Íbúar á Suðvestur-Jótlandi eru margir hverjir uggandi vegna úlfa sem gera sig heimakomna í nágrenni smábæjarins Oksbøl. Úlfum var útrýmt í Danmörku árið 1813 en nú virðast þeir sestir að á nýjan leik. Ekki aufúsugestir segja sumir en aðrir fagna þessari viðbót við villidýraflóruna.

Fyrr á öldum voru úlfar tiltölulega algengir í mörgum löndum Evrópu, þar á meðal í Danmörku, og voru síður en svo velkomnir hvar sem til þeirra sást. Úlfurinn er næst stærsta rándýr, sem lifir á landi í Evrópu, aðeins skógarbjörn er stærri. Á 18. og 19. öld var úlfum að mestu útrýmt í Vestur – Evrópu að Póllandi undanteknu. Litlir flokkar úlfa voru þó áfram á Íberíuskaga og á afmörkuðum svæðum á Ítalíu. Til eru margar frásagnir af úlfum á Bretlandseyjum á 15. og 16. öld en á þeim tíma var markvisst reynt að útrýma þeim og talið er að árið 1680 hafi síðasti úlfurinn verið felldur á Bretlandi þótt yngri frásagnir séu reyndar til af úlfum í Skotlandi.

Sáust í Þýskalandi árið 2000

Eins og áður var nefnt var úlfum að mestu útrýmt í Evrópu fyrir meira en 200 árum, annars staðar en í Póllandi. „Úlfasérfræðingar“ höfðu lengi búist við að úlfarnir myndu hægt og rólega færa sig vestar í Evrópu og árið 2000 sáust úlfar í Þýskalandi. Árið 2007 fannst dauður úlfur (hafði orðið fyrir bíl) í Slésvík Holtsetalandi og sérfræðingar töldu að úlfarnir myndu halda ferðalaginu áfram og koma til Danmerkur. Í skýrslu, sem gerð var árið 2012 undir stjórn þýsku náttúrufræðistofnunarinnar kom fram að í Þýskalandi væru 19 úlfafjölskyldur (eins og það var orðað) og þær héldu sig flestar í Saxlandi, nærri landamærum Tékklands og Póllands. Í áðurnefndri skýrslu kom fram að líklega myndi úlfum í Þýskalandi fjölga á næstu árum. Rétt er að nefna að árið 1992 voru úlfar friðaðir í löndum Evrópsambandsins, voru taldir í útrýmingarhættu.

Svo komu þeir til Danmerkur

Eins og nefnt var í upphafi þessa pistils var úlfum útrýmt í Danmörku árið 1813. Eftir að þeim fór að fjölga í Þýskalandi um síðustu aldamót töldu danskir úlfafræðingar þess skammt að bíða að úlfarnir legðu leið sína til Danmerkur. Árið 2012 hringdi maður til Dönsku Náttúrufræðistofnunarinnar og greindi frá því að hann teldi sig hafa séð úlf á Vestur – Jótlandi, skammt frá smábænum Oksbøl.  Maðurinn sagðist hafa séð úlfa í Þýskalandi og þótt hann hefði ekki náð mynd af dýrinu á Jótlandi væri hann nokkuð viss í sinni sök. Þetta þótti fréttnæmt enda heil 199 ár síðan úlfur hafði síðast sést í Danmörku. Fjórum árum síðar, 2016, sást nokkrum sinnum til úlfa á Jótlandi og síðar það sama ár sá fólk á gönguför á sömu slóðum par með ylfinga. Þetta töldu sérfræðingar sanna að úlfar hefðu tekið sér bólfestu í Danmörku. Úlfafréttirnar vöktu mikla athygli og umtal. Margir fögnuðu endurkomu úlfsins, eins og fjölmiðlar komust að orði, aðrir sögðu þetta rándýr óboðinn gest. Í viðtölum lýstu bændur á Jótlandi áhyggjum, úlfar væru grimmar skepnur sem réðust á búfénað og jafnvel fólk. Sérfræðingar Náttúrfræðistofnunar töldu ótta bænda ástæðulausan, úlfum í Danmörku myndi fjölga en stofninn yrði um langt árabil lítill og þess væru nær engin dæmi að úlfarnir réðust á fólk. Úlfafréttirnar urðu til þess að almenningur á Jótlandi fór að hafa augun hjá sér, eins og sagt er og dró fram sjónaukana ef ske kynni að sæist til úlfa.

