Trump, Pútín og Xi samþykkja sögulega friðaryfirlýsingu – „Kjarnorkustríð verður aldrei unnið“

Leiðtogar þriggja stærstu kjarnorkuvelda heims, Donald Trump Bandaríkjaforseti, Vladímír Pútín Rússlandsforseti og Xi Jinping Kínaforseti, hafa samþykkt sameiginlega friðaryfirlýsingu eftir sögulegan leiðtogafund í Shenzhen í Kína í dag, fimmtudaginn 19. nóvember. Leiðtogarnir lýsa því yfir að kjarnorkustríð verði aldrei unnið og megi aldrei heyja. Jafnframt boða þeir samstarf um umbætur hjá Sameinuðu þjóðunum, stöðugleika í orkumálum og viðræður um að draga úr kjarnorkuógninni.
Fundurinn fór fram í tengslum við leiðtogafund Efnahagssamstarfs Asíu- og Kyrrahafsríkja, APEC, og markar tímamót í samskiptum Bandaríkjanna, Rússlands og Kína.
Samkvæmt kínverskum ríkisfjölmiðlum hófst fundurinn um klukkan 08:30 að íslenskum tíma og lauk um klukkan 09:50. Hann stóð því í um 80 mínútur.
Sameiginlega yfirlýsingin var birt að fundinum loknum af kínverskum og rússneskum stjórnvöldum.
Kjarnorkustríð megi aldrei heyja
Mikilvægasta atriði yfirlýsingarinnar varðar kjarnorkuvopn og alþjóðlegt öryggi.
Leiðtogarnir staðfesta þá sameiginlegu afstöðu að kjarnorkustríð verði aldrei unnið og því megi aldrei heyja slíkt stríð.
Jafnframt skuldbinda ríkin sig til viðræðna um að draga úr hættu á beitingu kjarnorkuvopna og koma í veg fyrir frekari útbreiðslu þeirra.
Þetta er sérstaklega athyglisvert í ljósi þess að Bandaríkin og Rússland ráða yfir langstærstum hluta kjarnorkuvopna heimsins, en Kína hefur á undanförnum árum aukið hernaðarlega getu sína.
Trump sagði við upphaf fundarins að stórveldin þrjú bæru sérstaka ábyrgð á því að ræða fækkun kjarnorkuvopna og draga úr hættu á að þeim verði beitt.
Xi Jinping lagði einnig áherslu á að vinna bæri að heimi án kjarnorkuvopna.
Yfirlýsingin felur þó ekki í sér bindandi samkomulag um fækkun kjarnorkuvopna eða tilteknar takmarkanir á vopnabúrum ríkjanna.
Putin, Trump and Xi have signed a joint declaration on peace.
The three leaders pledged to reform the UN, ensure stable energy supplies, challenge abuses of power by the ICC and work together to reduce nuclear risks.
A new chapter in global politics? https://t.co/n5oQify08L
— Chay Bowes (@BowesChay) November 19, 2026
Vilja endurskoða starfsemi Sameinuðu þjóðanna
Annað meginatriði yfirlýsingarinnar snýr að framtíð Sameinuðu þjóðanna.
Bandaríkin, Rússland og Kína eiga öll fast sæti í öryggisráði Sameinuðu þjóðanna og hafa neitunarvald þar.
Í yfirlýsingunni segjast ríkin vilja stuðla að umbótum á stofnuninni svo hún geti brugðist betur við alþjóðlegum áskorunum og sinnt hlutverki sínu við að varðveita frið og öryggi.
Ekki er þó útskýrt nákvæmlega hvaða breytingar leiðtogarnir hyggjast leggja til eða hvort þær muni ná til samsetningar öryggisráðsins og neitunarvalds fastafulltrúa.
🇷🇺🇨🇳🇺🇸 President Vladimir Putin calls his first trilateral meeting with Xi Jinping and Donald Trump “A NEW PAGE in the history of DIPLOMACY” https://t.co/3Wp32wAImp
— Russian Embassy in South Africa 🇷🇺 (@EmbassyofRussia) November 19, 2026
Athyglisverð afstaða til Alþjóðlega sakamáladómstólsins
Þriðja atriðið sem vekur sérstaka athygli er afstaða leiðtoganna til Alþjóðlega sakamáladómstólsins, ICC.
Í yfirlýsingunni leggja ríkin áherslu á samþykki ríkja og friðhelgi embættismanna þeirra samkvæmt alþjóðalögum.
Þau lýsa jafnframt þeirri afstöðu að Alþjóðlegi sakamáladómstóllinn og sambærilegar stofnanir megi ekki misnota lögsögu sína.
Þessi afstaða er sérstaklega athyglisverð þar sem Alþjóðlegi sakamáladómstóllinn gaf árið 2023 út handtökuskipun á hendur Vladímír Pútín vegna meintra stríðsglæpa í Úkraínu.
Pútín hefur hafnað ásökununum og Rússland viðurkennir ekki lögsögu dómstólsins.
Bandaríkin og Kína eru heldur ekki aðilar að Rómarsamþykktinni, sem er grundvöllur starfsemi dómstólsins.
