Lars Løkke Rasmussen, utanríkisráðherra Danmerkur, brást í dag við ítrekuðum yfirlýsingum Trumps um að Bandaríkin eigi að ráða yfir Grænlandi. „Ég tók eftir yfirlýsingum forsetans í gær. Þær staðfesta það sem við höfum allan tímann vitað: Það er, að ef Trump mætti ráða öllu þá yrði Grænland hluti af Bandaríkjunum á morgun. En Trump ræður ekki öllu,“ sagði Rasmussen.
Þá sagði utanríkisráðherrann að Grænlendingar hefðu ekki nein áform um að verða hluti af Bandaríkjunum.
Donald Trump Bandaríkjaforseti hefur verið yfirlýsingaglaður á leiðtogafundi NATO í dag. Nú rétt í þessu hótaði hann Írönum hörðum árásum í kvöld. Fyrr í dag lýsti hann því yfir að viljayfirlýsing um vopnahlé væri runnin út í sandinn.
„Við ætlum að gera harðar árásir á þá í kvöld. Þeir brjóta samkomulagið á hverjum degi,“ sagði Trump stuttu áður en hann hóf fund með Volodymyr Zelensky, forseta Úkraínu, sem einnig er á leiðtogafundinum í Ankara.
Öll aðildarríki Atlantshafsbandalagsins ítrekuðu í ályktun óhagganlega samstöðu um 5. grein sáttmála bandalagsins. Hún kveður á um að árás á eitt ríki jafngildi árás á öll. Bandaríkin eru meðal ríkja sem eiga aðild að ályktuninni.
„Við, leiðtogar aðildarríkja NATO, höfum komið saman í Ankara til að ítreka óhagganlega samstöðu um sameiginlegar varnir sem 5. greinin kveður á um,“ segir í ályktuninni.
Donald Trump Bandaríkjaforseti segir að það hafi verið „mikil ást“ í fundarherbergi leiðtoga NATO í dag. Fundinum lauk fyrir skömmu og forsetinn ávarpaði blaðamenn á eftir.
Atlantshafsbandalagið hefur sent frá sér yfirlýsingu þar sem segir að leiðtogarnir hafi komið saman í Ankara til að staðfesta órofa skuldbindingu sína við sameiginlegar varnir bandalagsríkjanna.
Alþjóðasiglingamálastofnunin varaði í morgun við stigmögnun átaka við Hormússund. Síðustu þrjár vikur, eftir undirritun viljayfirlýsingar um vopnahlé, hefur skipaumferð aukist jafnt og þétt um sundið. Hún var þó ekki orðin jafn mikil og fyrir stríðið.
Alþjóðasiglingamálastofnunin tilkynnti í morgun að um 6.000 manns væru í áhöfnum fjölda skipa við Hormússund. Yfirmaður stofnunarinnar hefur lýst því hversu hættulegt og taugatrekkjandi það er fyrir áhafnirnar að vera fastar þarna á meðan stríð virðist mögulega vera að brjótast út á ný.
Trump notaði ýmis niðrandi orð um stjórnvöld í Íran þegar hann var spurður að því í morgun hvort samkomulag við Íran um vopnahlé stæði enn. Hann kvaðst líta sem svo á að úti væri um vopnahléð. „Ég vil ekki eiga lengur við þá. Þeir eru úrhrök. Veistu hvað úrhrak er? Þeir eru úrhrök. Þeir eru veikir. Þeir eru veikir og illgjarnir, og ofbeldisfullir,“ sagði Trump á leiðtogafundi NATO í Ankara í morgun.
Þá sagði Trump að það væri undir Írönum komið hvort viðræður yrðu hafnar á ný. Þá sakaði Trump þá um að hafa mistúlkað það sem samið hafi verið um. Trump sagði að samið hafi verið um að Íranar ættu engin kjarnorkuvopn en þeir hafi svo haldið því fram að slíkt hafi aldrei verið rætt.
Þá hefur Trump á leiðtogafundinum ítrekað gremju sína í garð aðildarríkjanna fyrir að hafa ekki veitt Bandaríkjunum liðsinni í stríðinu við Íran.
Spánverjar virðast vera alveg rólegir þrátt fyrir yfirlýsingar Bandaríkjaforseta í morgun um að hann hafi skipað fjármálaráðherra Bandaríkjanna að slíta á öll viðskiptatengsl milli ríkjanna.
Í yfirlýsingu frá skrifstofu forsætisráðherra Spánar, Pedro Sánchez, segir að ríkin eigi í mjög góðum menningarlegum og efnahagslegum tengslum við Bandaríkin. Spánverjar hafi ekki í hyggju að breyta neinu þar um.