Þann 18.apríl 2018 sáu tveir menn sem höfðu komið auga á úlf og voru að fylgjast með ferðum hans, skammt frá bænum Ulfborg á Norðvestur- Jótlandi hvar hleypt var af skoti og úlfurinn drapst á staðnum.

Úlfsbaninn var kærður enda úlfar friðaðir eins og fyrr var nefnt og maðurinn var dæmdur í 40 daga skilorðsbundið fangelsi.   

Hafa sést víða á Jótlandi

Frá árinu 2018 hafa úlfar alloft sést á Vestur - Jótlandi, oftast í nágrenni Oksbøl en reyndar allt norður til Skagen, nyrsta hluta Jótlands. Sérfræðingar telja ólíklegt að úlfarnir leggi leið sína til Fjóns og Jótlands. Þótt þeir séu vel syndir er sjóleiðin löng og ólíklegt að brýrnar yfir Stórabelti og Litlabelti freisti þeirra. Þótt víða í Danmörku sé þéttbýlt eru víða á Jótlandi strjálbýl svæði sem henta úlfunum vel.

Virðast ekki óttast mannfólkið

Í nýju minnisblaði frá umhverfis – og orkudeild háskólans í Árósum er greint frá 13 nýlegum tilvikum þar sem úlfur hafði orðið á vegi fólks á Vestur–Jótlandi. Sameiginlegt með öllum þessum tilvikum var að úlfurinn virtist ekki óttast neitt eða leggja á flótta. Í minnisblaðinu er greint frá því að í smábænum Blåvand við vesturströnd Jótlands hefði kona sem var á gangi eftir aðalgötu bæjarins seint um kvöld mætt úlfi. Úlfurinn kom mjög nálægt konunni og hreyfði sig ekki þótt hún  stappaði niður fæti og hvæsti. Konan flýtti sér á brott en úlfurinn elti hana ekki. 

Þann 10. apríl síðastliðinn varð maður sem býr skammt frá Oksbøl fyrir óhugnanlegri reynslu. Hann fór þetta kvöld út að ganga með hundinn Baldur. Á heimleiðinni tók hann eftir því að þeir Baldur voru ekki einir á ferð, þeim fylgdu sex úlfar. Maðurinn tók til fótanna og úlfarnir eltu, alla leið inn á lóðina við hús mannsins. Maðurinn og hundurinn Baldur komust inn í húsið, maðurinn sem er með byssuleyfi og á byssu sótti hana og skaut tveimur skotum í jörðina. Þá hlupu úlfarnir á brott. Maðurinn sagðist í viðtali ekki þora að hugsa hvað hefði getað gerst. Þetta mál vakti mikla athygli í Danmörku og fólk sem býr í Oksbøl og nágrenni þorir ekki að láta börn og unglinga vera ein á ferð um fáfarin svæði.

Hvað er til ráða?

Úlfasérfræðingar segja hugsanlega ástæðu þess að úlfar hræðast ekki fólk í sama mæli og áður vera þá að úlfarnir hafi verið fóðraðir og líti þess vegna á mannfólkið sem vini en ekki óvini. Þessu viðhorfi úlfa til mannfólksins þurfi að breyta, helst með því að hræða þá og fæla þannig á brott. Ekki með því að skjóta þá enda er það bannað, nema í algjörri nauðvörn. Peter Sunde prófessor við háskólann í Árósum sagðist í viðtali við danska útvarpið, DR, vita til að það að hræða úlfana hefði gefist vel þar sem það hafi verið reynt. Þar væri um að ræða að skjóta gúmmíkúlum með tilheyrandi hávaða í átt að úlfunum, en ekki í þá og að hrekja þá á brott með bílflautum. Tveir sérfræðingar við háskólann í Árósum hafa mælt með því að skjóta með litabyssum (paintball) á úlfana, það sé skaðlaust en úlfunum geðjist örugglega ekki að því að fá slíka málningardembu yfir sig. Sérfræðingarnir tveir segja það vera ákvörðun stjórnvalda hvað gera skuli en nauðsynlegt sé að tryggja sem kostur er að íbúar á Jótlandi geti verið öruggir og lausir við heimsóknir og áreiti úlfa.