Yfirlýsingin breytir ekki sjálfkrafa lögsögu dómstólsins eða gildi fyrirliggjandi handtökuskipana.
Samstarf um olíu og orkuöryggi
Leiðtogarnir þrír hyggjast einnig auka framleiðslu og framboð á unnum olíuvörum.
Markmiðið er að stuðla að stöðugu orkuframboði á alþjóðamörkuðum.
Þetta kemur á sama tíma og átök við Persaflóa hafa skapað óvissu um siglingar um Hormuzsund, eina mikilvægustu flutningaleið heims fyrir olíu og gas.
Trump hafði áður lagt áherslu á að Bandaríkin og Kína ættu sameiginlegra hagsmuna að gæta varðandi örugga orkuflutninga um sundið.
Ekki liggur þó fyrir hversu mikið ríkin hyggjast auka framleiðslu sína eða hvenær slíkar breytingar gætu komið til framkvæmda.
Pútín ræddi Úkraínustríðið – en ekkert friðarsamkomulag kynnt
Þótt leiðtogarnir hafi rætt alþjóðleg öryggismál og Pútín hafi sérstaklega nefnt stríðið í Úkraínu, er það ekki nefnt í sameiginlegu friðaryfirlýsingunni.
Þar er heldur ekki að finna ákvæði um vopnahlé, brottflutning herliðs eða friðarsamkomulag milli Rússlands og Úkraínu.
Pútín sagði ríkin þrjú eiga sameiginlegra hagsmuna að gæta þegar kæmi að lausn svæðisbundinna átaka.
Fundurinn fór fram á sama tíma og evrópskir leiðtogar og fulltrúar Bandaríkjastjórnar undirbúa frekari viðræður um öryggi Úkraínu í Berlín.
Steve Witkoff, sérstakur sendifulltrúi Bandaríkjaforseta, og Jared Kushner, tengdasonur Trumps, hafa verið nefndir í tengslum við þær viðræður.
Ekki hefur verið tilkynnt um nýtt friðarsamkomulag vegna Úkraínu.
Trump fagnar fundinum sem sögulegum tímamótum
Trump lýsti fundinum sem sögulegum og lagði áherslu á að Bandaríkin, Rússland og Kína bæru sameiginlega ábyrgð á alþjóðlegum stöðugleika.
Xi Jinping hvatti til friðsamlegrar sambúðar stórveldanna og sagði samstarf þeirra nauðsynlegt til að tryggja stöðugleika í heiminum.
Pútín lagði áherslu á sameiginlega hagsmuni ríkjanna í efnahagsmálum, orkuöryggi og lausn alþjóðlegra deilumála.
Fundurinn fór fram þrátt fyrir verulegan ágreining ríkjanna um meðal annars Úkraínu, Taívan, viðskiptaþvinganir og alþjóðlegt öryggiskerfi.
Tímamót eða táknræn yfirlýsing?
Sameiginleg friðaryfirlýsing Bandaríkjanna, Rússlands og Kína er pólitískt mikilvæg, ekki síst vegna þeirrar spennu sem hefur einkennt samskipti stórveldanna á undanförnum árum.
Yfirlýsingin sýnir að leiðtogarnir eru reiðubúnir að setja fram sameiginleg markmið um kjarnorkuöryggi og alþjóðlegan stöðugleika.
Hún felur hins vegar ekki í sér bindandi afvopnunarsamning, friðarsamkomulag um Úkraínu eða nákvæma framkvæmdaáætlun um umbætur á Sameinuðu þjóðunum.
Árangurinn mun því að verulegu leyti ráðast af því hvort yfirlýsingunni verður fylgt eftir með raunverulegum samningaviðræðum og áþreifanlegum aðgerðum.
Fundurinn markar engu að síður tímamót í alþjóðastjórnmálum: leiðtogar Bandaríkjanna, Rússlands og Kína hafa sameinast um opinbera yfirlýsingu þar sem þeir hafna kjarnorkustríði og boða áframhaldandi viðræður um öryggi heimsins.
What Putin said at the start of the trilateral meeting with Trump and Xi Putin stated that Russia, the United States and China share a joint responsibility for maintaining international peace and security, as our countries were the victors in World War II. Speaking about the bilateral meeting, Putin said they “paid a great deal of attention to the war in Ukraine in the meeting with President Trump.”
— Visegrád 24 (@visegrad24) November 19, 2026
Heimildir
Kínverska ríkisráðið / Xinhua, 19. nóvember 2026: Frumtexti sameiginlegrar friðaryfirlýsingar leiðtoganna.
https://english.www.gov.cn/news/202611/19/content_WS6afeda1ac6d00ca5f9a0e790.html
Reuters, 19. nóvember 2026: Umfjöllun um fundinn, yfirlýsinguna og viðbrögð leiðtoganna.
Anadolu Agency, 19. nóvember 2026: Birting fjögurra atriða friðaryfirlýsingarinnar.
Yonhap, 19. nóvember 2026: Yfirlýsingar leiðtoganna og nánari upplýsingar um fundinn.