um aðgerðastyrk frá ESB á sviði menntunar og þjálfunar samkvæmt Erasmus+ áætluninni fyrir eftirfarandi efnisflokk: ERASMUS-EDU-2025-EURYDICE-IBA - Eurydice - Net landseininga. Markmiðið er að tryggja fjármögnun fyrir Eurydice-eininguna á Íslandi - landseininguna sem viðkomandi ráðuneyti tilnefnir til að vera meðlimir í þessu neti. Meginmarkmið einingarinnar er að auka skilning á evrópskum menntakerfum með því að framleiða upplýsingar um hvert land, samanburðarhæfar lýsingar, vísbendingar og rannsóknir. Markmið Eurydice-einingarinnar á Íslandi er að styðja við gerð samanburðarskýrslna um menntun, veita aðgang að nauðsynlegum landsgögnum og gera kleift að bera saman ítarlegan samanburð. Markmiðið er að framleiða hágæða skýrslur sem styðja við stefnumótandi aðgerðir framkvæmdastjórnarinnar og efla menntasamstarf milli þátttökulanda.“

Menntamálaráðuneytið hlaut 187.352 þúsund evrur eða um 28 milljónir íslenskra króna:

Carbfix og Coda

Þá hefur Orkuveitan fengið háar upphæðir ásamt Coda Iceland og Carbfix.

Carbfix hefur það verkefni að kolefnisbinda úrgang frá löndum ESB þar sem Co2 dælt ofan í Íslenska jörðu.  

Í formála umsóknar Coda og Carbfix kemur fram:

„Coda-höfnin verður fyrsta geymsluhöfn kolefnissteinda í heimi og býður upp á nýja, örugga og stigstærðanlega aðferð til varanlegrar geymslu á CO2. Coda mun koma á fót allri virðiskeðjunni fyrir kolefnisbindingu og geymslu (CCS) með því að nota sjálfbæra knúning til að flytja CO2 til Íslands til dælingar í basaltberg og varanlegrar geymslu sem karbónatsteindir. Coda er nýstárleg, ódýr CCS-lausn og mikilvægt framlag til að ná langtímamarkmiðum ESB í loftslagsmálum, þar sem stefnt er að því að ná 91% hlutfallslegri minnkun gróðurhúsalofttegunda á fyrstu tíu árum rekstrarins.“

Heildarupphæð styrkja til verkefnisins eru 115.000.000 milljónir evra eða um 17 milljarðar íslenskra króna.

Life Icewater verkefnið

Life Icewater verkefnið er einnig gríðarlega umfangsmikið en ríkisfjölmiðillinn RÚV fékk rúmar 1. milljón evra í þeirri úthlutun, en það er umhverfis og orkustofnun sem heldur utan um það verkefni. Heildarupphæð stykja er 23.752.480,38 milljónir evra eða um 3.5 milljarðar íslenskra króna.

Í umsögn styrkjaumsóknar kemur fram:

„Ísland er að innleiða sína fyrstu vatnasviðastjórnunaráætlun (RBMP) en flest Evrópulönd eru að þróa áætlanir fyrir fjórðu lotu RBMP. Því stefnir Ísland að því að flýta fyrir innleiðingunni til að samræmast við restina af Evrópu. Þrjár yfirgripsmiklar takmarkanir á innleiðingu hafa verið greindar: (1) Ísland hefur mjög fámenna íbúa, stórt landsvæði og sundurlausa stjórnsýslu, bæði sveitarfélaga og ríkisvalds, sem skortir getu, (2) núverandi RBMP á Íslandi hefur verulegar eyður vegna skorts á gögnum, sérfræðiþekkingu og upplýsingum og (3) samskipti og samstarf eru sundurlaus á öllum sviðum.

Til að takast á við þessar hindranir stefnir LIFE ICEWATER að því að efla innleiðingu núverandi áætlunar fyrir árið 2028 og skapa arfleifð með því að veita bein innsýn í og ​​þróun annarrar RBMP (2028-2033). Verkefnið leggur áherslu á aukið samstarf og nýtingu mannauðs og fjármagns. Það leitast við að auka getu og þekkingu með miðlun og miðlun upplýsinga bæði á landsvísu og á alþjóðavettvangi, og fjarlægja stjórnsýslulegar og lagalegar hindranir á innleiðingu.