Trump hefur sakað Spánverja um að slæmur bandamaður innan NATO. Stjórnvöld á Spáni hafa ekki leyft Bandaríkjaher að hafa viðkomu á landinu með herþotur á leið að gera árásir á Íran.
Árásir Bandaríkjanna og Írans sem hafa staðið síðan í gær flækja enn frekar tilraunir til að semja um frið, sagði Kaja Kallas, utanríkismálastjóri Evrópusambandsins, í færslu á X í morgun.
„Árásir Írans á Bahrein og Kúveit eru óásættanlegar,“ sagði hún. Utanríkisráðherrar ESB ætla að ræða við utanríkisráðherra Persaflóaríkjanna á mánudag um leiðir til að tryggja örugga skipaumferð um Hormússund.
Sundið hefur verið meira og minna lokað síðustu mánuði eftir að Bandaríkin og Ísrael hófu árásir á Íran og réðu æðstaklerk landsins af dögum. Íranar svöruðu með árásum á nágrannaríki þar sem Bandaríkin eru með herstöðvar. Á friðartímum eru um 20 prósent af allri olíu heimsins flutt um sundið.
Forseti Sýrlands, Ahmed al-Sharaa, kom til Ankara í morgun. Síðar í dag á hann fund með Bandaríkjaforseta, sem er í borginni ásamt öðrum leiðtogum aðildarríkja NATO og leiðtogum nokkurra Persaflóaríkja. Sýrlandsforseti kemur til Tyrklands í boði forseta landsins, Recep Tayyip Erdogan.
„Vegna Erdogans eigum við í mjög góðum samskiptum við nýjan leiðtoga Sýrlands,“ sagði Trump við fréttamenn í gær. „Hann hefur staðið sig frábærlega og haldið landinu saman. Samband okkar við hann er mjög gott.“
Sharaa kom í heimsókn til Washington á síðasta ári að ræða fjárhagsstuðning við land sitt.
Donald Trump Bandaríkjaforseti sagði í morgun að vopnahléi við Íran væri lokið. Hann sagði samninganefndir ríkjanna geta rætt saman en að þær sói tíma sínum með viðræðunum.
„Hvað mig varðar er þessu lokið. Það er tímasóun að eiga við þá, þeir eru lygarar,“ sagði Trump á blaðamannafundi í aðdraganda fundar Atlantshafsbandalagsríkja í Ankara í Tyrklandi.
Bandaríkin gerðu loftárásir á Íran í gærkvöld, að sögn í hefndarskyni fyrir árás á flutningaskip við Hormússund. Íranar svöruðu fyrir sig með árásum á Kúveit og Barein.
Bandaríkjaforseti hefur sagt á leiðtogafundinum í Ankara að afstaða NATO til Grænlands sé „mikið vandamál“. Aðildarríkin hafa alfarið mótmælt yfirlýsingum Trumps um að Bandaríkin ættu að taka yfir Grænland.
Kristrún Frostadóttir forsætisráðherra Íslands segir útspil Trumps ekki hafa komið á óvart. „Ég hef verið alveg skýr með að Grænland er auðvitað hluti af Danmörku og Grænland tilheyrir grænlenska fólkinu, og við verðum að virða það fullveldi sem þar er. Þetta er að sumu leyti kannski ekki óvænt útspil; þessi tónn hefur komið frá Bandaríkjaforseta áður. En línurnar eru alveg skýrar þegar kemur að bandamönnum, hann veit það vel, og ég bind miklar vonir við þá vinnu sem núna er í gangi milli Danmerkur og Bandaríkjanna,“ sagði Kristrún við RÚV áður en hún gekk inn á leiðtogafundinn.
Bandaríkjaforseti hótaði því í morgun að Bandaríkin hætti öllum viðskiptum við Spán. Ástæðan er gremja hans yfir því að Spánverjar verji ekki meiru til öryggis- og varnarmála og að þeir hafi ekki veitt Bandaríkjaher meira liðsinni í árásum þeirra á Íran.
Þegar Trump mætti á leiðtogafund NATO í Ankara í Tyrklandi í morgun lýsti hann þessu yfir.
Heimsmarkaðsverð á hráolíu hækkaði í morgun um yfir fimm prósent eftir yfirlýsingar Donalds Trumps, Bandaríkjaforseta, um að vopnahlé við Íran væri runnið út í sandinn. Bandaríkin hafa gert harðar árásir á Íran eftir að Íranar gerðu árásir á skip á Hormússundi.
Ég heiti Dagný Hulda Erlendsdóttir og segi frá helstu vendingum í alþjóðamálum í þessari fréttavakt í dag.
