Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir, utanríkisráðherra og formaður Viðreisnar, segir að skýrsla sérfræðingahóps um valkosti Íslands í gjaldmiðlamálum sýni að vextir komi til með að lækka um 3-4% taki Ísland upp evru.
Þorgerður skrifar grein um þetta í Morgunblaðið í dag þar sem hún bendir á að þjóðaratkvæðagreiðslan 29. ágúst snúist um að fá að vita meira og fá staðreyndir á borðið. Þorgerður að skýrslan sem kom út síðastliðinn föstudag og var unnin af erlendum sérfræðingum dragi fjölmargar staðreyndir um stöðuna upp á yfirborðið.
Sjá einnig: Afdráttarlaus niðurstaða skýrsluhöfunda:Krónan oftar hluti af vandanum en lausninni
Þorgerður byrjar grein sín á að skrifa um krónuna og bendir á að hugmyndin með sjálfstæðum, fljótandi gjaldmiðli sé að hann virki sem ákveðinn höggdeyfir fyrir hagkerfið og gefur sveigjanleika til að bregðast við séríslenskum aðstæðum.
Gerir það ekki lengur
„Hafi krónan gert það áður þá gerir hún það því miður ekki lengur. Skýrslan sýnir að frekar en að hjálpa hagkerfinu við að stíga ölduna og styðja við aðlögun vegna ytri áfalla (e. shock absorber), ýkir krónan frekar áhrifin (e. shock transmitter).“
Þá bendir hún á að íslenska kerfið sé að mörgu leyti samstillt því íslenska og stýrivextir Seðlabanka Evrópu hafi umtalsverð áhrif á stýrivaxtastig á Íslandi.
„Skýrslan staðfestir þannig það sem við vissum fyrir, að Ísland er nú þegar að talsverðu leyti hluti af hinu evrópska hagkerfi, án þess að við njótum hins umtalsverða ávinnings af sameiginlegum gjaldmiðli – svo sem lægri vaxta og meiri samkeppni.“
Vextir myndu lækka
Í grein sinni nefnir Þorgerður Katrín að í dag muni muni 5,75% á evrópskum stýrivöxtum og íslenskum.
„Í skýrslunni kemur fram, að fjármagnskostnaður geti lækkað nokkuð. Þar að auki munu grunnvextir leita í átt að evrópskum grunnvöxtum. Það er því beinlínis rangt sem haldið hefur verið fram í fjölmiðlum að vextir lækki einungis um 1% við upptöku evru,“ segir Þorgerður og bætir við að einfalt sé að útskýra hvernig vextir muni lækka við upptöku evru.
„Íslenskir bankar munu fá aðgang að lánum frá evrópska Seðlabankanum á evrópskum stýrivöxtum, líkt og þeir hafa nú aðgang að lánum frá íslenska Seðlabankanum á íslenskum stýrivöxtum. Bankarnir munu þá geta miðlað þeim vöxtum áfram til viðskiptavina sinna með vaxtaálagi, líkt og nú og þannig lækkar vaxtastigið.
Varfærið mat er að vextir lækki um 3-4% við upptöku evru. Mun það þýða hundruð milljarða í sparnað á ári hverju. Þar að auki er ýmis falinn kostnaður til staðar. Eitt lítið dæmi úr skýrslunni er að það kostar samfélagið allt að 0,25% af landsframleiðslu, eða allt að 12 milljarða, á hverju einasta ári að skipta íslensku krónunum sínum yfir í evrur. Í hvert skipti sem íslensk fjölskylda verslar á netinu eða kaupir sér ís á Tenerife taka milliliðir á fjármálamarkaði ósýnilegan skatt á kostnað neytenda.“
Já heldur dyrunum opnum
Þorgerður segir að kominn sé tími til að talsmenn krónunnar sýni íslenskum almenningi fram á hvaða ávinningur er að henni fyrir venjulegt fólk. „Íslenskur almenningur og fyrirtækin í landinu eiga rétt á því að vita af hverju það sé þeim fyrir bestu að greiða mörg hundruð milljörðum meira í vexti en aðrar þjóðir sem við berum okkur saman við.“
Þorgerður tekur fram í grein sinni að innganga í ESB og upptaka evru sé engin töfralausn. Við munum sjálf koma til með að þurfa leysa verðbólguvandann sama hvaða gjaldmiðil við notum.
„Nánast allt hefur verið reynt til að halda henni í skefjum og skapa nægilegan trúverðugleika til að hún haldist niðri. Það eina sem hefur ekki verið reynt er að gangast undir gagngerar kerfisbreytingar líkt og upptaka evru myndi fela í sér. Ég er þess fullviss að upptaka evru sé akkúrat nægilega mikilvægur hvati til að ná loksins tökum á verðbólgunni.“
Þorgerður segir að lokum að nei í komandi þjóðaratkvæðagreiðslu loki dyrum en já haldi þeim opnum.
Greinina má lesa í heild sinni í Morgunblaðinu í dag.