Fjöldi sýnikennsluverkefna hefur verið þróaður til að skapa fyrirmyndar endurheimtarverkefni til að draga úr álagi á vatn á Íslandi sem hægt er að endurtaka annars staðar. Verkefnið felur í sér þverfaglega þekkingarskiptingu, ásamt alþjóðlegu og innlendu neti.

LIFE ICEWATER nær yfir allt Ísland og felur í sér ýmsa ríkisstofnanir, rannsóknarsamfélagið, sveitarfélög, almenning, atvinnulífið og aðra hagsmunaaðila. Samstarfið samanstendur af 21 styrkþega og 2 tengdum samstarfsaðilum sem munu saman koma með nauðsynlega þekkingu til að framkvæma vatnsveituáætlunina, þegar verkefnið hefur tekist á við þær takmarkanir sem varpað er ljósi á í þessari tillögu.“

Veðurstofan og Vegagerðin

Veðurstofan hefur einnig fengið styrki vegna áherslna í loftslagsmálum og vegagerðin hefur einnig hlotið styrk vegna samræms átaks í samgöngum sem sagt er eiga að skila sér í betri og hagkvæmari samgöngum. 

Í formála styrkjaumsókna Vegagerðarinnar kemur fram:

„Evrópa þarf að endurskilgreina samgöngukerfi sitt fyrir 21. öldina. Afköst og hagkvæmni kerfisins þarf að bæta til að takast á við framtíðaráskoranir. Þetta þýðir að brýn þörf er á árangursríkri nýsköpun fyrir alla þætti kerfisins; þar á meðal ökutæki, innviði, flutninga o.s.frv. Samgönguráðuneyti um alla Evrópu standa frammi fyrir sífellt erfiðari áskorunum til að takast á við þörfina á að mæta aukinni umferðaraukningu, lágmarka umferðarteppu, viðhalda þjónustu þrátt fyrir vaxandi áhrif loftslagsbreytinga og ná markmiðum um umhverfi og samfélag.

Þetta er sá tími þegar nýsköpun í vegakerfi er algerlega nauðsynleg til að lækka kostnað án þess að skerða gæði. Til að ná þessu markmiði á alþjóðavettvangi er ERA-NET Plus aðgerðin um nýsköpun í innviðum – Innviðir – hafin, sem gerir innlendum aðilum kleift að taka að sér verkefni sameiginlega sem annars væri ekki hægt að sinna. Þetta kerfi mun gera kleift að sameina krafta aðildarríkja, Evrópusambandsins og atvinnulífsins.“

Sjónvarp og kvikmyndagerð

Kvikmyndagerðarfólk hefur einnig hlotið fjölda styrkja, og á þar nefna félög eins og Glassriver ehf, Rvk. Studios, Compass ehf, Vigdís Production, Ný miðlun Ehf, Saga Film ehf., Sameinuðu íslensku kvikmyndaveldin o.fl. hægt er að skoða þá styrki hér.

Athygli vekur að til að hljóta styrki fyrir fjölmiðla og kvikmyndagerð, þá þarf að fylgja vissu handriti, sem miðar að:

„inngildingu, jafnrétti, fjölbreytileika og þátttöku þar á meðal, eftir því sem við á, sérstakra hvata sem hvetja til virkrar þátttöku í menningar- og skapandi geirum fatlaðs fólks, fólks sem tilheyrir minnihlutahópum og fólks sem tilheyrir félagslega jaðarsettum hópum, bæði í sköpunarferlinu og þróun áhorfendahóps; og jafnrétti kynjanna, einkum sem drifkraft efnahagsvaxtar, nýsköpunar og sköpunar. Á íslensku skilst þetta betur sem svokallaðar vók-áherslur eða pólitískur rétttrúnaður sem hefur dreift sér jafnt og þétt um samfélagið á undanförnum árum:

Þetta er aðeins brot af þeim styrkjum sem Fréttin hefur komist yfir að fjalla um þar sem umsóknarkerfið er umfangsmikið og stofnanir mun fleiri en kemur fram í þessari umfjöllun. Á næstu vikum munum við kafa dýpra oní þessa styrki og heyra í þeim stofnunum sem hafa hlotið styrk og leitast eftir hvort að styrkirnir hafi átt þátt í stefnumótun og áherslum á pólitískan rétttrúnað(e.woke.), "follow the money" eða eltum peningana er því hugsanleg skýring á þeim breytingum sem hafa átt sér stað í samfélaginu frá því að styrkjakerfið opnaðist fyrir Ísland.