Donald Trump Bandaríkjaforseti tilkynnti í dag að undirbúningur væri hafinn að umfangsmikilli leit að olíu, jarðgasi og verðmætum jarðefnum á Grænlandi. Yfirlýsingin kemur í kjölfar nýlegs samkomulags Bandaríkjanna, Danmerkur og Grænlands um aukna hernaðar- og öryggissamvinnu á norðurslóðum.

Trump greindi frá áformunum á samfélagsmiðlinum Truth Social miðvikudaginn 14. október. Hann fullyrti að Grænland kynni að búa yfir einhverjum mestu auðlindum heims af olíu sem tiltölulega auðvelt væri að vinna.

Forsetanum varð þó ekki tíðrætt um hvaða fyrirtæki myndu standa að leitinni, hvenær framkvæmdir hæfust eða hvort tilskilin leyfi hefðu verið fengin.

Nýjar herstöðvar og eldflaugavarnir

Yfirlýsingin kemur tæpum mánuði eftir að Trump undirritaði öryggissamkomulag við Mette Frederiksen, forsætisráðherra Danmerkur, og Jens-Frederik Nielsen, forsætisráðherra Grænlands.

Samkomulagið gerir ráð fyrir að Bandaríkin geti komið upp tveimur nýjum herstöðvum á Grænlandi og aukið umsvif sín við núverandi Pituffik-herstöð.

Einnig er gert ráð fyrir að Grænland geti gegnt mikilvægu hlutverki í fyrirhuguðu bandarísku eldflaugavarnarkerfi, Golden Dome.

Samningurinn staðfestir jafnframt fullveldi Danmerkur og sjálfsákvörðunarrétt Grænlendinga. Grænland verður því ekki bandarískt yfirráðasvæði samkvæmt samkomulaginu.

Auðlindir og öryggi norðurslóða

Grænland hefur lengi vakið athygli vegna mögulegra olíu- og gaslinda og mikilvægra jarðefna, þar á meðal sjaldgæfra jarðmálma sem nýtast í hátækniiðnaði.

Vinnsla auðlindanna hefur hins vegar reynst erfið vegna loftslags, kostnaðar, takmarkaðra innviða og umhverfissjónarmiða.

Bandaríska forsetanum er tíðrætt um mikilvægi Grænlands fyrir þjóðaröryggi Bandaríkjanna, meðal annars vegna landfræðilegrar legu eyjunnar milli Norður-Ameríku og Evrópu.

Óljóst hvort framkvæmdir hefjist

Þrátt fyrir yfirlýsingu Trump liggur ekki fyrir að samþykkt hafi verið ný verkefni til olíu- eða gasvinnslu.

Öryggissamkomulagið frá september veitir Bandaríkjunum heldur ekki sjálfkrafa rétt til að nýta náttúruauðlindir Grænlands.

Málið gæti því orðið nýtt umræðuefni í samskiptum Washington, Kaupmannahafnar og Nuuk á næstu vikum.